İngiliz hükümeti influencer'lara 2 milyon sterlinden fazla harcadı

İngiltere'de hükümet bakanlıkları, Temmuz 2024'ten bu yana sosyal medya içerik üreticileriyle (influencer) yürüttükleri kampanyalar için en az 2,4 milyon sterlin harcadı. Bakanlıklar, influencer'ları kariyer gelişimi, sosyal yardımlara erişim, öğretmen ve cezaevi memuru alımı gibi konularda kullandı.

Rakamları paylaşan bakanlıklar arasında en yüksek harcamayı 700 bin sterlinin üzerinde tutarla Eğitim Bakanlığı (Department for Education) yaptı. Onu yaklaşık 600 bin sterlinle vergi dairesi HMRC izledi; ancak bu tutara ajans ücretleri dahil değil.

Bakanlıklar, influencer kullanımının hükümetin geleneksel kanallardan ulaşmakta zorlandığı kişilere erişmesine yardımcı olduğunu belirtti. İçerik üreticilerine emekleri ve uzmanlıkları karşılığında adil ödeme yapıldığı vurgulandı. Ayrıca tüm ücretli pazarlama kampanyalarının parayla karşılılık sağladığından emin olmak için değerlendirildiği ifade edildi.

Muhalefetten ve uzmanlardan eleştiri

Muhalefetteki Muhafazakâr Parti'nin gölge Kabine Ofisi bakanı Mike Wood, "Hükümet, başarısızlıklarını örtbas etmek için yüz binlerce sterlin vergi mükellefi parasını influencer'lara harcıyor" dedi. Wood, "İşçi Partisi övgü istiyorsa bunun bedelini ödemesi gerektiği giderek netleşiyor" ifadelerini kullandı.

Rakamlar, Muhafazakârların sunduğu parlamento sorularına verilen yanıtlarla ortaya çıktı ve ilk olarak Politics At Sam And Anne's podcast'inde yayımlandı. Veriler ağırlıklı olarak Sir Keir Starmer'ın başbakanlık dönemini kapsıyor. Eski Muhafazakâr hükümetlerin de influencer kullandığı biliniyor; örneğin Rishi Sunak döneminde İçişleri Bakanlığı (Home Office), insanları küçük teknelerle Manş Denizi'ni geçmemeye teşvik etmek için TikTok fenomenlerine ödeme yapmıştı.

2025/26 döneminde Eğitim Bakanlığı, 57 sosyal medya içerik üreticisine ödeme yaptı. Bakanlık, Strictly Come Dancing yarışmasının yıldızı Oti Mabuse ile reality TV yıldızı Billie Shepherd'ın da aralarında bulunduğu isimlerin, hükümetin Best Start in Life çocuk bakımı kampanyasını desteklediğini açıkladı. Harcamalar; kişilere ve ajanslara ödenen ücretlerle prodüksiyon masraflarını kapsıyor.

HMRC ise 44 farklı influencer ile çalıştı; bazıları birden fazla kampanyaya katıldı. Bakanlıklar, vergi dairesinin influencer'ları sosyal medyadaki yanıltıcı vergi bilgilerine karşı "güvenilir sesler" aracılığıyla halka erişmek için kullandığını belirtti.

Temmuz 2024'ten bu yana içerik üreticilerine 200 bin sterlinden fazla ödeme yapan Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı ise içeriklerin insanlara Universal Credit'e geçişte ve kariyer desteğine erişim konusunda yardımcı olduğunu söyledi.

Rakamlar İşçi Partisi iktidarını kapsasa da Starmer'ın halefi Andy Burnham da hükümetin mesajlarını yaymak için influencer'lardan yararlanmayı sürdürüyor. Burnham, başbakan olarak ilk gününde TikTok'ta Sir Mo Farah ile koşarken çekilmiş videolar paylaşmış ve influencer Max Klymenko'nun "career ladder" podcast'ine konuk olmuştu.

Loughborough Üniversitesi'nden siyasal iletişim uzmanı Prof. Andrew Chadwick, influencer'larla çalışmanın "Burnham'ın görevi devralmasından bu yana yön değişikliğiyle uyumlu" olduğunu söyledi. Chadwick, bunun vergi beyanı gibi konularda halkı bilgilendirmek veya sosyal medyadaki sağlık yanlış bilgileriyle mücadelede etkili bir yol olabileceğini savundu.

Hükümetlerin reklamları geleneksel olarak gazete, TV, radyo ve sosyal medya üzerinden ödediğini hatırlatan Chadwick, içerik üreticilere ödeme yapmanın giderek bunun üzerine eklendiğini belirtti. İnsanların, özellikle gençlerin geleneksel medyadan uzaklaştığı bir dönemde influencer'ların güvenilir bir bilgi kaynağı olabileceğini dile getirdi. Ancak bazı riskler de bulunduğunu, hükümetin gönderilerin yanında yer alacak içerikler üzerinde daha az kontrolü olduğunu ve bunun itibarı zedeleyebileceğini ekledi.

Bu yılın başlarında Eğitim Bakanlığı, 16 yaş sonrası eğitimi tanıtmak için reality TV yıldızı Gemma Collins ile işbirliği yaptığı için eleştirilmişti. Bakanlık Collins'e ödeme yapılmadığını açıkladı. Dönemin eğitim bakanı Bridget Phillipson, Collins'in politikacıların ulaşamadığı kişilere ulaşabileceğini savunarak eleştirilerin bir kısmının "snobizm" kaynaklı olduğunu söyledi.

Hükümetin influencer pazarlamasına dair kuralları 2023'ten bu yana yürürlükte. Durum tespiti politikası gereği bakanlıklar, bir influencer'ın takipçi kitlesinin büyüklüğünü ve demografisini, ayrıca daha önce kampanyanın etkinliğini zayıflatabilecek siyasi içerikler paylaşıp paylaşmadığını değerlendirmek zorunda.

Temmuz 2024'ten bu yana bakanlıkların sosyal medya influencer harcamaları şöyle: Eğitim Bakanlığı 718.971 sterlin (2024/25'ten Temmuz 2026'ya), Çalışma ve Emeklilik Bakanlığı 212.425 sterlin, Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığı 176.100 sterlin, Konut, Topluluklar ve Yerel Yönetimler Bakanlığı 114.831,95 sterlin, İş, İnovasyon, Bilim ve Ticaret Bakanlığı 39.700 sterlin.

Hazine ile Çevre, Gıda ve Kırsal İşler Bakanlığı bu dönemde influencer'lara hiç harcama yapmadığını bildirdi. İçişleri Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı gibi bazı kurumlar ise influencer ödemelerine dair bilgiyi merkezî olarak tutmadıklarını açıkladı.