İran, Hürmüz Boğazı önerisinde ABD'nin resmi yanıtını bekliyor

İran, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere yedi gün içinde açılması önerisini reddetmesinin ardından ABD'li müzakerecilerden resmi yanıt bekleyeceğini duyurdu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Telegram üzerinden yaptığı paylaşımda Trump'ın ret kararını kabul ettiğini belirtti ancak başkanı daha önce çelişkili açıklamalar yapmakla suçladı.

Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada Tahran'ın önerisinin "kabul edilemez" olduğunu, boğazı hemen açmak için anlaşma istediklerini çünkü "çok kötü kaybettiklerini" söyledi. Erakçi ise New York'ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çerçevesinde yaptığı görüşmelerde, iki ülke arasında "gerekli koşullar sağlanırsa" anlaşmaya varılabileceğini ifade etti.

Öneri ve müzakere süreci

Erakçi, boğazın açılması için gereken koşulların ABD ile İran arasında haziran ayında imzalanan mutabakat muhtırasında yer alan şartlarla aynı olduğunu belirtti. İran, geçtiğimiz hafta New York'ta BM Genel Kurulu marjında yapılan müzakerelerde boğazın yeniden açılmasını ve düşmanlıkların sona ermesini gündeme getirdiğini açıkladı. Dünya gaz ve petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik su yolu, şubat ayında savaşın başlamasından bu yana fiilen kapalı durumda.

Trump cumartesi günü yaptığı açıklamada "Onların anlaşmasını reddediyorum" dedi ve ABD'nin boğaz üzerinde "tam kontrole" sahip olduğunu, bölgeden "muazzam miktarda petrol" geçtiğini ekledi. Erakçi, Telegram'da Trump'ın "birçok iyi açıklama kadar, ne yazık ki sık sık duyduğumuz birçok çelişkili açıklama da yaptığını" yazdı. "Arabulucuların bize kesin görüşleri iletmesini bekliyoruz ve buna göre karar vereceğiz" dedi.

Arabuluculuk ve ekonomik baskı

ABD ile İran arasında arabuluculuk yapan Umman, tüm tarafları krizi çözmek için açık diyaloga devam etmeye çağırdı. Umman Dışişleri Bakanı Seyyid Badr bin Hamad bin Hamud Elbuseydi, BM Genel Görüşmeleri'nde "tüm tarafların" stratejik su yolunda seyrüseferin korunması çabalarında Umman ile işbirliği yapması gerektiğini söyledi.

Trump'ın İran önerisini reddetmesine ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker destek verdi. Cumartesi günü Fox News'e konuşan Whitaker, İran'ın "yarım önlemler" ve "dünya sahnesinde kendilerini iyi göstermek için hayali anlaşmalar" teklif ettiğini savundu. "Başkan Trump'ın reddetmesi doğru" dedi. Hazine Bakanı Scott Bessent ise cumartesi günü ABD'nin ekonomik baskısının Tahran üzerinde etkili olduğunu belirtti. X'te yaptığı paylaşımda Bessent, Türkiye, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin çeşitli İran havayollarına ait uçuşları durdurduğunu, BAE ve Türkiye'deki bazı bankaların İran ile işlemleri kestiğini ifade etti.

Trump yönetimi İran'a yönelik ekonomik ablukayı "Ekonomik Dışlanma Operasyonu" olarak adlandırıyor ve Tahran'ı Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik saldırıları durdurmaya zorlamak için yaptırımları kullanıyor. Ancak bazı ekonomistler, İran'ın başlıca ticaret ortaklarının tepkisine bağlı olduğu için son yaptırımların etkili olup olmayacağını sorguluyor. İran petrolünün en büyük alıcısı olan Çin, önceki ABD yaptırımlarını görmezden gelerek Tahran ile ticaretini sürdürmüştü.