Hürmüz Boğazı için Katar'da dolaylı görüşmeler sürüyor

Basra Körfezi ülkelerinden yetkililer, Washington'un İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören önerisine vereceği yanıtı beklerken "en kötüsüne hazırlıklı" olduklarını belirtiyor. Doha'da yürütülen dolaylı görüşmeler pazar günü üçüncü gününe girdi.

Katar, İran'ın 6 milyar doları aşan mal varlığının serbest bırakılması için arabuluculuk yapıyor. Bu adımın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ve İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin yeniden başlamasına yol açabileceği ifade ediliyor.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Doha büyükelçisi Enver Gargaş, yeni bir tırmanma turunun ne İran'ın ne de komşularının çıkarına olduğunu söyledi. Gargaş, "Daha önce gösterdiğimiz gibi biz de en kötüsüne hazırlıklıyız" dedi. İran'la ilişkilerin zorunlu olduğunu vurgulayan Gargaş, "İran komşumuz ve onun uzun süreli bir krize sürüklenmesini istemiyoruz" diye konuştu.

LNG tankerine saldırı görüşmeleri gölgeledi

Katar'ın arabuluculuğu, cuma günü Hürmüz Boğazı yakınlarında Pakistan'a giden Katar bayraklı bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerine kimliği belirsiz füzelerin isabet etmesine rağmen sürdü. Saldırı, gemiye Tahran'dan güvenli geçiş izni verilmesinden yalnızca saatler sonra gerçekleşti.

Taraflar arasındaki güvensizliği aşmak amacıyla Katar, ABD'nin yaptırımları kaldırması ile İran'ın boğazı açıp nükleer görüşmelere başlaması arasındaki süreci sıkıştıran bir plan üzerinde uzlaşmaya odaklanmış durumda. İran, takvimin yedi günden iki güne indirilmesini kabul etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD'nin "diplomasiyi diğer yolların önüne koymasını" umduğunu söyledi. Arakçi, Washington'un "akılcı" davranmasına bağlı olarak İran'ın hem savunmaya hem diplomasiye hazır olduğunu belirtti. Arakçi, ABD ile doğrudan görüşme planı bulunmadığını da ifade etti.

Arakçi Doha'daki arabuluculuğa katılmadı ve pazartesi günü Türkmenistan'a gitmesi bekleniyor; ancak diğer İranlı diplomatlar süreçte yoğun biçimde yer alıyor.

Trump'tan askeri operasyon açıklaması

ABD Başkanı Donald Trump cumartesi günü yaptığı açıklamada, ülkesinin İran'ın askeri kapasitesinin büyük bölümünü devre dışı bıraktığını ancak bir iki hedefi daha "halletmesi" gerektiğini söyledi. Tahran ise saldırıya uğraması halinde karşılık vereceği uyarısında bulundu. Trump, ABD ve İsrail'in şubat ayında başlattığı savaşı bitirmeye yönelik İran'la müzakerelerin "iyi gittiğini" ancak İran'a "çok güvenilir olmadığını" savundu.

Cumartesi günü erken saatlerde ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ülkesinin diplomatik bir çözüme açık olduğunu belirtti. İran'ın güvenlik birimi başkanı Muhsin Rızai ise ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'ten görüşmeleri canlandırmayı amaçlayan bir mektup aldığını açıkladı. Rızai, ABD tarafında "ton" açısından olumlu bir değişim gördüğünü ancak henüz yanıt vermediğini söyledi.

Arakçi cumartesi günü Al Jazeera'ye verdiği demeçte, İran'ın ABD'nin petrol gemilerine uyguladığı ablukayı kaldırması, İran'ın mal varlığının serbest bırakılmasını engellemeyi durdurması ve İran petrol ihracatına yönelik yaptırımları sona erdirmesi halinde Hürmüz Boğazı'nı iki gün içinde açmayı teklif ettiğini söyledi.

İran parlamentosunun başkan yardımcısı Ali Nikzad ise Tahran'ın nükleer programını görüşmeye yanaşmayacağı sinyalini yineledi. Nikzad, "Düşmanlarımız İran ulusunun hiçbir koşulda ve hiçbir baskı altında nükleer konuda müzakere etmeme kararı aldığını anlamalı" dedi.

Rızai, Trump'ın Vietnam Savaşı'ndan daha geniş uluslararası yankıları olduğunu savunduğu savaş nedeniyle baskı altında olduğunu iddia etti. Rızai cumartesi günü İran televizyonuna yaptığı açıklamada, "Bugün Trump nereye gitse İran'a karşı savaşı neden başlattığını yanıtlamak zorunda" ifadelerini kullandı.