İskoçya bağımsızlık referandumu tasarısı yayımlandı

İskoç hükümeti, bağımsızlık referandumu için hazırladığı yasa tasarısını yayımladı. Kısa belgede, önerilen soru ve oy kullanabilecek kişilerin ayrıntıları yer alıyor. Tasarı, Başbakan John Swinney'in Salı günü yılın yasama planlarını açıklamasından önce duyuruldu.

Hükümetten yetki devri çağrısı

Swinney, İngiltere hükümetine "İskoç halkının ve parlamentonun sesine saygı duyma ve gerekli yetkileri devretme" çağrısında bulundu. 2014'ten bu yana ardışık İngiltere hükümetleri yeni referandumlara karşı çıktı. Başbakanlık Ofisi (Downing Street) kısa süre önce yeni bir oylamanın "söz konusu olmadığını" söylemişti.

İngiltere hükümeti sözcüsü yaptığı açıklamada, "Başbakan, İskoç Başbakanı'yla ilk toplantısında bağımsızlık için ikinci bir referandumun söz konusu olmadığını açıkça belirtti. Bu, ekonomiyi büyütme ve ailelerin geçim maliyetiyle başa çıkmasına yardımcı olma hedefimizden bizi uzaklaştırır." dedi ve ekledi: "İskoç hükümeti ve diğer ortaklarla herkes için daha adil bir ülke inşa etmek üzere çalışmaya devam edeceğiz."

İskoçya, 2014'te yapılan bağımsızlık referandumunda yüzde 55'e karşı yüzde 45 ile bağımsızlığa hayır demişti. 2022'de İngiltere Yüksek Mahkemesi, herhangi bir yeni oylamanın İngiltere hükümetinin onayını gerektireceğine hükmetmişti.

Teklif edilen soru ve oy hakkı

İkinci bir referandum için önerilen oy pusulasında "İskoçya bağımsız bir ülke olmalı mı?" sorusu yer alacak ve seçmenler "Evet" veya "Hayır" seçeneklerinden birine "X" işareti koyacak. Tasarı, İskoç hükümetinin İngiltere hükümetinin onayını alması halinde parlamentoya sunulacak. Belge, Holyrood'a getirildiğinde referandum tarihini de içerecek.

İskoç Ulusal Partisi (SNP), Mayıs ayındaki İskoç seçimlerinden sonra hükümetin ilk 100 günü içinde tasarıyı yayımlama sözü vermişti. Swinney, "Dünya 2014'ten bu yana kökten değişti. Birleşik Krallık da değişti, İskoçya da." dedi ve "İskoçya hazır. İskoç halkı hazır. İngiltere hükümetinin bunu gerçekleştirmesinin zamanı geldi." ifadelerini kullandı.

Başbakan, "İskoçya'nın geleceği hakkında en iyi kararları burada yaşayanlar alır. Bu gelecek İskoç halkına aittir, başka hiç kimseye değil." diye ekledi. Mevcut yasalara göre, 16 yaşını doldurmuş kayıtlı seçmenler ve belirli yabancı uyruklular ikinci referandumda oy kullanabilecek.

Ocak ayında Strathclyde Üniversitesi'nden Prof. Sir John Curtice, İskoçya'nın bu konuda "aşağı yukarı ortadan ikiye bölünmüş" durumda olduğunu söylemişti. Eylül ayında Başbakan Andy Burnham, Glasgow'daki İngiliz Milletler Topluluğu Oyunları açılış töreni öncesinde Swinney ile bir araya gelmişti. Downing Street açıklamasında "Başbakan, bağımsızlık için ikinci bir referandumun söz konusu olmadığını açıkça belirtti." denmişti.

İskoç İşçi Partisi'nin (Scottish Labour) geçici lideri Jackie Baillie, "İskoç halkı, ülke genelinde insanların hayatını iyileştirmek yerine içi boş jestler ve gösterişle ilgilenen bu başarısız SNP hükümetinden çok daha iyisini hak ediyor." dedi. İskoç Muhafazakâr Parti lideri Russell Findlay ise Swinney'e "bu sıkıcı takıntıdan vazgeçip asıl işine bakması" çağrısında bulundu.