Galler'de 200 milyon sterlinlik tramvay-trenler üç yıldır atıl bekliyor

Transport for Wales (TfW – Galler Ulaşım Kurumu) tarafından kamu kaynaklarıyla finanse edilen ve maliyeti 200 milyon sterlini aşan yeni tramvay-tren filosu, ilk aracın tesliminden üç yıldan uzun süre sonra hâlâ büyük ölçüde kullanılmıyor. Başlangıçta 2022'de tamamen hizmete girmesi vaat edilen araçların, TfW yöneticisine göre 2027 sonuna kadar tam kapasiteyle çalışması beklenmiyor.

BBC'nin edindiği bilgilere göre, TfW'nin 2 milyar sterlinlik Güney Galler Metro projesinin "son parçası" olarak nitelendirdiği 36 araçlık filonun yarısından azı titiz yasal testleri geçebildi. TfW İcra Kurulu Başkanı James Price, trenleri tam hizmete almadan önce "yüzde 100 iyi, zamanın yüzde 100'ünde çalışan" araçlar istediğini söyledi.

Test süreci ve yazılım sorunları

Resmi adı Class 398 Citylink çoklu birim olan tramvay-trenler, 2018'de İsviçreli üretici Stadler'dan sipariş edildi ve ilk araç Mart 2023'te Galler'e ulaştı. TfW'nin Cardiff yakınlarındaki 100 milyon sterlinlik yeni deposunda bazı araçlar üç buçuk yıla kadar depolandı. Filosunun 36 aracından 16'sı, Birleşik Krallık demiryolu ağında güvenli çalıştıklarına dair testleri geçti; 20 aracın ise demiryolu düzenleyicisinin öngördüğü incelemeleri tamamlaması gerekiyor.

BBC'nin Bilgi Edinme Özgürlüğü talebiyle elde ettiği verilere göre, bazı araçların testleri 2024'te başladı ve test süreleri altı hafta ile iki yıl arasında değişebiliyor. Price, "Trenler seri üretim araçlar değildir ve sorunları ancak hizmete aldığınızda görürsünüz" dedi. Price, en büyük sorunun yazılım olduğunu, tüm filonun tek bir büyük yazılım paketiyle kontrol edildiğini ve mümkün olduğunca otomasyon sağlandığını belirtti.

TfW, tramvay-trenleri "büyük bir tantanayla" hizmete sokmadıklarını, "hizmet dışı kalabilecekleri" endişesiyle müşteri testi yaklaşımını seçtiklerini açıkladı. Price, "Yüzde 100 iyi çalışan trenler istiyoruz. Vadiler ağında yüzde 95 zamanında çalışma oranına ulaştık ve büyük sayılarda yolcu hizmetine bir şey sunmadan önce ulaşmak istediğimiz yüksek standart bu" diye konuştu.

Gecikmelerin nedenleri ve siyasi tepkiler

TfW, gecikmenin bir nedeninin de Covid ve Ukrayna savaşının tedarik zincirine etkisiyle hat elektrifikasyon altyapısının ancak Mart ayında tamamlanması olduğunu söyledi. Şirket, tüm hattı elektriklendirmek yerine elektriksiz bölümlerde yerleşik batarya kullanarak yaklaşık 400 milyon sterlin ve yıllar süren zaman tasarrufu sağladıklarını belirtiyor.

Ancak demiryolu mühendisi ve yayıncı Gareth Dennis, tramvay-trenlerin fazla karmaşık olabileceğini düşünüyor. Dennis, "Oldukça iddialı bir proje. Bu kadar karmaşık trenlerin her şeyi yapmaya çalışması, trende çok sayıda sistemin çalışmasını gerektiriyor. Bunların hepsinin her zaman çalıştığından emin olmak için test edilmesi gerek" dedi.

Galler'deki muhalefet partileri, tramvay-trenlerin çoğunun neden "depoda tozlanmaya bırakıldığını" sorguluyor. Reform'un gölge ulaştırma bakanı Jason O'Connell, "Vergi mükellefleri neyin yanlış gittiğini, gecikmelerin nasıl yıllara yayıldığını ve maliyetlerin nasıl kontrolden çıktığını bilmeyi hak ediyor" dedi. TfW, Covid döneminde 5 milyar sterlinlik Galler ve Sınırlar imtiyazının işletmesini devraldığını ve güney Galler vadilerindeki iyileştirmelerin "hızlı" olduğunu savunuyor.

TfW'ye göre tramvay-trenlerin tam hizmete girmesi ve Cardiff ile Aberdare, Merthyr Tydfil ve Treherbert arasındaki üç hatta saatte dört tren çalıştırılması, "Güney Galler Metro yapbozunun son parçası". Price, Cardiff'teki Queen Street istasyonunda sinyalizasyon çalışmaları ve yüzlerce personelin eğitilmesi gerektiğini, saatte dört tren hedefine gelecek yılın sonuna kadar kesinlikle ulaşmayı beklediğini söyledi. Galler hükümeti ise TfW'nin vadiler ağında "dönüştürücü iyileştirmeler" sağladığını ve yeni trenlerin vadiler ile Cardiff genelinde "gel-al git" hizmetlerinin önünü açacağını belirtti.