İngiltere'de çocuklarda kanser belirtilerine dikkat çağrısı

İngiltere'de çocuklarda kanser nadir görülmesine karşın, 15 yaş altı çocuklarda hastalığa bağlı ölümlerin başlıca nedeni olmayı sürdürüyor. Cancer Research UK (Kanser Araştırmaları UK) verilerine göre ülkede her yıl 0-14 yaş arası yaklaşık 1.900 çocuğa kanser teşhisi konuluyor. Buna karşın ebeveynlerin yalnızca üçte birinden biraz azı, belirtileri tanıma konusunda kendini güvende hissediyor.

Geçen yıl akut miyeloid lösemi (AML) teşhisi konulan 13 yaşındaki Amelia Carroll, şu anda remisyonda. Annesi Gemma, ilk belirtilerin gözden kaçırılmasının kolay olduğunu söylüyor. Yorgunluk ve hafif egzersiz sonrası nefes darlığı başlangıçta kondisyon eksikliğine ve okul sonrası bitkinliğe bağlanmış. Ancak Amelia'da morluklar görülmeye başlayınca durumun ciddi olduğu anlaşılmış ve 10 gün içinde lösemi teşhisi konulmuş.

Çocuk onkoloğu Prof. Bob Phillips, ebeveynlerin sürekli hale gelen, kötüleşen veya büyüyen belirti kümelerine dikkat etmesinin kritik olduğunu belirtiyor. Büyüyen ya da geçmeyen şişlik ve kitlelerde doktora başvurulmasını öneriyor. Çocuklarda kanserin yetişkinlere göre çok daha hızlı geliştiğini, bunun büyüme süreciyle bağlantılı olduğunu aktarıyor.

Uzmanlardan 'üç kuralı' önerisi

Çocuk ve Genç Kanser Derneği CCLG uzmanları, farkındalığı artırmayı ve teşhis sürelerini iyileştirmeyi amaçlayan ulusal bir kampanyaya katılma çağrısı yapıyor. Kampanya kapsamında sağlık çalışanları için bir 'üç kuralı' öneriliyor: Bir çocukta üç kalıcı belirti varsa, doktora üç kez başvurulmuşsa veya açıklanamayan belirtiler üç haftadır sürüyorsa sevk işlemi değerlendirilmeli.

1970'lerden bu yana sağkalım oranlarının önemli ölçüde arttığı belirtiliyor. Teşhisten sonra çocukların onda sekizi beş ila 10 yıl veya daha uzun süre hayatta kalıyor. Prof. Phillips, İngiltere'de çocukluk çağı kanserinde sağkalım oranlarının yüzde 80'in üzerinde olduğunu, daha hızlı teşhisin daha yoğun olmayan tedavilere imkân tanıyacağını söylüyor. Ülkede kanser teşhisi konulan çocukların yaklaşık yarısının teşhisi iki hafta içinde alıyor. Phillips, diğer yarısının da ilk belirtilerden teşhise 16-20 hatta 25 hafta beklemesini istemediklerini ifade ediyor.

Cancer Research UK verilerine göre İngiltere'de her yıl 400 binden fazla yeni kanser vakası teşhis ediliyor. British Medical Journal (BMJ) verilerine göre bunların yalnızca yüzde 54'ü NHS'nin (Ulusal Sağlık Sistemi) 28 günlük hedef penceresi içinde bildiriliyor. Her yıl ayrıca 15-24 yaş arası 2.300 genç ve genç yetişkine teşhis konuluyor.

Jake'in hikayesi

Lynsey Swinscoe'nun oğlu Jake'e Temmuz 2023'te evre üç füzyon pozitif alveoler rabdomiyosarkom teşhisi konuldu. Jake'te başlangıçta burun tıkanıklığı ve sulu gözler saman nezlesine, okul sonrası uyku hali ise dönem yorgunluğuna bağlanmıştı. Lynsey, burun köprüsünde şişlik görülmeye başlayınca doktora başvurmaya karar verdiklerini ancak o noktada yorgunluk ve saman nezlesi belirtilerini hastalıkla ilişkilendirmediklerini anlatıyor.

Jake'in burun ve burun boşluğunda kitle bulunmuş, doku tümörü teşhisi konulmuş. Dokuz tur kemoterapi ve proton ışını radyasyonu tedavisi gören Jake, kemoterapinin yan etkileriyle nöbetler geçirip kendini çok kötü hissettikten sonra tedaviyi sürdürmemeyi seçti. 14. yaş gününden iki hafta önce, 26 Nisan 2024'te evinde huzur içinde hayatını kaybetti.