İngiltere'de siyasi bağışçılara oturum şartı sıkılaştırılıyor

Birleşik Krallık hükümeti, siyasi partilere yüklü miktarda bağış yapan kişilerin ülkede oturmasını zorunlu kılacak şekilde oturum kurallarını sıkılaştırmayı planlıyor. Açıklama, Reform UK partisine yapılan toplam 72 milyon sterlinlik iki bağış etrafında çıkan tartışmanın ardından geldi.

Söz konusu bağışlar, son dönemde yurt dışında yaşamış olan iki İngiliz kripto milyarderi Ben Delo ve Christopher Harborne tarafından yapıldı. Reform lideri Nigel Farage, bağışların bugünkü yasaya yüzde 100 uygun olduğunu savundu; ancak önerilen kural değişiklikleri kapsamında da geçerli olup olmayacağını söyleyemedi.

Yasa değişikliği neleri kapsıyor?

Hükümet, yurt dışında yaşayan İngiliz seçmenlerin İngiltere'deki siyasi partilere bağış yapmasına ilişkin yasayı değiştirmek istiyor. Planlar arasında 25 Mart'a geriye dönük olarak uygulanacak 100 bin sterlinlik bir üst sınır da bulunuyor. Ayrıca ülkeye geri dönenler için de geçerli olacak en az 12 aylık bir asgari oturum süresi getirilmesi öngörülüyor. Delo ve Harborne'un Birleşik Krallık'a tam olarak ne zaman döndüğü şu an net değil.

Mevcut kurallara göre ülkede yabancı bağışlar yasa dışı. Ancak yurt dışında yaşayan İngiliz seçmenler siyasi partilere istedikleri kadar bağışta bulunabiliyor.

Milletvekilleri, Halkın Temsili Yasa Tasarısı'na yapılan değişiklikleri onaylayarak hükümetin önerilerine destek verdi. Tasarı şu anda Lordlar Kamarası'nda inceleniyor. Lordlar Kamarası'ndaki görüşmeler sırasında konuşan Topluluklar Bakanı Barones Taylor of Stevenage, oturum şartlarının nasıl güçlendirileceğini değerlendirdiklerini ve Birleşik Krallık'ta geçirilen sürenin hükümetin genel politikasıyla uyumlu olmasını sağlamayı amaçladıklarını belirtti.

Barones Taylor, yıllık 100 bin sterlinlik üst sınırı aşan bağışçıların ülkeyle gerçek ve süregelen bir bağlantı gösterdiğini kanıtlaması gereken sağlam bir düzen getirileceğini de söyledi.

Vergi, hâlihazırda oturum şartı içeren alanlardan biri. Bir kişi, vergi yılı içinde en az 183 gün Birleşik Krallık'ta yaşarsa vergi açısından mukim sayılıyor.

Hükümet 'tek parti hedef alıyor' mu?

Hükümetin Reform bağışçılarını hedef alıp almadığı sorusuna yanıt veren İş Bakanı Jonathan Reynolds, bağış politikasının asla tek bir siyasi partiye ya da belirli bir konuya odaklanmadığını söyledi. BBC Radio 4'teki Today programına konuşan Reynolds, İngiliz siyasetini etkilemek isteyen herkesin ülkede bir çıkarı olması gerektiğini, bunun herkes için geçerli olduğunu belirtti.

Liberal Demokratların Kabine Ofisi sözcüsü Lisa Smart ise hükümeti 'köstebek avına çıkmakla' suçladı ve İşçi Partisi'nin oturum şartlarını yetersiz bulduklarını ifade etti. Smart, evrensel bir bağış üst sınırı getirilmesi çağrısı yaptı.

Pazartesi günü Farage, hükümetin bazı bağışları geriye dönük olarak yasa dışı ilan etme girişimlerini eleştirdi. Farage, böyle bir adımın siyasi finansman sistemini çökerteceğini ve partilerin vergi mükellefleri tarafından finanse edilmesine yol açacağını savundu.

2020'den bu yana İşçi Partisi sendikalardan yaklaşık 43 milyon sterlin aldı. Sendikalar bu parayı işçilerin bireysel üyelik aidatlarından topluyor. 2024 seçimlerinden bu yana Muhafazakâr Parti 37 milyon sterlin, Reform ise Delo ve Harborne'un büyük bağışları öncesinde 35 milyon sterlin topladı. İşçi Partisi 21 milyon, Liberal Demokratlar 17 milyon, Yeşil Parti ise 1,9 milyon sterlin topladı.

Sendika liderleri Salı günü Brighton'daki Sendikalar Kongresi görüşmelerinin ardından siyasi bağışlara ilişkin ortak bir açıklama yaptı. Açıklamada hükümete demokrasiyi 'süper zenginlerin ele geçirmesinden koruma' çağrısı yapıldı ve sendika finansmanının 'siyasetteki en temiz para' olduğu savunuldu. Ancak açıklamada bireysel bağışlara üst sınır getirilmesi yönünde açık bir çağrı yer almadı.

Ülkede yerleşik bağışçıların siyasi partilere verebileceği miktar konusunda şu an bir kısıtlama bulunmuyor. Hükümet daha önce 'mega bağışçılar' sorununu çözme kararlılığında olduğunu açıklamış ve bunun için yeni bir görev gücü kurmuştu.