İngiltere'de Brexit oylamasında Rusya müdahalesi tartışması

İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın 2016'daki Brexit referandumuna Rusya'nın müdahale ettiğine ilişkin sözleri ülkede tartışma yarattı. Başbakanlık Ofisi (No 10) sözcüsü, hükümetin referandum sonucunu meşru saydığını açıkladı. Sözcü, Rusya'nın referandumu kendi lehine kullanmaya çalışmış olmasının "akıl almaz" olmadığını ancak bunun sonucu etkilemeyi başardığına inanmadıklarını belirtti.

Burnham, The Rest is Politics adlı podcast'te yaptığı açıklamada, başbakanlığa geldiğinde oylamaya Rus müdahalesi olup olmadığını sorduğunu ve "evet, oldu" yanıtını aldığını söyledi. Burnham, başbakan olarak Rusya'nın 2016 referandumundaki faaliyetlerinin niteliği ya da boyutu hakkında ek ayrıntı vermedi.

Partilerden farklı tepkiler

Reform UK lideri Nigel Farage, Burnham'ı "yalancı" olmakla suçladı. Farage, "Rus müdahalesi yoktu, Rusya aldatmacası baştan sona sürdü" dedi. Muhafazakar Parti ise başbakanın açıklamalarını "en iyi ihtimalle dikkatsizce belirsiz" olarak nitelendirdi. Gölge bakan Katie Lam, Burnham'ın "profesyonelce yürütülen ve bağımsız olarak izlenen demokratik bir oylamanın sonucuna ilişkin kuşku yaratma riski taşıdığını" söyledi. Lam, Topluluklar Bakanı Angela Rayner'a yazdığı mektupta, başbakanın Avrupa Birliği ile daha yakın ilişki kurma çabalarını haklı göstermek için oylamanın meşruluğuna bilerek gölge düşürmek istemiş olabileceğini öne sürdü. Liberal Demokrat lideri Sir Ed Davey ise Burnham'ı destekleyerek sosyal medyada, "Bu açıklamanın bir başbakan tarafından yapılması gerekiyordu. Muhafazakarlar yıllarca gerçeği bastırdıktan sonra bu cesaret gerektirdi" ifadelerini kullandı.

Dışişleri'nden müdahale değerlendirmesi

Dışişleri Bakanı Stephen Doughty, pazartesi sabahı yayıncılara yaptığı açıklamada oylamaya müdahale konusunda ayrıntı vermedi ancak Rusya'nın "bir dizi demokratik olaya müdahale etmeye çalıştığını" söyledi. No 10 sözcüsü, aynı gün başbakanın Brexit sonucunu meşru görüp görmediği yönündeki sorular üzerine, "Evet, referandum sonucunun meşru olduğuna inanıyoruz" dedi ve "Başbakan referandum sonucunu kesinlikle kabul ediyor" diye ekledi.

2020'de yayımlanan bir parlamento raporu, Rusya'nın İngiltere'deki seçimlere ve referandumlara müdahale edip etmediği konusunda kesin bir sonuca ulaşmamış, ancak hükümeti sosyal medyadaki Rus 'trol' hesaplarından gelen tehdidi tam olarak değerlendirmediği ve bunlarla mücadele etmediği için eleştirmişti. Raporun başkanı Stewart Hosie, hükümeti müdahaleye ilişkin kanıt aramaktan "aktif olarak kaçınmakla" suçlamıştı. 2017'de dönemin Dışişleri Bakanı Boris Johnson, Rusya'nın İngiltere seçimlerine başarılı bir şekilde karıştığına dair kanıt görüp görmediği sorusuna "Hayır, hiçbir şey yok" yanıtını vermişti. Bu yıl yayımlanan bağımsız bir inceleme ise İngiltere siyasetine yabancı etki konusunda "İngiliz toplumunda güvensizlik yaratma ve bölünmeleri derinleştirme, nihayetinde demokrasiye duyulan güveni zayıflatma" amaçlı girişimler olduğunu ortaya koymuştu.