UCM: ABD yaptırımlarına rağmen çalışmalar sürüyor

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) başsavcı yardımcısı Nazhat Shameem Khan, ABD'nin mahkemeye yönelik yeni yaptırımlarının personel üzerinde etkilerini göstermeye başladığını, ancak mahkemenin çalışmalarını aksatmadığını açıkladı. Khan, bazı çalışanların bankacılık işlemlerinde zorluk yaşadığını belirtti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu ay açıkladığı yaptırımlarda UCM'yi "haydut mahkeme" olarak nitelendirmiş ve "Ya UCM tehditlerine son verir ya da biz UCM'yi sonlandırırız" ifadesini kullanmıştı. Trump yönetimi mahkemeyi sık sık hedef alıyor.

Yeni başsavcının atanmasına kadar savcılık ofisini birlikte yürüten Khan, mahkemenin şu ana kadar çalışmalarına devam ettiğini söyledi. Khan, Gazze savaşına ilişkin soruşturmanın da aralarında bulunduğu dosyalarda, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve eski savunma bakanı Yoav Galant hakkında Kasım 2024'te savaş suçu tutuklama emirleri çıkarılmasından bu yana "önemli ilerleme" kaydedildiğini belirtti. Savcılığın yeni başvurularının mahkeme kararıyla gizli tutulduğunu ekledi.

Bankalar 'aşırı uyum' gösteriyor

Khan, ABD yaptırımlarının 9 Ekim'de duyurulmasından altı ay sonra yürürlüğe girmesi beklenirken bazı UCM personelinin bankacılık sorunları yaşadığını ifade etti. Bankaların, yaptırımların nihai kapsamındaki belirsizlik nedeniyle riski azaltmak için "aşırı uyum" gösterdiğini söyledi.

Fijili başsavcı yardımcısı, The Guardian'a verdiği mülakatta "Bu yaptırımlar kurumlara uygulanıyor ve ilke olarak bireysel üyelerimiz doğrudan etkilenmemeli" dedi. "Ancak personelimizden duyduğum kadarıyla bazıları bankacılıkta zorluk yaşıyor."

Mahkeme, Washington'daki düşmanca yönetimin yaptırımlarından kendisini korumaya çalışıyor. Yazılımlarını Microsoft'tan Avrupalı alternatiflere taşıdı; bankacılık ve sağlık sigortası konusunda ilgili hizmet sağlayıcılarla görüşmeler sürüyor.

Khan, "Tüm durumlardaki tüm soruşturmalar sürüyor. Yaptırımlar nedeniyle kapasitemizi veya üretimimizi azaltma yönünde bir karar almadık" dedi. Yaptırımlar resmen yürürlüğe girdiğinde etkisinin tam olarak öngörülemeyeceğini de kabul etti.

Yeni yaptırımlar UCM'nin bir bütün olarak kurumunu hedef alıyor, ancak ABD ilk olarak Şubat 2025'te 13 UCM personelini hedef almıştı. Bunlardan biri olan Khan, günlük yaşamı etkileyen yaptırımlarla baş etmeye alışkın. "Kredi kartsız yaşam zahmetli. Dünyada, özellikle seyahatte, kredi kartı olmadan yapamadığımız ne çok şey var" dedi. Ancak mülteci kamplarını veya kitlesel vahşet bölgelerini ziyaret ettiğinde bu zahmetin göreceli olduğunu gördüğünü söyledi: "Yaptırımların ve kredi kartlarının hiç önemi olmayan mağdurlarımızın yüzlerini görüyoruz. Onlar sadece adalet istiyor."

Eski başsavcı hakkındaki soruşturma

ABD yaptırımları, UCM savcılığının karşılaştığı tek aksaklık değil. Kasım 2024 sonunda eski başsavcı Karim Khan hakkında cinsel taciz suçlamalarına ilişkin resmi soruşturma başlatıldı. İngiliz hukukçu suçlamaları reddetti. Bu yıl Temmuz ayında üye ülkelerin oylamasıyla görevden alındı.

Gazze savaşına ilişkin 2024 sonundan bu yana yeni bir suçlama açıklanmadı. Khan, İsrail-Filistin dosyasındaki soruşturma çalışmalarının sessizleşmesinin nedeninin, mahkemenin bu yıl başında tüm suçlamaların ve tutuklama taleplerinin hakimler karar verene kadar gizli tutulması yönündeki kararı olduğunu savundu. "Soruşturma yakın bir aşamaya gelse bile bunu kamuoyunda tartışmayabiliriz" dedi. "Hiçbir şey olmuyormuş gibi görünse de bu dosyada ve diğerlerinde önemli ilerleme olduğunu temin ederim."

Rubio, yaptırımları açıklarken UCM'ye "endişelerimizi ele alacak bir çözümü müzakere edip sunması" için altı aylık süre tanıdı, ancak Trump yönetimini neyin tatmin edeceği belirsiz. Rubio, bu ay kanıt sunmadan "bir okyanus ötesindeki küreselci 'uzmanların'" UCM'nin ABD vatandaşlarını yargılamasını istediğini iddia etti. Khan, Rubio'nun kimleri ve neyi kastettiğinin belirsiz olduğunu söyledi. "ABD'lileri takip ettiğimiz yönünde yanlış bir inanç olabilir, ancak kesinlikle hiçbir ABD vatandaşını mahkemeye çıkarmadık" dedi. Rubio'nun Afganistan'a atıf yaptığını düşünüyorsa, soruşturmanın önceliğinin Taliban ve IŞİD-Horasan'ın özellikle kadınlara, kızlara ve diğer savunmasız gruplara karşı işlediği suçlar olduğunu belirtti. Bu ay UCM ön yargılama dairesi, cinsiyet temelli zulüm suçlamalarıyla Taliban üyeleri hakkında dört tutuklama emrini açıklamıştı.

UCM'nin kayıt memuru, ABD yaptırımlarını engellemek veya mahkemeyi başka yollarla korumak için ABD ile görüşüyor. Perşembe günü Avrupa Parlamentosu, düşünce özgürlüğü dalında Saharov ödülünü mahkemeye ve yetkililerine verdi.

Khan, bu desteğin "mahkeme personelinin duyması gereken çok önemli bir mesaj" olduğunu söyledi. Diğer ülkelerin UCM masraflarına katkı sözlerini de aynı şekilde değerlendirdi. "Üzerimizde bu kadar çok dikkat olması, ne kadar ilgili olduğumuzun yansıması" dedi. "Bu, gidecek başka yeri olmayan, siyaseti aşmak ve seslerini duyurmak isteyen mağdurlara adalet yolu sunan bir mahkeme."