İngiltere'nin ekonomi gündeminde Trump etkisi: borçlanma maliyetleri artıyor

İngiltere Maliye Bakanı John Healey, gelecek ay açıklayacağı sonbahar bütçesinin taslağını hazırlarken, ABD Başkanı Donald Trump'ın politikalarının küresel ekonomi üzerindeki etkisi Londra'nın manevra alanını daraltıyor. Ülkenin kendi kaderini tamamen kontrol edemediği bir dönemde, hem haftalık alışveriş maliyetleri hem de devlet borçlanma giderleri artıyor. Westminster'da alınan kararlar önemini korurken, küresel tablo İngiltere için işleri zorlaştırıyor.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşı, modern çağın en ciddi petrol ve gaz fiyatı şokunu tetikleyerek enflasyonu yükseltiyor. Bu durumun yol açtığı küresel finansal piyasa çalkantısı, dünya genelinde hükümetlerin borçlanma maliyetlerini artırıyor. Trump'ın maliye politikaları ve ABD Merkez Bankası'na (Fed) müdahale tehditleri ise tabloyu daha da kötüleştiriyor.

Jaguar Land Rover kararı ve savunma harcamaları baskısı

Geçen hafta çarpıcı bir tesadüf yaşandı: Healey, bakan olarak ilk büyük konuşmasını yapmak üzere Coventry'e gittiği gün, merkezi hemen yakınlarda bulunan Jaguar Land Rover 4 bin kişilik işten çıkarma kararını açıkladı. Şirketin bu kararında Trump'ın gümrük tarifesi politikalarının otomotiv sektörünü sıkıştırması etkili oldu. Başkanın jeopolitik duruşu ve İkinci Dünya Savaşı sonrası Batı güvenlik konsensüsünü dağıtma adımları da Healey üzerindeki savunma harcamalarını artırma baskısını yükseltiyor.

Healey konuşmasında bu ekonomik sıkıntıların kaynağını doğrudan işaret etmedi; ancak bakanlığa atanma zamanlaması konusunda hüzünlü bir ton kullandı. "İngiliz demokrasi sisteminde hizmet etme ayrıcalığına sahipseniz seçim yapamazsınız: ne zamanı ne de koşulları seçemezsiniz" dedi.

Öte yandan dayanıklılık işaretleri de var. Geçen hafta açıklanan veriler, İngiltere ekonomisinin Orta Doğu'daki gelişmelerin en kötü etkilerini beklenmedik şekilde atlatarak temmuz ayında yapay zeka sektörünün hızlı büyümesinin de katkısıyla sağlam bir hızda büyüdüğünü gösterdi. Bakan, ülkenin tüm sorunlarını ABD'ye yüklemek yerine İşçi Partisi'nin atabileceği somut adımların farkında.

Ancak geçen hafta yine kötü geçti. İran savaşındaki son tırmanma petrol fiyatını varil başına 109 dolara çıkarırken tahvil piyasasında sert bir satış dalgası başlattı. Fırtınanın merkezindeki açık bir ekonomi olarak İngiltere'nin 10 yıllık devlet tahvillerinin (gilt) getirisi neredeyse %5,4'e yükseldi; bu neredeyse yirmi yılın en yüksek seviyesi.

OBR tahmini ve faiz kararı belirleyici olacak

Piyasalardaki bu yeni satış baskısı Healey için en kötü zamanda geldi. Bütçe Sorumluluk Ofisi'nin (OBR) bütçe tahminini oluştururken son piyasa hareketlerini referans alması bekleniyor. Bu rapor bakanın vergi ve harcama planlarının sınırlarını belirlediği için Healey sıkışabilir. İlkbaharda Hazine gözlemcisi, 30 Ocak'a kadarki 10 iş günündeki piyasa hareketlerini Rachel Reeves'in bahar açıklaması için girdi olarak kullanmıştı. Healey'nin 28 Ekim'deki bütçesine ise altı haftadan biraz fazla süre kaldı.

Oxford Economics analistlerine göre, referans dönemi mevcut piyasa koşullarını yansıtırsa Reeves'in mart ayında bıraktığı ana mali kurala karşı 23,6 milyar sterlinlik manevra alanı yarıya inebilir. OBR geçmişte yüksek piyasa oynaklığı dönemlerinde esnek bir yaklaşım benimsemişti; bu nedenle sonucun kesin olmadığı belirtiliyor.

Bu hafta da kritik geçebilir. Salı günü açıklanacak resmi verilerin İngiltere iş piyasasında yavaşlamayı, ücret artışında zayıflamayı ve işsizlikte artışı göstermesi bekleniyor. Çarşamba günü enflasyon verilerinin ağustos ayında ana oranın %3'ün üzerine çıktığını göstermesi ve yaşam standartları üzerindeki baskının yeniden artması öngörülüyor. Perşembe günü ise İngiltere Merkez Bankası faiz kararını açıklayacak. Şehir analistleri, soğuyan iş piyasası ve küresel çalkantı nedeniyle faizin sabit tutulmasını bekliyor.

Hükümet cephesinde Andy Burnham'ın en büyük mali kararlarının bir kısmının bütçenin ötesine, gelecek yılın kapsamlı harcama incelemesine ertelenebileceği yönünde bir algı oluşuyor. Bu strateji sosyal bakım, refah ve savunma harcamaları gibi zor konularda daha fazla zaman kazandırabilir; ancak küresel fırtına ortasında geniş bir bütçe açıklama riskini de bertaraf ediyor.

1929 Wall Street çöküşünden bu yana ekonomistler arasında "Amerika hapşırdığında dünyanın geri kalanı soğuk algınlığına yakalanır" sözü dolaşır. Aradan geçen yaklaşık bir asır sonra Trump yönetimindeki Beyaz Saray'ın dünya ekonomisini ve dolayısıyla İngiltere'yi de etkisi altına aldığı görülüyor.