İsviçre buzulları 2026'da rekor düzeyde eridi

İsviçre'deki buzullar 2026 yılında rekor düzeye yakın buz kaybı yaşadı. Glacier Monitoring Switzerland (İsviçre Buzul İzleme Merkezi) tarafından yayımlanan yeni verilere göre, ülkedeki kalan buzul buzunun yüzde 5,5'i son 12 ayda eridi. Bilim insanları bu oranı "sıra dışı" olarak nitelendiriyor.

Uzmanlar, iklim değişikliğinin hızı düşünüldüğünde bu kadar hızlı erimenin artık sürpriz olmadığını, ancak önümüzdeki on yıllarda tarım, hidroelektrik ve ulaşım için su kaynaklarını tehdit edebileceğini vurguluyor. Buzul buzunun kaybı ayrıca dağ yamaçlarını dengesizleştirerek bazı bölgelerde heyelan riskini artırabiliyor; aşırı durumlarda bu, Nepal'de ağustos ayında görüldüğü gibi ani sel baskınlarına yol açabiliyor.

Nepal'deki olay, büyük bir kaya ve buzul kütlesinin çökmesiyle tetiklenmişti. Olayda birden fazla faktör etkili oldu; ancak bilim insanları uzun vadeli buzul incelmesinin ve donmuş zeminin çözülmesinin riskleri büyük olasılıkla artırdığını belirtiyor. Rapordaki dikkat çekici bulgu, İsviçre buzullarının küçülmesi değil — bu, fosil yakıt kaynaklı ısınan iklimde beklenen bir durum — erimenin salt hızı.

Yakın zamana kadar Alpler'deki buzul bilimciler, tek bir yılda yüzde 2'lik buz kaybını "aşırı" kabul ediyordu. Bu yıl tahminen yüzde 5,5'lik kayıp yaşandı.

Ilıman kış ve sıcak dalgaları etkili oldu

Glacier Monitoring Switzerland direktörü Dr. Matthias Huss, durumu "gerçekten felaket" olarak değerlendirdi. İsviçre buzulları yaza zaten zorlu koşullarda girdi: Ilıman bir kışın ardından normalden daha az karla kaplıydılar. Bu karın büyük bölümü mayıs ve hazirandaki yoğun sıcak dalgalarında hızla eridi ve alttaki buzul buzunu açığa çıkardı. Çıplak buz, taze kardan daha koyu ve daha az yansıtıcı olduğu için güneş enerjisini daha fazla emiyor. Bu da buzulları sonraki sıcak dalgalarında daha da hızlı erimeye açık hale getirdi.

Bristol Üniversitesi'nden buzul bilimci Dr. Fabien Maussion, İsviçre raporunda yer almadığını belirterek, "On yıl önce buzulların bu kadar hızlı kaybedilebileceğini düşünmezdim" dedi. Maussion, yaz boyunca yaşananların "son derece üzücü" olduğunu ancak bir iklim bilimci açısından beklenebilir olduğunu ekledi.

Buzullardan gelen erime suyu, sıcak ve kurak dönemlerde sulama, hidroelektrik ve hatta gemi taşımacılığı için önemli bir su kaynağı olabiliyor. Bilim insanları İsviçre buzullarının temmuz ile eylül arasında 2,2 trilyon litre erime suyu saldığını tahmin ediyor. Bu, bu yaz su kıtlığını hafifletmeye yardımcı olsa da donmuş su rezervini hızla azalttı.

Huss, buz kaybının uzun vadeli zorluklar yaratabileceği uyarısında bulundu; küçük buzullar su seviyelerini aynı ölçüde besleyemeyecek. "Bu sıcak dalgalarında akan her damla su, yüzyıllar ya da on yıllar önce buzul buzunda depolanmış bir tür eski su" diyen Huss, bunun şu an yardımcı olduğunu ancak sürdürülebilir olmadığını, bir sonraki sıcak dalgasında bu suyun ellerinde olmayacağını söyledi.

Ren Nehri bu yaz bazı yerlerde rekor düşük seviyelere indi; bu durum gemi taşımacılığı güzergâhlarını etkiledi ve taşıma maliyetlerini artırdı.

Yüksek kesimlerde kar kalmadı

Araştırmacıların en endişe verici bulgularından biri, sıcaklıkların en düşük olduğu ve buzulların genellikle karla kaplı olduğu en yüksek rakımdaki ölçüm noktalarında gözlemlendi. Bilim insanları deniz seviyesinden 3.500 metre yükseklikte bile yaz sonunda kar kalmadığını tespit etti.

Huss, "Bazı buzullarda, yılın bu döneminde birkaç metre kış karıyla kaplı olması gereken en yüksek noktada dört metre buz kaybı gördük" dedi. Kar buzul için besin gibidir; istikrarlı koşullarda bir kısmı zamanla buza dönüşür. Ancak yazdan hiç kar kalmazsa, daha alçak ve sıcak rakımlarda erimeyle kaybedilen buzu yerine koyamaz. Buzul aç kalır, küçülür ve sonunda yok olur.

Maussion, buzulların karmaşıklığını "Buzullar karmaşıktır çünkü yukarıda kütle kazanır ve aşağı doğru akarlar, burada çok fazla fizik var" sözleriyle açıkladı. "Ama en basit haliyle, şu an gördüğümüz şey buzdolabından bir buz küpü çıkarmamız ve gözümüzün önünde erimesi" dedi.

Bilim insanları iklimin artık birçok Alp buzulunun hayatta kalması için fazla sıcak olduğunu söylüyor. Doğu İsviçre'deki Plattalva gibi bazı buzullar çoktan yok oldu. Ancak araştırmacılar, karbon emisyonlarındaki keskin düşüşlerin dünyadaki buzul buzunun büyük bölümünü hâlâ kurtarabileceğini vurguluyor. Bu özellikle gezegendeki buzun çoğunun bulunduğu Himalayalar ve kutup bölgeleri için geçerli.

Huss, "Orada iklimi koruyarak hâlâ büyük bir fark yaratabiliriz" dedi. "Bu buz kütleleri kurtarılabilir veya stabilize edilebilirse, küresel deniz seviyesinin yükselişini sınırlayabiliriz… bu da kıyılarda yaşayan milyarlarca insanı etkileyebilir."