İngiltere'de kendi kendine oluşan çayır biyolojik çeşitliliği artırdı

İngiltere'nin kuzey Norfolk bölgesinde, 21 yıl önce yalnızca yağlı tohumlu kolza bitkisinin yetiştiği dört dönümlük bir tarlada, hiçbir ticari yabani çiçek tohumu ekilmeden veya toprağa müdahale edilmeden 150'den fazla bitki türü kaydedildi. Bu olağanüstü dönüşüm, çiftçi Derek Sayer'ın bataklık bir tarlayı doğaya bırakması ve her yaz yalnızca bir kez saman için biçilmesiyle sağlandı.

UCL'den (University College London) Profesör Carl Sayer'ın liderliğinde yapılan ve Restoration Ecology dergisinde yayımlanan araştırma, çiçek açısından zengin çayırların yeniden oluşturulmasında yeni bir yaklaşım öneriyor. İngiltere ve Galler'deki eski çayırların yüzde 98'inin son yüzyılda yok edilmesi nedeniyle korumacılar ve toprak sahipleri bu alanları geri kazandırmaya çalışıyor.

Doğal süreçle kendiliğinden oluşan çayır

Araştırmanın başyazarı Profesör Sayer, "Herkes yabani çiçek ekiyor ve tohum saçıyor, ancak bazen yeterince sabırlı değiliz. Her zaman pahalı ticari yabani çiçek tohumu karışımına başvurmak gerekmiyor. Doğanın ne yapacağını uzun süredir bildiğini unuttuk" dedi.

Carl Sayer'ın babası Derek Sayer'a ait olan arazi, 2005 yılına kadar geleneksel yöntemlerle sürülüp gübreleniyor ve pestisit uygulanıyordu. Ancak küçük tarlanın verimi her zaman düşük olduğu için Derek Sayer burayı ekmeyi bıraktı. Tarlada yükselen Glaven nehrini besleyen kaynaklar nedeniyle bazı bölümler her zaman bataklıktı. Arazi beş yıl boyunca "terk edilmiş" halde kaldı ve devedikeni ormanına dönüştü. Carl Sayer, 2011'de yıllık saman biçme işlemine başlayarak çayırın biyolojik çeşitliliğini incelemeye başladı.

On beş yıl sonra, insan müdahalesi olmadan devedikeni ve diğer yıllık yabani otlar neredeyse tamamen yok oldu. Yerlerini her yıl daha da çeşitlenen çok yıllık bitkiler aldı.

Baba ve oğul: Şüphecilikten hayranlığa

Carl Sayer, babasının başlangıçta bu deneye şüpheyle yaklaştığını, 'Ne yapıyorsun Carl? Ne kadar saçmalık' dediğini, ancak zamanla daha fazla ilgi gösterdiğini belirtti. Derek Sayer artık "Bu yıl kaç tane orkide var?" diye soruyor. Guardian gezisi sırasında tarlaya gelen Derek Sayer, yabani otları kontrol ederken "İlk başta biraz tuhaf görünüyordu ama artık oldukça seviyorum" dedi.

Her ağustos ayında komşu bir çiftçi samanı biçip hayvanlarına yediriyor. Carl Sayer, biyolojik çeşitliliği yüksek samanın sığırlar için faydalı olduğunu, içindeki şifalı bitkilerin hayvanlara iyi geldiğini söyledi. "Tek tür çimden oluşan bir mera, hayvanlara gereken her şeyi sağlayamayabilir. Eski çiftçiler doğru yapmış" dedi.

Yıllık biçme işlemi, çayırın meşe ormanına dönüşmesini engelliyor. Bitki örtüsü genç meşe ve söğütlerle dolu; düzenli biçilmeyen bir bölümde ise ev yüksekliğinde söğüt çalıları oluşmuş. Bu alan yaban hayatı için değerli olsa da çiçek açısından zengin çayırlar kadar nadir değil.

Her yıl samanla birlikte otların uzaklaştırılması, topraktaki besin maddelerini azaltarak daha narin çiçeklerin gelişmesini sağlıyor. Birkaç yıl önce çayıra "çayır yapıcı" olarak bilinen sarı kantaron (yellow rattle) kendiliğinden yerleşti. Bu bitki, otların üzerinde parazitlenerek diğer çiçekler için alan açıyor. Ancak Sayer, çayırın onsuz da geliştiğini belirtti.

Çayırın çevresindeki arazi yoğun tarım yapılan alanlarla çevrili. Bazı nadir çiçeklerin en yakın popülasyonları en az 3 mil (4,8 km) uzaklıkta. Sayer, tohumların bölgede dolaşan yaban geyiklerinin tüylerinde veya toynaklarında taşınmış olabileceğini düşünüyor. "Herkes benim pantolonumun paçalarında getirdiğimi iddia ediyor ama ben paçaları kıvrık pantolon giymiyorum" diye esprili bir şekilde ekledi.

Sayer's Old Meadow, bazı korumacıların aşağılayıcı bir şekilde "McMeadows" (hazır çayırlar) olarak adlandırdığı, popüler tohum karışımlarıyla oluşturulan ve beyaz papatya ile mor peygamber çiçeğinin baskın olduğu çayırlardan belirgin şekilde farklı. Bu tür "kendi kendine oluşan" çayırlar, yöreye uygun ve ticari tohum karışımlarına göre genetik olarak daha çeşitli bitkilerle dolu. Ayrıca bu yöntemin çok daha ucuz olduğunu belirten Sayer, geçen yıldan bu yana tarla kenarındaki bir kutuya yerleşen peçeli baykuşların alanı avlanmak için kullandığını söyledi.

Sayers ailesi, yerel halkın çayırda yürümesine izin veriyor; tarlanın bir kenarında resmi olmayan bir patika oluşmuş durumda. Sayer, "Köydeki herkes çok seviyor, insanlar burada yürüyor ve saygı gösteriyor. İnsanları mutlu etmek için de çalışıyor. Bu, hayatımda en gurur duyduğum şey. Onu seviyorum. Bu bir umut; şeyleri geri kazanabiliriz. İyileşme sürecinde daha az şey yapmamız gerekiyor" diye konuştu.