İngiltere'de ADHD ve otizm için PIP başvuruları zengin bölgelerde hızla artıyor

İngiltere'de pandemiden bu yana ADHD (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) ve otizm nedeniyle engellilik yardımı alan gençlerin oranı, ülkenin en varlıklı bölgelerinde en hızlı şekilde arttı. Bu durum, zengin ailelerin özel sağlık hizmetine daha kolay erişebilmesiyle ilişkilendiriliyor.

Nuffield Trust tarafından yapılan araştırmaya göre, Personal Independence Payment (PIP — Kişisel Bağımsızlık Ödemesi) kapsamında bu sağlık sorunları için yapılan başvurular normalde yoksulluk oranı yüksek, eğitim başarısı düşük ve iş güvencesizliğinin yaygın olduğu bölgelerde orantılı olarak çok daha fazlaydı. Ancak ADHD ve otizmle bağlantılı PIP başvurularındaki en hızlı artış, Wokingham, Warwick ile Hampshire ve Surrey'in bazı kesimleri gibi ülkenin en müreffeh bölgelerinde görüldü.

Araştırmacılar bu eğilimin, varlıklı bölgelerde ADHD ve otizm tanısına daha hızlı erişilmesini yansıttığını düşünüyor. Bu durum kısmen, daha zengin ailelerin uzun Ulusal Sağlık Servisi (NHS) bekleme listelerini atlayıp klinik tanı için özel hastanelere ücret ödeyebilmesinden kaynaklanıyor.

Uzmanlara göre zengin ve yoksul bölgeler arasındaki PIP başvuru farkı daralıyor. Surrey'deki Runnymede gibi varlıklı yerlerdeki artış hızı, Blackpool ve Stoke-on-Trent gibi bölgeleri geride bırakıyor.

Başvuru oranlarındaki farklılıklar

Araştırma ayrıca ADHD ve otizm için PIP başvuru oranlarının beyaz nüfusta diğer etnik gruplara göre daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Bu durum, Londra'nın Newham ve Brent ilçeleri ile Leicester gibi etnik çeşitliliği yüksek bölgelerde başvuruların beklenenden düşük kalmasına yansıdı.

En keskin artışlardan biri, yeşil alanlarıyla bilinen Surrey Heath'de görüldü; burada 2019'dan bu yana otizm ve ADHD için PIP başvuruları yüzde 630 arttı. Buna karşılık görece yoksul Mansfield ve Great Yarmouth kasabalarında artış sırasıyla yüzde 30 ve yüzde 50 düzeyinde kaldı.

Araştırmacılar bu değişimin beklenmedik olduğunu ve yalnızca ADHD ile otizme özgü olduğunu belirtiyor. Öğrenme güçlüğü, depresyon, anksiyete veya fiziksel rahatsızlıklarda benzer bir eğilime dair kanıt bulunmuyor. Aile hekimi (GP) kayıtları, görece varlıklı bölgelerde yeni ADHD tanı oranlarının daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Araştırmayı yürüten Nuffield Trust'ta kıdemli politika analisti olan Sally Gainsbury, bulguların özel ve NHS tanı hizmetlerine erişimde "ciddi bir eşitsizliğe" işaret ettiğini söyledi. Gainsbury'ye göre kaynakları ve desteği daha fazla olan kişiler sıranın önüne daha hızlı geçebiliyor. Bu durum, daha ayrıcalıklı kişilerin bilinen zorlukları ve öngörülemezliğiyle tanınan PIP başvuru sürecini daha iyi yönetebilmesini de yansıtıyor olabilir.

PIP nedir ve rakamlar ne gösteriyor?

PIP, başvuru sahiplerinin enerji, ulaşım ve gıda gibi engellilikle bağlantılı ek masraflarını karşılamaya yardımcı olmak için tasarlandı. Gelir testine tabi değil ve istihdam durumuna bağlı değil; günlük görevleri yerine getirme yetisini kısıtlayan rahatsızlığı bulunan kişilere ödeniyor.

Bu yıl nisan ayında 16-24 yaş arasındaki yaklaşık 205 bin genç, ADHD veya otizmle bağlantılı engellilik nedeniyle PIP aldı. Bu sayı 2019'a kıyasla üç katından fazla artış anlamına geliyor ve 2025-26 döneminde maliyeti 1,36 milyar sterlin. Bu gruptaki ortalama PIP ödemesi yılda 8 bin 800 sterlin.

Gençler arasında PIP ve diğer engellilik yardımlarına başvuruların özellikle pandemiden bu yana hızla artması, çalışma çağındaki engellilik harcamalarının sürdürülebilirliğine dair siyasi tartışmanın merkezinde yer alıyor. Bu harcamaların 2019'da 14 milyar sterlinden 2030'da 34 milyar sterline çıkması bekleniyor.

Konu, bir kültür savaşı başlığına dönüşmüş durumda. Sağcı medya ve siyasetçiler, abartılı ruh sağlığı belirtilerinden kaynaklandığını ve nöroçeşitlilikle ilgili durumların aşırı teşhis edildiğini öne sürdükleri PIP başvurularının geçerliliğini sorguluyor.

Nuffield Trust araştırması, hükümet tarafından görevlendirilen ruh sağlığı, otizm ve ADHD tanılarına ilişkin bir raporun öncesinde yayımlandı. Raporun, zorlanan NHS hizmetlerinin kendine zarar verme riski taşıyan veya çalışamayan hastalar gibi ADHD'den en ağır etkilenenlere odaklanmasını öngören "ihtiyaç temelli" bir sistemi önermesi bekleniyor.

University College London'dan klinik psikolog ve psikanalist Profesör Peter Fonagy başkanlığında yürütülen ve bu yılın başlarında yayımlanan ara rapor, sistemin çocukları ve yetişkinleri destek alabilmek için resmi tanı almaya zorladığı sonucuna varmıştı.