İsrail'de Filistinli partilerin yükselişi siyasi haritayı değiştirdi

İsrail'de yapılan genel seçimin sandık çıkış anketleri, Filistinli partilerin oy oranını belirgin biçimde artırdığını gösteriyor. Anketlere göre bu partilerin Knesset'te (İsrail Meclisi) kazanması beklenen sandalye sayısı 10'dan 17-18'e çıkıyor. Bu sonuç, ülkenin ana muhalefeti için temel bir soruyu gündeme getiriyor: ya Arap kökenli İsrail vatandaşlarıyla işbirliği yapılacak ya da Başbakan Binyamin Netanyahu'ya siyasi olarak ayakta kalmasının yolunu açan bir fırsat verilecek.

Muhalefet bloğunun lideri Gadi Eisenkot, anket sonuçlarının ardından bunu "İsrail'in Siyonist ulusal çoğunluğunun zaferi" olarak nitelendirdi. Ancak ortaya çıkan tablo, bu değerlendirmeden çok daha karmaşık görünüyor.

Meclis aritmetiği ve koalisyon seçenekleri

Sandık çıkış anketleri Eisenkot'un muhalefet bloğu ile Netanyahu'nun iktidar koalisyonunu eşit gösteriyor. Netanyahu'nun partisi Likud'un hâlâ en güçlü tek parti olması mümkün olsa da 120 sandalyeli parlamentoda çoğunluk için gereken 61 sandalyeye iki taraf da ulaşamıyor.

Bu sonuçlar resmi sonuçlarla doğrulanırsa, hükümet kurma görevini ilk kime vereceği konusunda karar yetkisi Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a kalıyor. Bir adayın altı hafta içinde hükümet kuramaması halinde görev sıradaki seçeneğe geçiyor. Süreç uzun sürebilir ve bu süre boyunca Netanyahu'nun koalisyonu geçici hükümet olarak görevde kalır.

Eisenkot, Knesset çoğunluğuna ulaşmak için müzakere edebileceğini savunabilir. Ancak bunun için kendisinin ve "değişim" bloğundaki ortaklarının Filistinli gruplarla, yani Ortak Liste ve Ra'am (Birleşik Arap Listesi'nin kısaltması) ile masaya oturması gerekiyor.

Muhtemelen Ra'am ve lideri Mansur Abbas ile görüşmek daha kolay olacak. Abbas daha önce Naftali Bennett'in sağ eğilimli hükümetinde yer aldı; Bennett şimdi Eisenkot bloğunun küçük ortağı konumunda. Abbas'ın Siyonist bir Yahudi milletvekili yardımcısı bulunuyor, siyasi tavizler vermeye istekli olduğunu gösterdi ve Salı günü önceliğinin "bu seçimde Binyamin Netanyahu, Bezalel Smotrich ve Itamar Ben-Gvir'i devirmek" olduğunu açıkça söyledi.

Ancak sandık çıkış anketlerine dayanan tahminlerin çoğu, Ra'am'ı iki Filistinli grubun küçüğü olarak gösteriyor; yeni Meclis'te Ra'am'a yedi sandalye öngörülüyor. Eisenkot bloğunun diğer üyelerinin onayıyla bir anlaşma yapılsa bile bunun çoğunluk hükümeti kurmaya yetip yetmeyeceği belirsiz.

11 veya daha fazla sandalye öngörülen Ortak Liste ile müzakereler daha zorlu olacak. Eisenkot dört koşul ortaya koydu: İsrail'in Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanınması, İsrail bağımsızlık bildirgesindeki değerlerin kabul edilmesi, muaf tutulan Filistinli İsrail vatandaşları için zorunlu askerliğin kabul edilmesi ve Hamas'ın terör örgütü olarak kınanması.

Ortak Liste'den eşit müzakere vurgusu

Ortak Liste'nin en büyük fraksiyonu olan sosyalist Hadash partisinin genel sekreteri Amjad Shbita, oyların sayıldığı Salı günü yaptığı açıklamada Eisenkot'un koalisyon görüşmeleri için koşul dayatacak konumda olmayacağını söyledi.

"Ortak Liste'ye koşul dayatmak işe yaramaz" diyen Shbita, "Eşitler olarak müzakere edeceğiz çünkü birbirimize ihtiyacımız var" ifadelerini kullandı.

Filistinli gruplardan biriyle ya da ikisiyle anlaşma sağlanamaması halinde Eisenkot'un, yeni koalisyonu ayakta tutacak gayri resmi, oy bazlı anlaşmalarla azınlık hükümeti kurmayı denemesi mümkün. Bu istikrarsız bir çözüm olur ve yeni bir seçim olasılığını güçlendirir.

Böyle bir tablo Netanyahu'ya muhafazakâr İsrailli Yahudiler arasında destek toplama ve İbranicede kafiyeli olan "Sağ ya da Filistin" seçim sloganında haklı çıktığını savunma fırsatı verebilir.

Netanyahu otuz yılı aşan siyasi kariyerinde daha önce de yenilmiş göründü ve her seferinde eşi olmayan pazarlık becerileri sayesinde geri döndü. Kimse yeni bir siyasi geri dönüşü henüz dışlamıyor. Ancak bu kez geri dönerse bunu İsrail'in derin etnik ayrımı üzerinden tarihi tavizler vermeye değil, siyasi düşmanlarının ona can simidi atmasına borçlu olacak.

Ortak Liste'nin Nasıra'da düzenlediği zafer etkinliğinde Çarşamba sabahının erken saatlerinde konuşan bir parti yetkilisi, "Siyonist muhalefet üstünlük ile demokrasi inşası arasında seçim yapmak zorunda kalacak" dedi.