İngiltere'nin ilk bütçesi zorlu geçecek

İngiltere Hazine Bakanı John Healey, Trump yönetiminin Orta Doğu'daki savaşı nedeniyle ülkenin önümüzdeki ay zorlu bir bütçe ile karşı karşıya kalacağını belirtti. Financial Times'a verdiği röportajda Healey, İran'daki çatışmanın 28 Ekim'de açıklayacağı ilk bütçe üzerinde güçlü bir etkisi olacağını söyledi.

Healey, Andy Burnham'ın temmuzda başbakan olmasının ardından Rachel Reeves'in yerine göreve gelmişti. Küresel istikrarsızlığın arttığı bir dönemde ülkenin belirsizliğe karşı güçlü bir 'tampon'a sahip olmasını istediğini ifade etti. Ancak ekonomistler, Healey'in Reeves'in mart açıklamasından sonra kalan 24 milyar sterlinlik mali alanı korumak için vergi artırması ya da önemli maliyet kesintilerine gitmesi gerekeceğini öngörüyor.

Healey, Orta Doğu'daki gelişmelerin enflasyonu, büyümeyi ve borçlanma maliyetlerini olumsuz etkilediğini vurgulayarak, "Bu, daha tehlikeli ve belirsiz bir dünyanın parçası. Ülke olarak karşılamamız gereken zorluklardan biri, ancak diğer ülkelerle birlikte karşılamalıyız" dedi.

Mali kurallar ve bütçe baskısı

Healey, ne kadar mali alan hedeflediğini söylemekten kaçındı ancak Başbakan Burnham ile mali kurallara uyma konusunda kararlı olduklarını belirtti. Gazeteye göre Healey, İşçi Partisi'nin 2024 manifestosunda yer alan 'çalışan insanlar' üzerindeki vergileri (gelir vergisi, ulusal sigorta katkıları veya KDV) artırmama sözüne bağlı kalacak ve kurumlar vergisi oranını da yükseltmesi beklenmiyor. Kamu maliyesi, bu hafta başında 18 yılın en yüksek seviyesine çıkan küresel tahvil getirilerinin baskısı altında. Yüksek tahvil getirileri, borçlanma maliyetlerini artırdığı için hükümetin harcama planlarını önemli ölçüde etkiliyor.

Healey, savunma harcamalarının GSYİH'nın yüzde 3'üne çıkarılması hedefine bağlı kalmadığı için eleştirilmişti. Haziran'da, Hazine'nin bu hedefe taahhüt vermesini sağlayamadığı için savunma bakanlığından istifa etmişti.

Refah harcamaları kesilecek

Healey, zorlu ekonomik koşulları kabul ederek, "Ülke baskı altında. İnsanlar geçim sıkıntısı altında. Hane halkları bunu hissediyor" dedi. Refah (sosyal yardım) faturasını kesme konusunda kararlı olduğunu belirten Healey, "Refah maliyetini düşürmeli, daha fazla insanı işe geri kazandırmalıyız" ifadelerini kullandı. Başbakan'a danışmanlık yapan Lord Jim O'Neill, başbakanın refah harcamaları ve emeklilik üçlü kilidinin 'aşırılıklarını' dizginlemek için 'güvenilir adımlar' atarak tahvil piyasalarını sakinleştirebileceğini söyledi. Ekonomist Jonathan Cribb ise Avustralya tarzı bir sistem önererek emekli maaşlarının işçi kazançlarıyla uyumlu artırılabileceğini, ancak resesyon veya yüksek enflasyon nedeniyle ortalama ücretlerdeki düşüşlere karşı 'geçici kilit' önerdi.

Reform UK partisi ise sosyal yardım ödemelerini, net sıfır yatırımını ve yurtdışı yardımını azaltarak beş yıl içinde kamu harcamalarında 80 milyar sterlinlik kesinti yapacağını açıkladı.