Hong Kong'un ilk başkanı Tung Chee-hwa hayatını kaybetti

Hong Kong'un 1997'de Çin yönetimine devredilmesinin ardından kentin ilk başkanı olan Tung Chee-hwa, 89 yaşında hayatını kaybetti. Tung, İngiltere'nin 150 yılı aşkın yönetiminin ardından Temmuz 1997'de görevi son İngiliz valisi Chris Patten'den devralmıştı.

Görev süresi krizlerle geçti

Tung'un görev süresi, Asya Finansal Krizi, iki büyük salgın ve tarihi protestolara sahne oldu. Yerel medya, Tung'un Salı gecesi sevdiklerinin yanında öldüğünü bildirdi. Ofisi, onu 'ülkesine ve halkına adanmış' bir adam olarak tanımladı.

Şanghay'da 1937'de doğan Tung, İngiltere'de Liverpool Üniversitesi'nden makine mühendisliği bölümünden mezun oldu. Ardından ABD'ye taşınan Tung, yaklaşık on yıl General Electric'te çalıştı. 1969'da Hong Kong'a dönen Tung, babasının Orient Overseas adlı nakliye şirketinde çalışmaya başladı ve 1979'da şirketin yönetimini devraldı.

Siyasi kariyeri 1992'de, Vali Patten'in yürütme konseyine üye olarak atanmasıyla başladı. Siyasi deneyimi az olmasına rağmen Tung'un, devir sonrasında Hong Kong'u yönetmesi için Pekin tarafından seçildiğine inanılıyordu. Özellikle 1980'lerin ortasındaki küresel durgunluk sırasında Çin'in devlete ait bankalarının aile şirketini kurtarmasına yardım etmesinin ardından Pekin'e sadık biri olarak görülüyordu.

Ocak 1996'da Pekin'deki Büyük Halk Salonu'nda düzenlenen bir resepsiyonda dönemin Çin Devlet Başkanı Jiang Zemin'in kalabalığı yarıp geçerek Tung'un elini sıkması, Pekin'in Tung'a olan desteğinin işareti olarak yorumlanmıştı.

Protestoların ardından istifa

Tung'un göreve başlamasından kısa süre sonra patlak veren Asya Finansal Krizi, ev fiyatlarının düşmesine neden oldu. Yönetimi ayrıca 1997-2002 yılları arasındaki kuş gribi salgını ve 2003'teki Sars (Şiddetli Akut Solunum Sendromu) salgını gibi halk sağlığı sorunlarıyla da mücadele etmek zorunda kaldı.

Ancak Tung'un en büyük siyasi sınavı, ikinci döneminde Temmuz 2003'te yaşandı. Yarım milyon Hong Konglu, sivil hakları tehdit edeceği endişesiyle önerilen ulusal güvenlik yasasını protesto etmek için sokaklara döküldü. Hükümet, büyük tepkilerin ardından yasa tasarısından vazgeçti. Bu olaylar, Tung'un Mart 2005'te istifa etmesine de katkıda bulundu.

Pekin sonunda 2020'de Hong Kong'a ulusal güvenlik yasası getirdi. Yetkililer yasanın istikrar için gerekli olduğunu savunurken, eleştirmenler yasanın kentte korku iklimi yarattığını ve 'Hong Kong'un sonu' olduğunu söylüyor.

Tung'un son halka açık görünümü, Temmuz 2021'de Çin Komünist Partisi'nin kuruluşunun 100. yıl dönümü etkinliğindeydi. Haberlere göre, aylar sonra kalp ameliyatı geçirdi.

Hong Kong eski yöneticileri Tung'a saygılarını sundu. 2012-2017 arasında görev yapan Leung Chun-ying, Tung'u 'insanları aklıyla kazanan, hayırsever bir lider' olarak tanımladı. 2017-2022 arasında başbakanlık yapan Carrie Lam ise Tung'un liderliğinin 'kalıcı faydaları olan tarihi bir katkı' sağladığını söyledi.

Çin'in resmi haber ajansı Xinhua, Tung'u 'ünlü bir vatansever, seçkin bir sosyal aktivist ve Çin Komünist Partisi'nin yakın dostu' olarak nitelendirdi. Ayrıca Tung'un, Çin'in en üst düzey siyasi danışma organı olan Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı'nda dört dönem başkan yardımcılığı yaptığı belirtildi.