İsveç'te Britanyalıların Brexit sonrası hakları zayıflıyor

İsveç'te, Brexit sonrası ülkede kalma hakkı elde etmek isteyen Britanyalıların karşılaştığı zorluklar, bu kişilerin haklarının 'makul gerekçeler' ilkesine rağmen zayıflatıldığını gösteriyor. İsveç'te yapılan oturma başvurularının neredeyse üçte biri reddedilirken, bu oran Avrupa Birliği (AB) ortalamasının çok üzerinde. Durum, özellikle savunmasız yaştaki Britanyalıları olumsuz etkiliyor.

Yüksek ret oranı

İsveç'e 25 yıldır yerleşmiş 74 yaşındaki Horace Mason, damar bunaması ve parkinson hastalığı nedeniyle tam zamanlı bakıma muhtaç olmasına rağmen sınır dışı kararıyla karşı karşıya. Mahkeme, aile bağları gerekçesiyle yapılan itirazı reddederek, göçmenlik çıkarlarının insan haklarının önüne geçtiğine hükmetti. Benzer şekilde, 21 yıldır İsveç'te yaşayan 78 yaşındaki dul Joyce Thomas da, dört hafta içinde ülkeyi terk etme kararına karşı yaptığı itirazı kaybetti.

İsveç'teki kampanya grubu British in Sweden'dan David Milstead, 'Bay Thomas ve diğerlerine olanların, geri çekilme anlaşmasının amaçlanan bir sonucu olduğunu iddia edecek birini bulmak zor' dedi. Milstead, sınır dışı kararı alan bazı kişilerin 'utançtan' mücadele etmeden ülkeyi terk ettiğini söyledi.

Sistemin kusuru

İsveç dahil 13 ülke, Brexit sonrası AB vatandaşlarının (o dönemde AB ülkelerinde yaşayan Britanyalılar dahil) oturma izni almak için başvuruda bulunmasını zorunlu kılan 'kurucu' sistemi benimsedi. İspanya gibi bazı ülkeler ise 'bildirici' sistemi uygulayarak vatandaşların sadece varlıklarını kaydettirmelerini yeterli gördü. Britanya hükümeti, İsveç'in bu sistemde Britanyalıların 'makul gerekçeler' ilkesini yeterince dikkate almadığını düşünüyor.

2024 istatistiklerine göre, İsveç'te yapılan yaklaşık 14 bin Brexit sonrası oturma başvurusunun yüzde 27,5'i reddedildi. Bu oran, diğer üye ülkelerin üç katı ve AB ortalamasının (yüzde 3-4) çok üzerinde.

Joyce Thomas, geç başvurusu için 'makul gerekçeleri' olduğuna inanıyor. Kendisi ve rahmetli eşi, Brexit sonrası hiçbir şey yapmaları gerekmediğinin söylendiğini belirtiyor. İsveç Göçmenlik Ajansı sözcüsü ise 'Kişinin başvuru yapması gerektiğini bilmediğini söylemesi tek başına yeterli bir açıklama olarak kabul edilmiyor' dedi.

Britanya hükümeti, İsveç'teki bu uygulamayı birkaç kez gündeme getirdi, ancak ilk vakaların görülmesinin üzerinden yıllar geçmesine rağmen bir değişiklik olmadı. Bir hükümet kaynağı, 'İsveç'in bu gerekliliğe diğer üye devletlerden çok daha katı bir yaklaşım benimsediğinden endişeliyiz' dedi.

Bu arada, Avrupa Komisyonu'nun anlaşmayı pratikte vatandaşları koruyacak şekilde uygulayıp uygulamadığı da sorgulanıyor. 2022'de Danimarka'da da benzer sorunlar yaşanmış, hükümet iletişim eksikliğini kabul ederek Britanyalılara ikinci bir başvuru şansı tanımıştı.