İskoçya'nın güneyinde 'açık insan hakları ihlalleri' tespit edildi

İskoçya'nın güneyinde yürütülen bir araştırma, gıda, sağlık ve barınma gibi temel alanlarda yükümlülüklerin yerine getirilmediğini ve "açık insan hakları ihlalleri" bulunduğunu tespit etti. İskoç İnsan Hakları Komisyonu (SHRC) tarafından yapılan çalışma, nüfusu bir milyondan fazla olan sekiz yerel yönetim bölgesini kapsadı.

Komisyon, en büyük sorunun hizmetlere erişilebilirlik olduğu sonucuna vardı. Rapora göre hizmetler mevcut olsa bile pratikte ulaşılması çoğu zaman mümkün olmuyor.

İskoçya Başbakan Yardımcısı Jenny Gilruth, İskoç hükümetinin çeşitli gruplar için hâlihazırda ücretsiz ulaşım sağladığını belirtti. Gilruth, kamu hizmeti reformunun "yetkiyi topluluklara aktarmak" için bir fırsat sunduğunu söyledi.

SHRC, şubat ve mart aylarında Stranraer, Ayr, Dumfries, Kilmarnock, Hamilton, Irvine, Arran, Galashiels, Kelso, Dalkeith, Haddington, Melrose, Ardrossan ve Tranent gibi yerleşim yerlerini ziyaret etti. Raporda, "Genel olarak güney İskoçya, birçok topluluğun ve sorumlu kurumun çoğu zaman zor koşullarda insan onurunu ve haklarını korumak için yoğun çaba harcadığı bir bölge" denildi. Ancak raporda "açık insan hakları ihlalleri" de bulunduğu, birçok alanda hakların iyileşmediği, bazı bölgelerde ise kötüleştiği kaydedildi.

Hizmetlerde bölgesel eşitsizlik öne çıkıyor

Komisyon Başkanı Prof. Angela O'Hagan, raporun herkesin sahip olduğu haklar ile güney İskoçya'daki "yaşanan gerçeklik" arasındaki boşlukları gözler önüne serdiğini belirtti. O'Hagan, bunun hizmetleri yöneten ve sunan herkes için bir "eylem çağrısı" olduğunu, bölgede yaşayanların kendilerini "karar alma süreçlerinden uzak" hissettiğini söyledi.

Rapor, insanların nerede yaşadığına bağlı olarak hizmet sunumunun değişmesi gibi endişe verici alanları ortaya koyan çok sayıda vaka incelemesine yer verdi. İnme geçirdikten sonra kene ısırması sonucu Lyme hastalığına yakalanan ve daha önce peyzaj bahçıvanı olarak çalışan Donald, başka bir sağlık kurulundaki uzman kliniğe yönlendirildiğini ancak doğru bölgede yaşamadığı için reddedildiğini anlattı. Donald, "Ulusal bir sağlık hizmetimiz yok, bölgesel bir sağlık hizmetimiz var" diyerek çözüm olduğunu bilmesine rağmen çalışamaz ve iyileşemez durumda kaldığını ifade etti.

Raporun bir başka bölümünde, eşi için uygun sağlık hizmeti arayan bir kadının yaşadığı zorluklara dikkat çekildi. Eski bir asker olan eşi için hizmetler arasında yol bulmanın "imkânsız" olduğunu belirten kadın, eşinin sağlık sisteminde sıkışıp kaldığını ve intihar düşüncesi geliştirdiğini söyledi.

Rapor ayrıca artan maliyetler ve düşük gelirler nedeniyle birçok hanenin öğünlerini kıstığını ve gıda bankalarına bağımlı hale geldiğini ortaya koydu. Bir yardım kuruluşunun hizmet yöneticisi, kırsal bölgelerdeki köylerin alması gereken desteği alamadığını, kasaba ile kırsal alanlar arasında ele alınması gereken büyük bir eşitsizlik bulunduğunu belirtti.

Hizmetlere erişilebilirlik sorunu güney İskoçya'da sık sık gündeme geliyor. Tekerlekli sandalye kullanan Janice Johnstone, Dumfries ve Galloway bölgesinde yalnızca üç erişilebilir taksinin bulunduğunu dile getirdi. Wigtownshire'daki anne adaylarının Dumfries'teki hizmetlere ulaşmak için katlanmak zorunda olduğu 70 millik yol da uzun süredir kampanya konusu; ülke çapında bir hizmet incelemesi sürüyor. Newcastleton sakinleri ise Borders Railway hattının köylerine uzatılmasının "hayat değiştirici" olabileceğini belirtiyor ve fizibilite çalışması devam ediyor.

Geçen yıl otobüs işletmecisi Stagecoach'ın bölgeden çekilmesinin ardından Dumfries ve Galloway Belediyesi devreye girmek zorunda kalmıştı. Gilruth, bu hafta Dumfries ziyaretinde, insanların yönetimden uzak hissetmesinin kısmen coğrafyayla ilgili olduğunu söyledi. Kamu hizmeti reformunun topluluklara daha fazla yetki verme fırsatı olduğunu belirten Gilruth, yetkilerin Edinburgh'dan topluluklara aktarılması gerektiğini ifade etti. Ulaşımın bölgede "zorlayıcı" olduğunu kabul eden Gilruth, hükümetin 22 yaş altı, 60 yaş üstü ve engelliler için otobüs yolculuğunu finanse ettiğini, bazı otobüs güzergâhlarının artık hiç bulunmadığını da ekledi.