İngiltere'de tek kullanımlık vape yasağına yapay zeka botu engeli

İngiltere'de 2023 yılında tek kullanımlık vape yasağına ilişkin düzenlenen hükümet istişaresine (danışma süreci) gelen yanıtların dörtte üçü yapay zeka botları tarafından üretildi. Sağlık politikası uzmanlarının araştırmasına göre bu girişim, tütün ve vape yasa tasarısının yasalaşmasını engellemek amacıyla yapıldı ancak başarısız oldu.

Araştırma, Tobacco Control dergisinde yayımlandı. Edinburgh Üniversitesi'nden Dr. Nason Maani ile Bath Üniversitesi'nden Prof. Anna Gilmore tarafından yürütülen çalışmaya göre bu, İngiltere'de yapay zekanın sağlık politikası oluşturma sürecini rayından çıkarmak için koordineli biçimde kullanıldığı ilk vaka olarak kayda geçti.

İngiltere Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanlığı (DHSC), bot tespit yöntemleriyle gelen 118.756 yanıtın 90.835'inin yani yüzde 76'sının botlarca gönderildiğini belirledi. Bu otomatik yanıtların ikisi dışında tamamı istişaredeki aynı soruya aynı cevabı verdi ve dönemin Rishi Sunak liderliğindeki Muhafazakar hükümetinin tek kullanımlık vape yasağı planına karşı çıktı. Bakanlığa göre bu gönderiler, "sık sık birçok kez kopyalanıp az sayıda IP adresinden yüksek sıklıkta" iletildi.

Araştırmacılar ve sivil toplumdan uyarı

Araştırmacılar, bu bombardımanın "bir resmi halk sağlığı politikası istişaresine yönelik büyük ölçekli otomatik müdahalenin belgelenmiş ilk örneği" olduğunu ifade etti. Maani, bu girişimin tespit edildiğini ancak "tehlikenin, gelecekteki kampanyaların yakalanmasının zorlaşması olduğunu, yakalayamadığımız şeyleri bilemediğimizi" söyledi. Maani'ye göre bu tür kampanyalar, az sayıda güçlü çıkarın kitlesel bir hareket gibi görünmesine yol açabildiği için risk oluşturuyor.

DHSC, 90.835 otomatik yanıtı karar sürecinin dışında tuttu. Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi hükümeti, tütün ve vape yasa tasarısını 2024'te devraldı ve işletmelerin tek kullanımlık vape satmasını ya da tedarik etmesini yasaklayan düzenlemeyle birlikte yasalaştırdı.

Sigara karşıtı kampanya yürüten Action on Smoking and Health (ASH) kuruluşunun genel müdür yardımcısı Caroline Cerny, yapay zeka botlarının bir Sağlık Bakanlığı istişaresini doldurmak için kullanıldığına dair kanıtları "son derece kaygı verici" buldu. Cerny, tütün endüstrisinin halk sağlığı düzenlemelerini zayıflatma geçmişine dikkat çekerek teknolojik gelişmelerin sağlık politikasında ticari çıkarlar için kullanılma riskine karşı önlem alınması gerektiğini söyledi.

Demos düşünce kuruluşunda bilgi ekosistemleri biriminin müdür yardımcısı Azzurra Moores da girişimi "oldukça endişe verici" olarak nitelendirdi. Kamu istişarelerinin hükümetin karar alma sürecini halka açtığı başlıca yollardan biri olduğunu belirten Moores, bunlara müdahalenin ciddi bir sorun olduğunu söyledi. Moores, bir istişarenin bu şekilde doldurulmasının politika yapıcılara halkın gerçek görüşünü aktarmasını engelleyerek sürece duyulan güveni zedelediğini kaydetti.

DHSC, istişare sürecini etkileme girişimini "sağlam kontroller" sayesinde tespit ettiklerini bildirdi. Bakanlık sözcüsü, kontrollerin bu vakada etkili çalıştığını, sahte yanıtların kaldırıldığını ve istişarenin dumansız nesil hedefine dönük adımlara katkı sağladığını belirtti. Sözcü, ileriki istişare süreçlerinde bu tür müdahalelere karşı tetikte kalacaklarını ve daha sağlıklı yaşamı teşvik etmek için gerekeni yapmaktan geri durmayacaklarını ifade etti.