Healey'den bakanlıklara yüzde 1 kesinti talimatı

İngiltere Maliye Bakanı John Healey, savunma harcamalarını finanse etmek için tüm hükümet bakanlıklarına sermaye bütçelerinden yüzde 1 kesinti yapmaları talimatını verdi. Bu adım, Savunma Yatırım Planı'nın 15 milyar sterlinlik toplam maliyetinin 4,7 milyar sterlinlik bölümünü karşılamayı amaçlıyor.

Kesintiler, bakanlıkların bu yılın başlarında planın ilk 10,3 milyar sterlinlik kısmını ödemek için yapmaları istenen yüzde 1'lik kesintilere ek olarak geliyor. Plan, savunma harcamalarını artırmış olsa da Healey, 2030'a kadar savunmaya milli gelirin yüzde 3'ünü ayırma hedefine nasıl ulaşacağını açıklaması için baskı altında bulunuyor.

Ana muhalefetteki Muhafazakar Parti lideri Kemi Badenoch, Healey'yi sadece "plan yapma planı" sunmakla suçladı ve "Eminim Vladimir Putin şimdi çok korkmuştur" dedi.

Bütçe konuşmasında savunma hedefleri

Bütçesini açıklarken Healey, bu hedefe ulaşmanın daha fazla kesinti gerektireceğini ima ederek milletvekillerine "kamu harcamalarına dikkatle bakılacağını" söyledi. İngiltere'nin 2030'a kadar yüzde 3, 2035'e kadar da GSYİH'nin yüzde 3,5'i hedefine nasıl ulaşacağını gelecek yılki harcama gözden geçirmesinde açıklayacağını belirtti.

Bakanlıklar sermaye bütçelerinden nelerin kesileceğine henüz karar vermedi. Sermaye bütçeleri günlük harcamalar yerine uzun vadeli yatırımlara odaklanıyor. Bu yılın başlarında, artan savunma harcamalarını finanse etmek için bir dizi büyük karayolu iyileştirme projesi iptal edilmişti.

Badenoch, Healey'yi Bütçe'de savunma finansmanını yüzde 3'e nasıl çıkaracağını açıklamamakla eleştirdi. "Ülkemizi daha az güvenli hale getiren adam o. Kendi sınavını geçemedi. Bu onun sorumluluğu ve kimse bunu unutmayacak" dedi. Muhafazakarlar daha önce hükümete savunma harcamalarını refah bütçesinden kesintiler yaparak finanse etmesi çağrısında bulunmuştu.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İngiltere'nin Lahey'de tüm NATO müttefiklerinin taahhüt ettiği hedefe ulaşma yolunda "inandırıcı bir patikada" olduğunu söyledi.

Healey bu yılın başlarında, dönemin Başbakanı Sir Keir Starmer'ı ülkeyi güvende tutacak kadar para sağlamamakla suçlayarak savunma bakanlığından istifa etmişti. İstifa mektubunda 2030'a kadar yüzde 3 hedefine ulaşmanın önemine özellikle vurgu yapmıştı.

Şimdi maliye bakanı olan Healey, Çarşamba günü Avam Kamarası'nda yaptığı konuşmada, "Gelecek yılki harcama gözden geçirmesinde, NATO taahhüdümüz olan 2035'e kadar GSYİH'nin yüzde 3,5'ini savunmaya ayırma ve 2030 için yüzde 3 hedef tarihini nasıl karşılayacağımızın ayrıntılarını açıklayacağımı teyit ediyorum" dedi. "Bugün de mali açıdan sürdürülebilir bir şekilde oraya ulaşmak için çalışmalara başlıyorum" diye ekledi.

Healey ayrıca "özel sektör ve uluslararası müttefiklerimizle birlikte daha yenilikçi finansman" kullanmak istediğini belirtti. Finlandiya, Polonya ve Hollanda ile müttefiklerin kaynak paylaşmasına olanak tanıyacak bir "çok taraflı savunma mekanizması" kurmak için anlaşma müzakerelerine başlanacağını, kamu-özel ortaklıkları yoluyla savunmaya özel yatırımın artırılacağını ve Ulusal Varlık Fonu ile İngiliz İş Bankası'na "savunma, çift kullanımlı teknoloji ve egemen yetenek" için 5 milyar sterlin yönlendirileceğini açıkladı.

Bütçe Sorumluluğu Ofisi, İngiltere hükümetinin savunma harcamalarını 2035'e kadar GSYİH'nin yüzde 3,5'ine çıkarma hedefinin 35 milyar sterline mal olacağını tahmin ediyor.

Maliye Araştırmaları Enstitüsü direktörü Helen Millier, "Savunma şirketlerine yatırımı artırmak hedefe katkıda bulunabilir ancak bunun İngiltere'nin savunma kapasitesini ne kadar artıracağı belirsiz. Savunmada GSYİH'nin yüzde 3'üne ulaşmak için daha çok yol var ve bu hükümetin harcama toplamlarını artırmadan oraya ulaşmak isteyeceğine inanmak zor" dedi.

Ukrayna'ya 10 milyar sterlinlik destek

Healey Bütçe konuşmasında Ukrayna'ya kredi ve ihracat garantileri şeklinde 10 milyar sterlinlik ekonomik ve askeri destek açıkladı. Finansmanın 5,5 milyar sterlini Dünya Bankası garantileri yoluyla krediler ve Dünya Bankası Uluslararası Kalkınma Birliği'nin kriz fonuna hibe katkısından oluşuyor. 3 milyar sterlin daha Ukrayna'ya hükümetin ihracat kredi kuruluşu UK Export Finance aracılığıyla sağlanacak kredilerle verilecek.

Healey, haftanın Rusya'nın "acımasız bir balistik füze saldırısı" ile başladığını ve ek paranın "Moskova'ya açık bir mesaj" göndereceğini söyledi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky'ye ek destek için telefon ettiğinde Zelensky'nin "Günümü güzelleştirdin" dediğini aktardı. Zelensky sosyal medyada parayı memnuniyetle karşılayarak "Ukrayna'yı güçlendiren her adım, Rusya'yı bu savaşı kendi başlattığını ve bitirmesi gerektiğini anlamaya yaklaştırıyor" dedi. Para, İngiltere'nin Ukrayna'ya en az 2030-31'e kadar 3 milyar sterlin askeri destek sağlama taahhüdünün üzerine geliyor.