İngiltere'de gürültülü havai fişek satışına sınırlama gündemde

İngiliz hükümeti, özel kullanım için satılan en gürültülü havai fişeklerin gürültü sınırını yüzde 50 oranında düşürmeyi değerlendiriyor. Hükümet, bu adımı tedirgin hayvanlar ve travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) yaşayan kişiler üzerindeki etkilerden endişe duyan kampanya gruplarının baskısıyla gündeme aldı.

Sektör verilerine göre İngiltere'de her yıl yaklaşık 20 milyon kişi evde havai fişek kullanıyor.

Geleneksel olarak havai fişek ve ateşle kutlanan etkinlikler ekim sonunda başlıyor. 31 Ekim Cadılar Bayramı, 5 Kasım Guy Fawkes Gecesi (Bonfire Night) ve bu yıl 8 Kasım'a denk gelen Diwali bu kutlamalar arasında yer alıyor.

Hükümet, halkın havai fişek satın almasına tamamen yasak getirmenin orantılı bir adım olmayacağını açıkladı. Ancak Ticaret Bakanı Kate Dearden, bakanlığının "havai fişek mevzuatında, kötüye kullanımdan kaynaklanan başlıca zararlara - gürültü ve antisosyal davranışa katkı - odaklanan, bununla birlikte bireylerin topluluk ve kültürel kutlamalarda havai fişekleri güvenli ve sorumlu şekilde kullanmasına izin veren reformları" değerlendirdiğini söyledi.

İngiltere'de 18 yaş altına havai fişek satmak ve saat 23.00'ten sonra havai fişek patlatmak zaten yasa dışı. Bonfire Night, Diwali, Yılbaşı ve Çin Yeni Yılı gibi özel günlerde bu saat kuralına istisna tanınıyor.

Hayvan sahipleri ve kurumlar ne diyor?

Kampanya grupları, yüksek sesli patlamaların tedirgin ev hayvanları üzerindeki etkisine dikkat çekiyor. Clacton-on-Sea'de yaşayan köpek sahibi Katherine Alderson, BBC Breakfast'a her yıl bunu "bir kâbus" olarak yaşadığını söyledi. Alderson, bu yıl gürültüyü kesmek için yatak odası penceresini çok katmanlı yalıtımla kapattığını anlattı. Patlamaların azalmasının havai fişek keyfini kaçırıp kaçırmayacağı sorusuna ise gösterilerin "ışık ve renklerle ilgili olması gerektiğini" belirterek halka satışa "tamamen yasak" getirilmesini önerdi.

Yasak çağrısı yapmayanlar da var. PTSD yaşayan gazilere destek veren Combat Stress yardım kuruluşundan Alan Friggieri, milletvekillerine verdiği ifadede yardım hattına gelen çağrıların bu dönemde arttığını söyledi. Friggieri, çok sayıda kez vurulmuş bir gazinin kendisine "AK47 sesine havai fişekten başka hiçbir şey benzemiyor, o çıtırtı" dediğini aktardı. Friggieri, gazilerin önemli tarihleri önceden planlayabilmesi gerektiğini belirtirken, kuruluşunun havai fişek gösterilerinin kültürel önemini anladığını ifade ederek yasak çağrısında bulunmadı. Polisin mevcut kuralları daha iyi uygulamasını istedi.

Sektör: Sınır düşerse kayıtların çoğu etkilenir

İngiliz Havai Fişek Derneği (BFA) Başkan Yardımcısı Andy Hubble, gösterilerin zaten daha sessiz hale geldiğini ve gürültülü havai fişeklerde karaborsa oluşmasını önleyecek bir denge kurulması gerektiğini söyledi. Hubble, İrlanda'da getirilen yasağın ardından havai fişek satışında canlı bir karaborsa oluştuğu uyarısında bulundu.

Hubble, "Burada gerçek bir risk var: Havai fişekleri daha sessiz yaparsak ama talep sürerse, internet satışları ve kapıdan satışlarla gelen yasa dışı bir pazar oluşabilir" dedi. Mevcut düzenlemenin iyi işlediğini, denetçilerin ürünleri tanıyıp test edebildiğini, ürünlerin kayıt dışına çıkması halinde bu denetimin kaybedileceğini belirtti.

Gösterilerin daha gürültülü hale geldiği iddiası sorulduğunda Hubble, "Hayır, hayır, eskisinden çok daha sessiz" yanıtını verdi ve eskiden satılan bazı yüksek sesli ürünlerin satıştan çekildiğini söyledi. Hubble, BFA'nın satış değerlendirmesine göre hükümetin değerlendirdiği 110 desibele yüzde 50'lik indirimin halka satışların yüzde 60'ını etkileyebileceğini, sınırın 90 desibele çekilmesinin ise ürünlerin yaklaşık yüzde 95'ini etkileyeceğini belirtti. Hubble bunu "gürültüde ölçülü bir azalma değil, tüketici havai fişeklerine fiilen yasak" olarak nitelendirdi.

Hayvan refahı kuruluşu RSPCA, tedirgin hayvanlar için evde müzik veya televizyon açılmasını, pencere ve ışıkların kapatılmasını, hayvanın kaçamayacağı güvenli bir ortam sağlanmasını öneriyor. Combat Stress ise PTSD yaşayanlara kulaklık ve karartma perdeleri kullanmalarını, nefes ve topraklama teknikleriyle ana odaklanmalarını, önemli günlerde yakınlarından destek istemelerini tavsiye ediyor.