İşçi Partili 98 milletvekili Burnham'dan seçim reformu desteği istiyor

Yeni başbakan Andy Burnham, parlamentodaki ilk haftasında seçim reformu konusunda ciddi bir testle karşı karşıya. Yaklaşık 100 İşçi Partili milletvekili, Westminster seçimlerinde kullanılan 'çarşaf liste' sisteminin değiştirilmesi için ulusal bir komisyon kurulmasını istiyor.

Uzun süredir seçim reformunu savunan Burnham'dan, başbakanlığının ilk 100 günü içinde 'çarşaf liste' sistemini terk etmeyi değerlendirecek yeni komisyonu desteklemesi bekleniyor. Milletvekilleri, komisyonun bir sonraki seçimden önce rapor vermesi ve seçim reformunun İşçi Partisi'nin bir sonraki manifestosuna girmesi gerektiğini belirtiyor. Başbakanlık ofisi ise Burnham'ın seçim reformuna bağlı olduğunu ancak yeni komisyonu şimdilik desteklemediğini açıkladı.

Milletvekillerinin çoğunluğu reformdan yana

YouGov'un milletvekilleri arasında yaptığı ankete göre, Avam Kamarası'nda seçim reformu artık çoğunluk tarafından destekleniyor. Ankete katılan milletvekillerinin yüzde 53'ü mevcut 'çarşaf liste' sisteminin gözden geçirilmesine destek verdiğini söyledi.

Komisyon kurulmasını öngören değişiklik önerisi, aralarında eski bakanların ve eski başbakan Keir Starmer destekçilerinin de bulunduğu 185 milletvekili tarafından imzalandı. Değişiklik önerisi, 2 Eylül'de parlamentonun gündemine gelecek olan 'Halkın Temsili Yasası'na eklenmek üzere sunuldu.

Bir İşçi Partisi kaynağı, "Halkın Temsili Yasası, 16 yaşında oy hakkı ve yabancı müdahaleye karşı bağış kurallarının güçlendirilmesi konusundaki manifesto taahhütlerimizi yerine getirmek için tasarlandı ve hükümetin önceliği bu. Andy, seçim reformuna güçlü şekilde bağlı; ancak bunun gelecekteki parti manifestosunun konusu olduğunu, çünkü bunun için yetki alınması gerektiğini belirtti" dedi.

Burnham, geçen yılki İşçi Partisi konferansında ulusal seçim reformu komisyonu çağrısını desteklemiş ve Büyük Manchester belediye başkanı olarak "bir sonraki parlamentoda Westminster seçimlerinde nispi temsil sisteminin getirilmesi yönünde manifesto taahhüdünü" desteklediğini söylemişti.

Değişiklik önerisinin imzacıları

İşçi Partili Alex Sobel tarafından sunulan değişiklik önerisine, aralarında Luke Akehurst ve Chris Curtis gibi etkili arka sıra milletvekillerinin de bulunduğu 98 İşçi Partili milletvekili imza attı. Öneriye sekiz partiden ve bağımsız milletvekilleri de destek veriyor. İmzacılar arasında enerji bakanı Miatta Fahnbulleh, toplumlar bakanı Florence Eshalomi ve başbakanın yakın müttefiki ve parlamenter özel sekreteri Jo Platt gibi yeni atanmış bakanlar da yer alıyor.

Komisyon kurulması yasal zorunluluk gerektirmediğinden, değişiklik önerisinin yasanın kapsamı dışında kalması olası. Ancak milletvekilleri bu öneriyi, başbakana daha hızlı reform için geniş bir desteğin sinyalini vermek amacıyla kullanmak istiyor.

Ulusal komisyon, Birleşik Krallık genel seçimlerinde her seçim bölgesinde en çok oyu alan adayın kazandığı 'çarşafa liste' sisteminin yerine geçebilecek çeşitli nispi temsil sistemlerini değerlendirebilir. İskoçya ve Galler parlamentoları ile belediye başkanlığı seçimlerinde farklı sistemler kullanılıyor.

Sobel, "Artık milletvekillerinin çoğunluğunun ve İşçi Partili milletvekillerinin çoğunluğunun bu öneriyi desteklediğini biliyoruz. Başbakanın seçim sistemimizi reform etmeye kararlı olduğunu biliyorum; imzacılar olarak Birleşik Krallık'ı adil, modern genel seçimlere götürmek için onunla çalışmak istiyoruz" dedi.

Milletvekilleri Burnham'ın komisyonu Ekim bütçesinden önce duyurması gerektiğini söyledi. Eski Hazine bakanı Rachel Blake, "Çarşaf liste sistemi bozuk ve ulusal komisyon bunu çözmenin yolu; hükümet bu süreci başbakanın ilk yüz günü içinde başlatmalı" dedi.

İşçi Partisi'nin yönetim kurulu üyesi Akehurst ise "Parlamento, çoğu seçim reformunu destekleyen halkı yakalıyor. Burnham'ın nispi temsil konusunda iyi bir geçmişi var ve bu artık İşçi Partisi'nde son derece popüler. Bu fırsatı değerlendirmeli" ifadesini kullandı.

İşçi Partili Lizzi Collinge, çarşaf liste sisteminin "özellikle kiracıların, gençlerin ve siyahi, Asyalı ve azınlık etnik kökenden gelenlerin oylarını değersizleştirdiğini ve çoğu insanın oy verdiği şeyi temsil etmeyen parlamentolar ortaya çıkardığını" söyledi. Eski bakan Catherine Fookes da sistemin "modern çok partili siyasete ayak uyduramadığını" belirtti.

Bir başka İşçi Partili Mike Reader, milletvekili anketinin "İşçi Partisi ve halk arasında nispi temsil desteğinde büyük bir değişim" olduğunu gösterdiğini söyledi. 2022 parti konferansında İşçi Partisi üyeleri nispi temsile geçişi desteklemiş, Burnham bunu "tarihi bir oy" olarak nitelendirmişti. Kampanya grupları, Burnham'ın çalışır bir çoğunluğa sahipken reformu yapmasını umuyor. Make Votes Matter CEO'su Emma Harrison, "Andy'nin nispi temsili desteklediğini biliyorum; şimdi halka güvenimizi hak ettiğini göstermeli" dedi.

Birleşik Krallık son olarak 2011'de yapılan referandumda seçim reformunu reddetmiş; seçmenler o dönem alternatif oy sistemine geçişi kabul etmemişti.