İspanya'da tren felaketi Sánchez'in yeniden seçilme şansını sarstı

İspanya'da bu hafta Madrid'den güneye giden hızlı tren hattında meydana gelen çarpışma, ülke kamuoyunda büyük bir şok yarattı. Kazada 69 kişinin cenazesine ulaşıldı. Olay, başkent Madrid'in güneyindeki Toledo kentinde meydana geldi. Tren enkazı raylara ve bir yamaca yayılmış durumda.

Bu, yalnızca dokuz ay önce Cordoba yakınlarında iki trenin çarpışması ve 46 kişinin ölmesinin ardından yaşanan ikinci büyük felaket oldu. Kazada hayatını kaybedenlerin aileleri için bu, kişisel bir trajedi. Ancak olay, ülkenin demiryolu ağına ve Pedro Sánchez liderliğindeki Sosyalist hükümete duyulan güveni de sarstı. Üstelik kaza, Sánchez'in erken genel seçim kararından yalnızca birkaç hafta önce meydana geldi.

Hükümet sorumluluğu 'insan hatasına' yüklüyor

Toledo tren felaketiyle ilgili resmi soruşturma daha yeni başladı. Ancak hükümet, olayın anlatımını hızla kontrol altına aldı. Çarpışmanın ilk saatlerinden itibaren Ulaştırma Bakanı Oscar Puente, sorumluluğun mümkün olduğunca kabineden uzaklaştırılması için 'insan hatası' ihtimaline işaret etti. Cuma günü ikinci kez basın karşısına çıkan Bakan, kazanın 'nesnel gerçeklerini' açıkladığını söyledi ve hükümete yönelik artan eleştirilere yanıt verdi.

Ana muhalefetteki Halk Partisi (PP), Puente'nin 'ahlaki' ve 'etik' bir adım olarak istifa etmesini istiyor. Puente ise kurbanlar için 'derin acı ve üzüntü' dile getirdikten sonra savunmaya geçti. Altyapıya kronik yatırım yapılmadığı iddialarını reddetti. İspanya'nın yüksek hızlı sinyal güvenlik sistemi LZB'nin ne eski ne de yetersiz olduğunu, Almanya ve Avusturya'nın da aynı sistemi kullandığını savundu.

Puente, bu yıl LZB sisteminin İspanya'da şimdiye kadar 170 kez arıza verdiğini açıkladı. Ancak bunu 'normal' ve AB ortalamasına yakın olarak nitelendirdi. Asıl sorun, sistemin arızalanmasının ardından hattın manuel kontrole geçmesiyle başlıyor. Bakan, bu vakada bir dizi insan hatasının felakete yol açtığını vurguladı.

Kritik nokta şuydu: Bir kontrolör, duran bir trenin yeniden hareket etmesini emretti ve saatte 160 kilometreye kadar hızlanmasına izin verdi. Ancak ileride ikinci bir tren hatta mahsur kalmıştı. Madrid'deki kontrol merkezindeki ses kayıtları ve büyük ekranlardan yaklaşan çarpışma açıkça görülüyordu. Puente, 'Çalıştılar. Kontrol ettik. Ne olduğunu görebiliyorlardı' dedi. Ancak ilerleyen trene durma emri hiç verilmedi.

Bakan, kişisel ve siyasi sorumluluk alıp istifa edip etmeyeceği sorusuna, görevde kalmanın 'görevi' olduğunu söyleyerek karşılık verdi. 'Sorunlarla yüzleşeceğim, açıklayacağım, aydınlatacağım' dedi. 'Sistemi nasıl iyileştireceğimi düşüneceğim ve trene binmek isteyenlere güven verip kendilerini sakin ve güvende hissetmelerini sağlayacağım.'

Ancak İspanyolların ikna edilmesi kolay olmayacak. Anket şirketi Ipsos'tan Paco Camas, 'Bu sadece çok ciddi bir kaza değil, aynı zamanda çok kısa sürede yaşanan ikinci kaza' dedi. Ocak ayında Cordoba yakınlarındaki Adamuz'da meydana gelen kazayla ilgili soruşturma hâlâ açık. İlk raporlar, raylarda bir çatlak olduğuna işaret ediyordu; bu, son kazadan oldukça farklı bir neden.

Camas, 'Bu, insanların yalnızca demiryollarına değil genel olarak kurumlara duyduğu güveni yok ediyor' uyarısında bulundu. 'İspanya'da bu tür olaylar yaşandığında, insanların hükümeti suçladığını biliyoruz.'

Seçim öncesi anketler muhalefeti işaret ediyor

Sánchez ekibi için bu, bir krizler sarmalının son halkası. Başbakanın yakın akrabalarına yönelik yolsuzluk iddiaları sürüyor; hepsi reddediliyor. Bu yaz Fas'tan İspanya'nın Ceuta bölgesine ani göç akını, sağcı muhalefetin yetersizlik ve fon eksikliği suçlamalarına yol açtı. Ardından 70 yıldan fazla yaşadığı evden zorla tahliye edilen bir emeklinin videosu yayıldı ve sokak protestolarını tetikledi. Sánchez erken seçim kararını bu ortamda aldı.

Seçimleri kazanma şansı tren kazasından önce de zayıf görünüyordu; şimdi daha da düştü. Son anketler, merkez sağ Halk Partisi'nin (PP) birinci çıktığını ve aşırı sağcı Vox ile koalisyon kurduğunu gösteriyor. Madrid Carlos III Üniversitesi'nden Prof. Pablo Simon, 'Yaptığımız simülasyonların neredeyse %95'inde bu çoğunluğa sahipler' dedi.

Simon'a göre Sánchez olumlu bir kampanya yürütüyor ve ilgisiz seçmenleri sandığa çekmeye çalışıyordu. 'Gündemin ve bu kampanyanın duygusunun kontrolünü tamamen kaybettiler' diyen Simon, 'Artık son derece zor olacak. Ülkenin düzgün işlemediğine dair genel bir çöküş havası, bir depresyon var' değerlendirmesini yaptı.

Madrid ve çevresinde aşırı sağ grupların öncülüğünde tren kazasına karşı küçük protestolar düzenlendi. Bu hafta sonu olası yeni çatışmalar öncesinde çok sayıda polis hazır bekletiliyor; eylemler çevrimiçi olarak organize ediliyor.

Kent istasyonunda yarı boş bir trenden inen Paloma, 'Hepimiz sessizlik içinde ve çok üzgün seyahat ettik' dedi. Artık hızlı tren ağından korktuğunu ve hükümete öfkeli olduğunu itiraf etti. 'Bu kaza hepimizin oyunu tamamen değiştirecek. Yaşananlar yüzünden soldan sağa kayacağız' dedi.

Her gün hızlı AVE treniyle Madrid'e giden Lucia da korkuyor. 'Bu insan hatasıydı. Ama şimdi 100'den fazla ölüyle iki kaza oldu' diyor. 'Buradaki işler gerçekten kötü. Bir şeylerin değişmesi gerekiyor.'