JP Morgan, İran savaşı nedeniyle petrol fiyatını öngöremiyor

ABD merkezli yatırım bankası JP Morgan, ABD ile İran arasındaki savaşın petrol fiyatları üzerindeki etkisini tahmin etmekte zorlandığını bildirdi. Banka, yatırımcılara gönderdiği ve alışılmadık olarak nitelendirilen notta, savaşın nasıl sonuçlanacağını modelleyemediğini belirtti.

JP Morgan, çatışmanın başında ABD yönetiminin aşmayı göze alamayacağı "ekonomik kırmızı çizgiler" bulunduğunu varsaydığını, bu nedenle Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için haziran ayında bir anlaşmaya varılacağını düşündüğünü kaydetti. Bankaya göre bu kırmızı çizgiler arasında petrolün varil fiyatının 100 doların üzerine çıkması, enflasyonun yüzde 4'e ulaşması, benzinin galonu 5 doları aşması ve 10 yıllık devlet borçlanma faizinin yüzde 5'e çıkması yer alıyordu.

JP Morgan, finans dünyasının en büyük isimlerinden biri. Böyle bir bankanın uzmanlarının ABD-İran çatışmasının ekonomik etkisini hesaplamakta zorlandığını kabul etmesi, Başkan Donald Trump'ın sonraki adımlarını tahmin etmenin ne kadar güç olduğunu gösteriyor.

Bir petrol ve gaz sektörü kaynağı BBC'ye yaptığı açıklamada, bu kadar tanınmış bir yatırım kuruluşunun böyle bir not yayımlamasının "olağandışı" olduğunu, ancak çatışmaya ilişkin belirsizlikler göz önüne alındığında bunun "mevcut durumun bir yansıması" olduğunu söyledi.

Kırmızı çizgiler aşıldı, çıkış stratejisi belirsiz

Yatırımcılar kararlarını sıklıkla enflasyon beklentilerine göre alıyor. Petrol, yaygın kullanımı ve dünyanın ona bağımlılığı nedeniyle küresel fiyat artışlarında başlıca etkenlerden biri.

Benzin fiyatı hâlâ 5 doların altında ve enflasyon da yüzde 4'e ulaşmış değil. Ancak petrol fiyatları son haftalarda yeniden 100 doların üzerine çıktı. ABD'nin finans piyasalarından borçlanabilmesi için ihraç ettiği devlet tahvillerinin faizi de yüzde 5'i aştı.

JP Morgan'ın emtia araştırma ekibi notunda, "Savaşın başlamasından altı ay sonra bu çizgilerin çoğu aşıldı, ancak çıkış stratejisi netleşmedi, daha da belirsizleşti" ifadelerini kullandı. Notta ayrıca, "İran çatışmasının başından bu yana ilk kez temel bir görüşümüz yok. Sonun nasıl geleceğini modelleyemiyoruz" denildi.

ABD Başkanı Donald Trump geçen hafta, İran savaşının kasım ayındaki ara seçimlerden önce bitmesini beklemediğini söyledi. Trump gazetecilere yaptığı açıklamada, "Seçimden hemen sonra petrol fiyatları aşağı yönde düşecek" dedi ve bunun ara seçimlerden "biraz daha uzun sürebileceğini" ekledi.

Yüksek petrol fiyatları, ABD'de ve dünyada artan yaşam maliyetinin arkasındaki etkenlerden biri. Soğuk aylar yaklaşırken yakıt ve enerji fiyatları da yükseliyor.

ABD merkez bankası Federal Reserve bu hafta, üç yılı aşkın süredir ilk kez faiz oranlarını artırdı ve yükselen fiyatları yavaşlatmak amacıyla bu yıl ile 2027'ye kadar faizlerin daha da artırılabileceği sinyalini verdi.

Fed Başkanı Kevin Warsh, kararın gerekçesini "enflasyon çok yüksek ve uzun süredir böyle" sözleriyle açıkladı. Trump ise bu karara katılmadığını belirtti.

JP Morgan notunda analistler, petrolün 100 doların üzerinde işlem görmesine rağmen eylül ayı için "adil değerin" varil başına yaklaşık 90 dolar olacağını tahmin ettiklerini yazdı. Ancak notta "piyasanın ticarette daha fazla kesinti riskini fiyatladığı" ifade edildi.

Analistler, Orta Doğu'da petrol arzına yönelik ek risklere dikkat çekti. İran'ın desteklediği Yemen'deki Husiler, bir başka önemli uluslararası deniz yol güzergâhı olan Bab el-Mendeb Boğazı'nın girişinde bir bölgeyi ele geçirdi. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş da etkisini sürdürüyor.