İran, Hürmüz Boğazı için ABD'ye anlaşma teklif etti

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin ABD'ye Hürmüz Boğazı'nın bir hafta içinde yeniden açılmasını öngören bir anlaşma teklif ettiğini söyledi. Arakçi, New York'ta Birleşmiş Milletler'de gazetecilere yaptığı açıklamada bunun "gerekli koşulların yerine getirilmesi" halinde mümkün olacağını belirtti.

Arakçi, bu koşulların Haziran ayında ateşkesi uzatmak için imzalanan ve daha sonra bozulan mutabakat muhtırasında (MOU) yer aldığını ifade etti. Reuters'ın haberine göre, İran'ın teklifi sorulduğunda bir ABD yetkilisi, arabulucular aracılığıyla nükleer konular dahil olumlu görüşmelerin sürdüğünü söyledi.

Boğazın kapanması petrol fiyatlarını etkiledi

ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a hava saldırıları düzenledi. İran da İsrail'e ve Körfez'deki ABD üslerine ve ABD'nin Arap Körfez müttefiklerine saldırılarak karşılık verdi; ayrıca Hürmüz Boğazı'nı kapattı.

Savaştan önce dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan geçiyordu. Boğazın kapanması fiyatlarda büyük dalgalanmalara yol açtı ve Trump üzerindeki çatışmayı sona erdirme baskısını artırdı. ABD Kasım ayında Kongre seçimlerine gidiyor.

Arakçi, "Gerekli koşullar yerine getirilirse boğaz yeniden açılabilir, yedi gün içinde normal deniz geçişi sağlanabilir. Artık tercih ABD'de" dedi. ABD'nin hangi adımları atması gerektiğini belirtmedi; ancak "ABD'nin atması gereken adımlar yeni değil, hepsi zaten mutabakat muhtırasında var" diye ekledi.

ABD-İran mutabakatı ve sonrası

18 Haziran'da imzalanan 14 maddelik mutabakat, ateşkesi sağlamayı ve Hürmüz Boğazı'nı kısmen yeniden açmayı amaçlıyordu. Anlaşmada İran'ın asla nükleer silaha sahip olmayacağı belirtiliyor; ABD, İran ve müttefiklerin "tüm cephelerde" askeri operasyonları durdurması, ABD deniz ablukasının sona ermesi ve yaptırımların hafifletilmesi gibi hükümler yer alıyordu. İran ayrıca ticari gemilerin boğazdan güvenli geçişi için elinden geleni yapacağını ve gelecekteki denizcilik düzenlemeleri konusunda Umman ile görüşeceğini taahhüt ediyordu. Ancak anlaşma kısa süre sonra tarafların saldırılarına devam etmesiyle çöktü.

İran, Hürmüz Boğazı'nı izinsiz geçmeye çalıştığını söylediği gemilere saldırdı. ABD ise boğazdaki İran mevzilerine ve İran kıyılarındaki tankerlere saldırı düzenledi; İran limanlarına yönelik ablukayı sürdürerek İran ekonomisinde büyük kesintiye neden oldu.

Trump bu hafta BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında, şimdiye kadar sağlanamayan İran anlaşmasının Kasım seçimlerinden hemen sonra gelebileceğine inandığını söyledi. Arakçi ise cuma günü İran'ın "baskı, tehdit veya yıldırmayı" kabul etmediğini belirterek "barış yok etme tehditleriyle inşa edilemez" dedi.