Demokratlar ara seçimleri kazanırsa hangi soruşturmaları başlatabilir?

ABD'de Demokrat Parti, gelecek hafta yapılacak ara seçimlerde Temsilciler Meclisi veya Senato'da çoğunluğu kazanması halinde Kongre'nin soruşturma yetkilerini nasıl kullanacağını şimdiden planlıyor. Seçim başarısı garanti değil; ancak meclis kontrolünün kazanılması durumunda parti, gelecek yılın başlarında soruşturma başlatmak için celp (subpoena) ve ek fon imkânı elde edecek. Demokratlar, Trump yönetimindeki üst düzey isimlerin ve muhtemelen Başkan Donald Trump'ın kendisinin soruşturulup soruşturulmayacağını değerlendiriyor. Edinilen bilgilere göre parti çalışanları olası soruşturmalar ve tanıkların listesini oluşturmaya başladı.

Demokratlar, Trump ailesinin geniş iş imparatorluğunun aracılık ettiği kazançlı anlaşmaların ilk soruşturmaların öncelikli hedefleri olacağını açıkça belirtti. Temsilciler Meclisi Gözetim Komisyonu üyesi Virginia Demokratı Suhas Subramanyam, BBC'ye yaptığı açıklamada, "Amerikan vergi mükelleflerinin parasının akıllıca kullanıldığından, yolsuzluk nedeniyle çalınmadığından veya ceplere indirilmediğinden emin olmak istiyoruz" dedi.

Soruşturma kapsamında değerlendirilen konular arasında yönetim ile şirketler — özellikle kripto para firmaları — arasındaki bağlantılar ve Başkan'ın damadı Jared Kushner'in uluslararası iş anlaşmaları yer alıyor. Diğer konular arasında Katar'ın Air Force One olarak kullanılmak üzere hediye ettiği 400 milyon dolarlık (301 milyon sterlin) uçak ve Trump ailesiyle bağlantılı firmalara verilen milyonlarca dolarlık savunma sözleşmeleri bulunuyor.

Beyaz Saray, herhangi bir yanlış uygulama iddiasını defalarca reddetti. Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, "Başkan Trump, Kongre'de Cumhuriyetçi çoğunluğu korumaya ve ailelerin maliyetlerini düşürmek için attığı adımları derinleştirmeye odaklanmıştır" dedi. Wales, "Demokratların Amerikan halkının hayatını iyileştirmeye yönelik bir gündemi yok; sadece Başkan Trump'ın sağduyulu gündemini engelleme ve temelsiz hedef alma planları var" diye ekledi. Bir Beyaz Saray yetkilisi ise yönetimin, Kongre'de kim olursa olsun denetim taleplerine yanıt vermeye "her zaman hazır" olduğunu söyledi.

Hegseth'in İran savaşı yönetimi de soruşturma konusu

Demokrat milletvekilleri, Savunma Bakanı Pete Hegseth'in Şubat ayında başlayan İran ile savaşı yönetimini soruşturma sözü verdi. Bu kapsamda sivil kayıpların sayısı, mühimmat eksiklikleri, harcamalar ve yetersiz hazırlanmış askerler ile tesislere ilişkin iddialar incelenecek. Konuya yakın bir kaynağa göre, yönetimin ABD'ye uyuşturucu akışını durdurma amacı taşıdığını belirttiği Karayipler'deki tekne saldırıları da olası soruşturma başlıkları arasında.

Nisan ayında bir grup Temsilciler Meclisi Demokratı, Hegseth hakkında nadir görülen görevden alma (impeachment) maddeleri sunmuş ve İran savaşını gerekçe göstererek onu "ağır suçlar ve kabahatler" işlemekle suçlamıştı. Görevden alma için Temsilciler Meclisi'nde basit çoğunluk yeterli; ancak Senato'da üçte iki çoğunluk gerekiyor. Bugüne kadar hiçbir kabine üyesi bu yolla görevden alınmadı.

Bazı uzmanlar, Kongre oturumlarının yaratacağı olumsuz kamuoyu baskısının sonunda Hegseth'in görevden alınmasına veya istifa etmesine yol açabileceğini düşünüyor. Washington DC'deki American University'de siyaset bilimi profesörü ve başkanlık uzmanı David Miller, "Beyaz Saray için kötü görünürse ve medyanın dikkatini dağıtırsa, Başkan Trump bu yetkilileri gözden çıkarabilir; kötü basını istemez" dedi. Miller, "Bir anlamda bu Demokratlar için bir kazanç olabilir" diye konuştu. George W. Bush döneminde Beyaz Saray'ın baş etik avukatı olan Richard Painter ise savaş kararının incelenmesi gerektiğini söyledi. Painter, "Daha büyük sorun şu: Bu savaş ABD Kongresi tarafından hiçbir zaman yetkilendirilmedi ve savunma bakanının kim olduğu umurumda değil" dedi. "Anayasa, savaşı Kongre'nin ilan ettiğini söyler" diyen Painter, milletvekillerinin bu kişileri sorguya çekmesi gerektiğini belirtti.

Pentagon Sözcüsü Kingsley Wilson ise Hegseth'i savunarak onu "dönüştürücü bir lider" olarak nitelendirdi. Wilson, Hegseth'in "bürokrasiyi kestiğini, inovasyonu serbest bıraktığını ve savaşçılarımız için sonuç ürettiğini" söyledi.

Göçmenlik uygulamaları ve olası görevden alma tartışması

Demokratların üst düzey isimleri — aralarında Temsilciler Meclisi Gözetim Komisyonu'na liderlik etmesi beklenen Kaliforniya Demokratı Robert Garcia da var — göçmenlik uygulamalarını olası Kongre soruşturmaları için öncelikli alan olarak belirledi. Bu soruşturmalar, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) ajanlarının ülke genelindeki göçmenlik baskınlarında görevi kötüye kullandığı iddialarını inceleyebilir. Ancak bu soruşturmalar zor ve siyasi açıdan hassas olabilir. Trump 2024'te kitlesel sınır dışı etme vaadiyle kampanya yürütmüştü. Son anketler, pek çok Amerikalının — o seçimde Trump'a oy verenler dahil — ICE'nin bu yıl şehirlerde kullandığı bazı taktiklerden rahatsız olduğunu gösteriyor. Painter'a göre bu durum, Demokratların ICE taktiklerine karşı çıkma ile daha geniş göçmenlik kaygılarını görmezden gelme arasında ince bir çizgi izlemesini gerektiriyor.

Demokratlar, Trump'ı üçüncü kez görevden alma girişiminde bulunma konusunda bölünmüş durumda. Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez gibi bazı isimler, İran ile yetkisiz savaş ve diğer görevden alma suçları gerekçesiyle bu süreci destekliyor. Diğerleri ise daha temkinli bir yaklaşım çağrısında bulunuyor ve Senato'nun Trump'ı görevden alma yönünde oy kullanmasının olası olmadığını savunuyor. Partinin görevden alma sürecini başlatma nedeni üzerinde anlaşıp anlaşamayacağı da belirsiz.