İsrailli bakan, Gazze belgeseli yönetmenlerinin vatandaşlığını iptal etmek istiyor

İsrail Kültür Bakanı Miki Zohar, Gazze'de sivillerin yoğun şekilde öldürülmesini konu alan NAZA adlı belgeselin Oscar ödüllü İsrailli yönetmenlerinin vatandaşlıktan çıkarılması çağrısında bulundu. Zohar, yönetmenleri "devlete ihanetle" suçladı.

Guardian'ın yapımcılığını üstlendiği NAZA, İsrail istihbarat servisinin Gazze'ye düzenlenen bir hava saldırısında kaç sivilin öleceğini öngörmek için kullandığı kısaltmadan adını alıyor. Belgeselde İsrailli yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor, Gazze'yi bombalamada kullanılan yapay zeka destekli hedefleme sistemlerini anlatan 24 İsrailli askeri veya istihbarat muhbirıyla görüştü. Görüşmelerden birinde bir kaynak, tek bir Hamas üyesini öldürmek için 500 NAZA (sivil ölüm) onayı verildiğini öne sürüyor.

80 dakikalık belgesel cumartesi günü Venedik Film Festivali'nde jüri özel ödülünü kazandı. Gösterim sonrası 25 dakikalık alkış aldı; bu süre festival rekoru olarak kaydedildi.

Bakanlardan yönetmenlere suçlama

Zohar pazar günü X üzerinden yaptığı açıklamada yönetmenleri "dünyadaki antisemitlerden alkış almak için kendi ülkelerine zarar vermeye" istekli olmakla suçladı. "Bu aşağılık yapımcıların İsrail vatandaşlığını devlete ihanet gerekçesiyle derhal iptal etmek için harekete geçeceğim" ifadelerini kullandı.

Diğer İsrailli bakanlar da yönetmenleri hedef aldı. Aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, X'te yaptığı paylaşımda "Siz tüm İsrail halkı için bir utanç ve yüz karasısınız. Çekip gidin!" dedi. Ben-Gvir, "Eminim ki dostlarınız, yani Gazze'deki düşmanlarımız Hamas sizi kucak açarak karşılayacaktır" diye ekledi.

İsrail'de vatandaşlıktan çıkarma hukuken mümkün ancak nadiren uygulanıyor. 2022'de Yüksek Mahkeme, devletin "sadakat" göstermediği, örneğin casusluk veya ihanet suçu işlediği belirlenen kişilerin vatandaşlığını iptal edebileceğini onayladı. Yasa 2023'te "terörizm" suçundan mahkûm edilenleri kapsayacak şekilde genişletildi. İptal süreci için İçişleri Bakanı'nın talebi sunması, Adalet Bakanı'nın onayı ve hâkimlerin kararı doğrulaması gerekiyor.

Yönetmenler daha önce de hedef alınmıştı

Abraham'ın ailesinin evi, 2024'te gösterime giren ve işgal altındaki Batı Şeria'daki Filistin direnişini konu alan No Other Land'in dünya prömiyerinin ardından sağcı bir kalabalığın hedefi olmuştu. Bu filmle Abraham ve Szor 2025'te Oscar kazanmıştı.

Abraham, Guardian'a yaptığı açıklamada "Kurucu özelliği Yahudi-İsrail üstünlüğü olan, bizi ayrıcalıklı kılan bir sistemde risk alıyoruz" dedi. "Pek çok Filistinli için eve gelen sağcı bir kalabalık değil; ABD destekli buldozerler ve silahlar" diye konuştu. Gazze'de bir Filistinli gazetecinin aynı şeyi yapmaya çalışması hâlinde büyük olasılıkla öldürüleceğini savundu.

İsrail ordusu NAZA'ya ilişkin açıklamasında belgeseldeki iddiaları "kesinlikle reddettiğini" bildirdi. Ordunun açıklamasında ismi açıklanmayan tanıklıkların kullanılması eleştirildi ve muhbirlerin kimliklerinin "doğrulanamayacağı" belirtildi.

Hamas 7 Ekim 2023'te İsrail'e saldırı düzenlemiş, resmi İsrail rakamlarına dayanan AFP sayımına göre 1.221 kişi ölmüştü. Hamas militanları 251 rehineyi Gazze'ye götürmüştü. Gazze Sağlık Bakanlığı, sonraki üç yıllık İsrail bombardımanında büyük çoğunluğu sivil olmak üzere 73 binden fazla kişinin öldüğünü bildirdi.