İsveç'te kritik seçim: aşırı sağ hükümette söz sahibi olabilir

İsveç'te pazar günü yapılan genel seçimde sol ve sağ bloklar arasındaki yarış başa baş devam ediyor. Mevcut Başbakan Ulf Kristersson, görevde kalması halinde aşırı sağcı müttefiklerine kabinede bakanlık görevi vereceğini açıkladı. Sosyal Demokratlar'ın lideri Magdalena Andersson ise sol blokun desteğiyle yeniden iktidara dönmeyi hedefliyor.

Cuma günü İsveç haber servisi Ekot için yapılan bir anket, sol blokun oyların yüzde 50,8'ini, sağ blokun ise yüzde 47,6'sını aldığını gösteriyor. Aradaki fark 3,2 puan. Aynı ankete göre, kamuda daha yüksek harcama sözü veren merkez sol Sosyal Demokratlar yüzde 28,6 ile önde giderken, sağda yer alan İsveç Demokratları yüzde 18,3 oy oranıyla onları takip ediyor. Cuma günü açıklanan diğer anketler de sol blokun önde olduğunu ortaya koydu.

Ülkede dört partili iki büyük siyasi blok bulunuyor; bu nedenle koalisyon ve azınlık hükümetleri İsveç siyasetinde olağan karşılanıyor. Seçimde sekiz milyondan fazla kişi oy kullanma hakkına sahip.

Aşırı sağın yükselişi ve göç politikası

Sosyal Demokratlar İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana İsveç hükümetlerine düzenli olarak liderlik etti ve geçen yüzyılın büyük bölümünde ülkenin baskın siyasi gücü oldu. Buna karşılık, 1980'lerde Nazi sempatizanları tarafından kurulan İsveç Demokratları onlarca yıl ana akım siyaset tarafından dışlandı.

Ancak 2022'deki son seçim bir dönüm noktası oldu; göç ve şiddet suçlarına odaklanan bir kampanyanın ardından parti İsveç'in ikinci büyük partisi haline geldi. O tarihten bu yana mevcut merkez sağ koalisyona dışarıdan destek veriyorlar. Bu koalisyon döneminde göç politikası ciddi biçimde sıkılaştırıldı; mülteciler için kalıcı oturum izni kaldırıldı ve sınır dışı etmeler artırıldı. Ancak partinin milletvekilleri bugüne kadar hiç bakanlık görevi üstlenmedi.

İsveç Demokratları bu seçim kampanyası sırasında da tartışmalarla gündeme geldi. Bir parti yetkilisinin sosyal medyada Rusya yanlısı mesajlar yaydığı iddiaları bunlardan biri. Kristersson, iddiaların doğru çıkması halinde söz konusu yetkilinin işten çıkarılması gerektiğini söylerken, parti lideri Jimmie Åkesson iddiaların araştırıldığını belirtti.

Södertörn Üniversitesi'nden siyaset bilimi doçenti Nicholas Aylott, BBC'ye yaptığı açıklamada, partinin hükümete girmesinin "partinin normalleşmesinde bir başka büyük adım" olacağını, ancak bunun seçmenler için ana mesele olmadığını söyledi. Aylott, bazı merkez sağ seçmenlerin İsveç Demokratları'nın bakan olması ihtimalinden rahatsız olarak muhalefete yönelebileceğini, bunun sayıca az olsa da "mevcut sağ blokun aleyhine dengeyi değiştirebileceğini" ifade etti.

Oy sayımı pazar akşamı başlayacak ve pazartesi günü devam edecek.

Bu hafta sonu yapılan seçim, Almanya'da aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin doğudaki Saksonya-Anhalt eyaletinde çoğunluğu kazanmaya yaklaşmasından bir hafta sonra gerçekleşiyor. AfD oyların yaklaşık yüzde 44'ünü alarak ilk sıraya yerleşmişti.