İngiltere'de konserve uskumru yerine ucuz jack uskumru satılıyor

İngiltere'de büyük marketlere balık tedarik eden Princes firması, konserve uskumru ürünlerinde orijinal uskumru yerine jack uskumru adı verilen farklı bir türü kullanmaya başladı. Tüketici grubu Which?, bu değişimi "skimpflation" (gizli içerik kısıtlaması) olarak değerlendirdi. Lidl de kendi markası altında jack uskumru satışı yapıyor.

Değişimin arkasında Atlas Okyanusu uskumru stoklarının yıllar süren aşırı avlanma nedeniyle azalması yatıyor. Şili kaynaklı jack uskumru, hem daha sürdürülebilir kabul ediliyor hem de maliyeti geleneksel uskumrunun yaklaşık üçte biri düzeyinde.

Which? gıda politikası sorumlusu Sue Davies, üreticilerin bu tür ürünlerde sessizce içerik değiştirmesinin ciddi bir endişe kaynağı olduğunu söyledi. Davies, tüketicilerin aynı fiyatı ödeyip besin değeri belirgin şekilde daha düşük bir ürün alabildiğini belirtti.

Jack uskumru, omega-3 açısından geleneksel uskumrunun yaklaşık yarısını, B12 vitamini açısından ise yaklaşık üçte birini içeriyor. Bazı tüketiciler tat ve doku farklılığı nedeniyle şikayette bulundu. Ürün etiketlemesinin yeterince açık olup olmadığı da tartışılıyor.

Princes ve Lidl'den açıklama

Princes, geçen yıl ekim ayında tüm konserve uskumru ürünlerini jack uskumruya çevireceğini duyurmuştu. Firma, bu türün Deniz Yönetim Konseyi'nin (MSC) sürdürülebilirlik standartlarını karşıladığını belirtti. Şirket, jack uskumru ürünlerinin "açıkça tanımlandığını" ve kapsamlı ürün ile tüketici testlerinin ardından piyasaya sürüldüğünü açıkladı.

Lidl GB ise balık ve deniz ürünlerini sorumlu yönetilen balıkçılık kaynaklarından temin etme taahhüdünde bulunduğunu bildirdi.

Jack uskumru, adının aksine gerçek bir uskumru türü değil. Jack uskumru Carangidae familyasına, geleneksel uskumru ise Scombridae familyasına ait. Aralık 2025'e kadar Birleşik Krallık yasalarına göre Carangidae türleri yalnızca "jack", "scad", "trevally" veya "horse mackerel" adlarıyla pazarlanabiliyordu. Ancak Princes'in yeni ürününü "jack uskumru" adıyla sunmasının ardından Çevre, Gıda ve Köy İşleri Bakanlığı (Defra) etiketleme kurallarını değiştirdi.

Balıkçılık piyasası veri platformu Undercurrent'ın paylaştığı sektör verilerine göre, toptan Şili jack uskumrusu Atlas uskumrusunun yaklaşık üçte biri fiyata satılıyor.

Bu değişim, Birleşik Krallık, İzlanda, Grönland, Norveç, Faroe Adaları, Avrupa Birliği ve Rusya arasında uskumru av kota paylaşımı konusunda yıllardır süren "uskumru savaşı"nın ardından geldi. Ülkeler bilimsel tavsiyelere uygun ortak avlanma sistemi kurma konusunda defalarca anlaşamadı.

Stoklar son on yılda ciddi azaldı

Deniz Yönetim Konseyi'ne (MSC) göre kuzeydoğu Atlas Okyanusu'ndaki uskumru avı son 15 yılda bilim insanlarının önerdiği seviyeleri ortalama %39 aştı. Uluslararası Deniz Keşif Konseyi'ne (Ices) göre stoklar son on yılda yaklaşık dörtte üç oranında düştü.

Hükümetler arası kuruluş Ices, 2026'da kuzeydoğu Atlas uskumrusu av miktarının yaklaşık %70 azaltılmasını önerdi. Geçen yıl Deniz Koruma Derneği, Atlas uskumru nüfusunun "kırılma noktasında" olduğunu açıklamıştı.

Aşırı avlanma nedeniyle uskumru MSC sertifikasını kaybetti. Bu da birçok marketin sürdürülebilirlik politikalarına uymadığı anlamına geliyor. Buna karşılık Şili jack uskumrusu MSC sertifikalı. Şubat ayında Waitrose, aşırı avlanma endişesiyle taze, soğutulmuş ve dondurulmuş uskumru satışını askıya alacağını, mevcut stok tükendikçe konserve ürünleri de kaldıracağını duyurmuştu.

Değişim yalnızca Birleşik Krallık'la sınırlı değil. Hollanda'daki marketler Atlas uskumrusu satışını durdurdu; İsveç'te en az bir market jack uskumruya geçti.