Husiler Yemen'de ilerledi: Kızıldeniz'de yeni denklem

İran destekli Husiler, Yemen'in Kızıldeniz kıyısındaki kurak Tihame Ovası'nda hızlı bir ilerleme kaydederek stratejik öneme sahip yaklaşık 130 kilometrelik kıyı şeridini ele geçirdi. Bu ilerleme, ülkedeki iç savaşta son yılların en dikkat çekici askeri kazanımı olarak değerlendiriliyor. Suudi destekli Ulusal Direniş güçlerinin bölgede günler içinde önemli toprak kaybetmesi, gözlemciler için sürpriz oldu.

Brüksel merkezli Avrupa Barış Enstitüsü'nden kıdemli analist Hişam el-Umeysi, BBC'ye yaptığı açıklamada, Husilerin bu bölgelere yerleşeceğini ve onları çıkarmanın çok daha maliyetli hale geleceğini söyledi. Husilerin İran'ın desteğinden yararlandığını belirten el-Umeysi, diğer "Direniş Ekseni" bileşenlerinin yaşadığı gerilemelerin ardından Tahran'ın desteğini Yemen'e kaydırdığını ifade etti.

Husilerin yalnızca İran'ın kuklası olarak tanımlanmasının yanlış olduğunu belirten analistler, son gelişmelerin yeni ve rahatsız edici bir gerçeği ortaya koyduğunu vurguluyor. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik geniş çaplı saldırısından yedi ay sonra Tahran yönetimi, dünyanın en önemli deniz geçiş noktalarından ikisi üzerinde doğrudan ya da vekilleri aracılığıyla nüfuz sağlıyor: Basra Körfezi'nin ağzındaki Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz ile Süveyş Kanalı'nın kapısı konumundaki Bab el-Mendeb Boğazı.

Londra merkezli Chatham House düşünce kuruluşundan araştırmacı Farea el-Muslimi, İran'ın doğrudan ve vekilleri üzerinden Orta Doğu ile dünyanın en stratejik iki dar geçidini kontrol ettiğini, bunun küresel yakıt ve petrol ticaretinin yüzde 35'inden fazlasını kapsadığını söyledi. El-Muslimi, bu durumun "bir nükleer bomba kadar koz" olduğunu ifade etti.

Husilerin Bab el-Mendeb'in en dar noktasının ortasında yer alan Perim dahil Kızıldeniz'deki birkaç kilit adayı da kontrol altına alması halinde, uluslararası deniz taşımacılığına müdahale kapasitesi büyük ölçüde artacak. Grubun İsrail'in Gazze savaşı sonrasındaki eylemleri, Kızıldeniz'deki gemilerin Husilerin füze, insansız hava aracı ve küçük saldırı botlarına karşı savunmasız olduğunu göstermişti.

Yemen uzmanı Iona Craig, BBC Radio 4'ün Today programına verdiği demeçte, Husilerin daha önce bu toprak kazanımları olmadan da Bab el-Mendeb'den geçen trafiği kontrol edebildiğini, ancak şimdi boğaza bakan bölgeyi doğrudan yönettiklerini ve bunun onlara çok daha fazla kaldıraç sağladığını belirtti.

Husilerin askeri kanadı cuma günü yaptığı açıklamada, deniz seyrüseferinin "Suudi gemileri hariç tüm şirketler için güvenli" olduğunu, Suudi gemilerinin ise blokaj altında olduğunu duyurdu. Daha önceki saldırılarında yalnızca İsrail bağlantılı gemileri hedef aldıklarını söyleyen Husiler, aralarında Norveç bayraklı bir tankerin de bulunduğu İsrail'le ilgisiz gemilere de saldırmıştı.

Craig, Husilerin 2025 baharında ABD'nin altı hafta süren geniş çaplı hava ve deniz saldırılarından oluşan "Rough Rider" operasyonunun tekrarlanmasından çekinerek ayrım gözetmeyen saldırılardan kaçınabileceğini söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la sürdürdüğü çatışma hâlihazırda popüler değil. Petrol fiyatlarının yeniden yükselmesiyle yeni bir cephenin açılması, başkanın onay oranlarını veya Cumhuriyetçi Parti'nin kasım ayındaki ara seçim şanslarını artırmayabilir. Axios sitesine göre, Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın ABD'ye müdahale çağrıları şu ana kadar yanıtsız kaldı. Axios, ABD'nin Yemen'deki çatışmaların tırmanmasından giderek daha fazla endişe duyduğunu, krallığa desteğini yoğunlaştırırken doğrudan askeri müdahaleden kaçınmaya çalıştığını yazdı.

Suudi Arabistan'ı endişelendiren yalnızca Bab el-Mendeb'e yönelik olası tehdit değil. Hürmüz Boğazı'nın bu yılın başlarında kapanmasının ardından petrol ihracatı için hayati bir alternatif güzergâh olan Doğu-Batı boru hattına yönelik olduğu görülen Husilerin füze ve insansız hava aracı saldırısına ilişkin uydu görüntüleri, İran'ın Yemenli müttefiklerinin ekonomik baskıyı artırma çabasına işaret ediyor. Saldırıyı İran doğrudan emretmemiş olsa bile, bundan açıkça fayda sağlıyor.

2022 ateşkesinden bu yana en şiddetli çatışmalar

Londra merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü'nden araştırmacı Baraa Şeyban, son çatışma dalgasının kökenlerinin temmuz ayına dayandığını, Husilerden bir heyetin İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in devlet cenazesinden dönmesinin hemen ardından tırmanmanın başladığını belirtti. Şeyban, Tahran'ın artık Kızıldeniz'de daha büyük bir dayanak elde etmeye kararlı göründüğünü söyledi.

Yemen tam kapsamlı bir savaşa dönme eşiğindeyken, Suudi Arabistan ekonomik can damarı olan Kızıldeniz bağlantısını koruma telaşı yaşarken ve Donald Trump görünüşe göre müdahaleden kaçınırken, ABD'nin İran'la yaşadığı çatışma yeni ve potansiyel olarak tehlikeli bir boyut kazandı. On iki yıllık iç savaş nedeniyle yerinden edilen, bombalanan, açlığa ve yoksulluğa mahkûm edilen Yemen halkı için son gelişmeler yalnızca yaşamlarını daha da zorlaştırabilir.