İngiltere'de jürisiz yargılama planı geri çekildi

İngiltere ve Galler'de jüriyle yargılanma sayısını azaltıp yerine tek hâkimli yargılamayı getirmeyi amaçlayan planlar, hükümet tarafından geri çekildi. Planlar, avukatların sert tepkisine yol açmıştı.

Dönemin adalet bakanı David Lammy tarafından Keir Starmer hükümeti döneminde hazırlanan düzenlemeler, mahkemelerdeki rekor birikmiş dosya sayısını azaltmayı hedefliyordu. Crown mahkemelerinde (ağır ceza mahkemeleri) yaklaşık 81 bin dava bulunuyor; değişiklikler yapılmasaydı bu sayının 100 bine ulaşması bekleniyordu. Bu durum, mağdurların ve sanıkların adalet için yıllarca beklemesine neden oluyor.

Adalet Bakanlığı, geri adımı, yalnızca hâkimden oluşan yeni bir Crown mahkemesi dairesi kurmak için gereken zamandan tasarruf ederek sorunu çözmenin daha hızlı bir yolu olarak sunuyor.

Adalet bakanı Alex Norris, konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: "Bu hükümet, mağdurların mahkeme gününü yıllarca beklediği, çöküşün eşiğindeki ceza mahkemelerini devraldı. Birikmiş dosyaları azaltmaya ve adaleti daha hızlı sağlamaya kararlıyım. Ancak Crown mahkemesinde tek hâkimli yargılama sayısını artırmaya yönelik önerilere ilişkin duygu yoğunluğunu duydum ve rotayı değiştirme kararı aldım."

Norris, bu kararın çalışmalara çok daha erken başlanmasını sağlayacağını ve mağdurların sonsuza dek adalet beklemeyeceğini belirtti.

Leveson incelemesi ve avukatların tepkisi

Lammy'nin önerileri, eski hâkim Sir Brian Leveson'un hükümet tarafından görevlendirilen incelemesinin ardından gelmişti. Leveson, ceza adaleti sisteminin çökmesini önlemek için binlerce sanığın jüriyle yargılanma hakkının elinden alınmasını önermişti.

Starmer, Lammy ve başsavcı Richard Hermer KC'nin kariyerlerinin bir bölümünü geçirdiği Doughty Street Chambers'ın kurucu başkanı Geoffrey Robertson'un da aralarında bulunduğu eleştirmenler, İşçi Partisi'ni yüzyıllardır süregelen bir hakkı terk etmekle suçladı ve bunun birikmiş dosyaları esaslı biçimde azaltmayacağını savundu. Bazı İşçi Partisi milletvekilleri de bu adıma karşı çıktı.

Düzenleme, üç yıla kadar hapis cezası alması muhtemel sanıklar için jüriyle yargılamayı kaldıracaktı. Bakanlar, tek hâkimli yargılamadan tamamen vazgeçmedi; ancak bu yöntem yalnızca hâkimin jüri yargılamasını uygun bulmadığı, özellikle uzun ve teknik dolandırıcılık davalarının küçük bir bölümü için geçerli olacak.

Hükümet, Lammy'nin "iki yönlü" suçlarla suçlanan bir sanığın Crown mahkemesinde jüri önünde mi yoksa sulh mahkemesinde mi yargılanacağına karar verme hakkını elinden alma planını da sürdürecek. Bu karar artık sulh hâkimlerine (magistrate) bırakılacak.

Sulh hâkimlerinin ceza verme yetkisinin mevcut 12 aydan 18 aya, istenirse iki yıla çıkarılması planı da devam edecek.

İngiltere ve Galler Bar Council başkanı Kirsty Brimelow, hükümetin "hızlı eylemini" memnuniyetle karşıladığını belirtti; ancak cezaevlerinin kapasitesi dolu ve sulh mahkemelerinde biriken dosyalar artarken, sulh hâkimlerinin ceza verme yetkisini artırmanın ve sanıkların seçim hakkını kaldırmanın tehlikeli bir deney olduğunu vurguladı.

Brimelow, kadınların, siyahilerin, melez ırktan kişilerin ve yaşlıların jüriyle yargılamayı diğer gruplara göre daha sık tercih ettiğini, bu önerinin mevcut eşitsizlikleri derinleştirme ve azınlık topluluklarının adalet sistemine duyduğu güvensizliği artırma riski taşıdığını ekledi.

İngiltere ve Galler Hukuk Cemiyeti (Law Society) ile Ceza Barosu Birliği de (Criminal Bar Association) bu kararı olumlu karşıladı; ancak daha fazla davanın sulh mahkemelerine kaydırılmasına ilişkin endişelerini dile getirdi. Hukuk Cemiyeti ayrıca adli yardım dahil daha fazla yatırım çağrısı yaptı.

Mağdur komiseri Claire Waxman ise şunları söyledi: "Mağdurlar, geriye kalanın bu zorluğun üstesinden gelmek için yeterli olup olmayacağını sorma hakkına sahip. Nitekim bakanların daha önce yeterli olmayacağını savunduğu bir plana inanmaları isteniyor."

Waxman, cezaevi krizinden çıkarılacak derslerin açık olduğunu belirterek, zor kararları ertelemenin sorunları nadiren çözdüğünü, daha çok geleceğe taşıdığını ifade etti.

Mahkemeler bakanı Sarah Sackman KC, birikmiş dosyalarla mücadele için davaların listelenmesinde yapay zekâdan yararlanma, daha fazla sanal duruşma ve sanıkların mahkemeye zamanında gelmesini sağlama gibi adımların da değerlendirilebileceğini söyledi.