İsrail'de siyasi kilitlenme: Dört olası senaryo

İsrail'de yapılan genel seçimlerin ardından siyasi bir kilitlenme yaşanıyor. Oyların %85'inin sayıldığı belirtilirken, mevcut Başbakan Benjamin Netanyahu da ana rakibi Gadi Eisenkot da hükümet kurmak için gereken çoğunluğa ulaşacak sandalye sayısına sahip görünmüyor. Bu durumda en olası sonuçun yeni seçimler olduğu değerlendiriliyor.

Hükümet kurulabilmesi için önde gelen partilerden birinin seçim kampanyası vaatlerinden geri adım atması gerekiyor. BBC News'in haberine göre, ortaya çıkabilecek dört farklı senaryo bulunuyor.

Ulusal birlik hükümeti seçeneği

Netanyahu, Eisenkot'u ulusal birlik hükümetine katılmaya ikna edebilir mi? Bunun gerçekleşmesi için Eisenkot'un temel siyasi platformundan vazgeçmesi gerekiyor. Eisenkot kendisini Netanyahu'nun tek alternatifi olarak konumlandırdı ve kampanyasını onu iktidardan uzaklaştırma üzerine kurdu. Seçim gecesi yaptığı konuşmada Netanyahu'ya siyaseti bırakması çağrısında bulundu.

Ancak ilk çıkış anketlerinin Eisenkot'un bloğunun önde olduğunu göstermesinin ardından yapılan revizyonla tablo değişti ve Netanyahu öne geçti. Netanyahu, Eisenkot'un partisini ikna etmek için şu anda koalisyon ortağı olduğu aşırı sağ ve ultra-Ortodoks partilerden vazgeçmeyi deneyebilir. Ancak Netanyahu'nun seçim gecesi Likud genel merkezinde yaptığı konuşmada "sadık ortaklarına" teşekkür etmesi ve "güçlü bir sağcı hükümet" çağrısı yapması, mevcut ittifakını korumak istediği şeklinde yorumlandı.

İran ile yeniden başlayabilecek bir çatışma, parti liderleri üzerinde siyasi farklılıkları bir kenara bırakıp birlikte çalışma yönünde baskı oluşturabilir. Seçimden önceki günlerde İsrail ve ABD medyasında, Netanyahu'nun İran'a yönelik yeni saldırılar için bastırdığı ve Donald Trump'ı ABD'nin katılımını onaylamaya ikna etmeye çalıştığı haberleri yer aldı.

Arap partilerinin desteğiyle hükümet

Bu, İsrail siyaseti için büyük bir değişim anlamına geliyor. Bugüne kadar yalnızca bir bağımsız Arap partisi, 2021'de resmen bir koalisyonun parçası oldu ve bu uzun sürmedi. Eisenkot ve bloğundaki diğer tüm Yahudi partileri, biri hariç, Arap partileriyle hükümet kurma seçeneğini şimdiden reddetti. Ancak şu anda muhalefetin iktidara giden tek yolu bu.

Arap partileri seçim gecesinin öne çıkan konusuydu. Beklentilerin aksine, İsrail'in Arap nüfusunun rekor katılımıyla 19 sandalye kazanabilirler. Ülke nüfusunun yaklaşık beşte birini oluşturan Arap vatandaşlar, kendilerini sıklıkla İsrail'in Filistinli vatandaşları olarak tanımlıyor. Yıllar boyunca birçok Arap seçmen, kendilerini ikinci sınıf vatandaş olarak gördükleri sistemi meşrulaştıracağı gerekçesiyle seçimleri boykot etmişti. Ancak İsrail tarihinin en sağcı hükümet koalisyonunu devirme isteğiyle harekete geçen seçmen katılımı dengeleri değiştirdi.

Şu anda yaklaşık 7 sandalye kazanması beklenen Birleşik Arap Listesi, bir muhalefet hükümetine katılabileceğini açıkladı. 12 sandalye kazanması öngörülen Ortak Liste ise böyle bir hükümeti dışarıdan destekleyebileceğini belirtti. Ancak şu anda bu senaryoyu savunan tek Yahudi lider, Demokratlar partisinden Yair Golan. Böyle bir koalisyon, özellikle Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria konularında çok kırılgan olacaktır. Yahudi partilerinin Arap katılımına karşı bu kadar birleşik bir cephe oluşturması, İsrail'deki derin bölünmelere işaret ediyor.

Sağ partilerin transfer edilmesi

Netanyahu, Eisenkot'un bloğundaki sağcı partileri kendi koalisyonuna katılmaya ikna edebilir mi? Bu ihtimal için en olası adaylar, Beyachad ittifakının ortak lideri Naftali Bennett ve Yisrael Beiteinu partisinin lideri Avigdor Lieberman. Her ikisi de güvenlik konusunda sert çizgide olan sağcı isimler ve Netanyahu ile bazı siyasi ortak noktalara sahipler. Ancak ikisi de açıkça Netanyahu'yu devirmek ve ultra-Ortodokslara askerlik hizmetini genişletmek için kampanya yürüttü. Bu durum, Netanyahu hükümetindeki iki ultra-Ortodoks partiyle doğrudan çatışma anlamına geliyor. Dolayısıyla bu partilerin güçlerini birleştirmesi zor görünüyor.

Yukarıdaki senaryolardan hiçbiri müzakere edilemezse, varsayılan sonuç yeni seçimler olacaktır. Birçok kişi bunu Netanyahu için örtülü bir zafer olarak görecektir; zira yeni seçimlere kadar geçici başbakan olarak görevde kalacak ve kazanma şansının daha yüksek olduğuna inanabilir. Bazı analistler, yüksek Arap katılımının bir daha tekrarlanmayacağını, özellikle de parlamentodaki rekor temsilin bir değişiklik yaratmaması halinde bunun daha fazla sağcı seçmeni sandığa itebileceğini düşünüyor. Netanyahu ayrıca, oy vermek için yurt dışından dönen ve kendisine karşı oy kullandığı düşünülen yaklaşık 70.000 İsraillinin bir daha geri dönmeyeceğine güvenebilir. Ayrıca %3,25'lik seçim barajını geçemeyen birkaç sağcı partinin daha az oy alması veya hiç yarışmaması, Likud ve müttefiklerine daha fazla oy kazandırabilir. İsrail 2019 ile 2022 arasında beş ayrı seçim düzenledi.