Hawaii'de 550 yıllık deniz kemeri okyanusa çöktü

Hawaii'nin Büyük Ada'nın güney kıyısındaki Volcanoes Ulusal Parkı'nda bulunan ve yaklaşık 550 yıl önce okyanus dalgalarının aşındırmasıyla oluşan Hōlei deniz kemeri, Pasifik Okyanusu'na çöktü. ABD Ulusal Park Servisi (NPS), çöküşü cuma günü doğruladı. Bölgede son haftalarda etkili olan sert fırtınaların ardından meydana gelen olayda, yaklaşık 27 metre yüksekliğindeki doğal yapı artık ayakta değil.

Çöküşün kesin zamanı bilinmiyor. NPS, kemerin 23 Eylül Çarşamba günü hâlâ ayakta olduğunu, parkın Nolo Tropikal Fırtınası sırasında geçici olarak kapatıldığını, ancak yapının 27 Eylül Pazar gecesine kadar çökmüş olduğunu açıkladı.

Yıllardır beklenen bir çöküş

ABD Jeoloji Araştırması (USGS), 2014'teki tanımında kemerin "eski lav akıntılarında, çatlaklar ve daha zayıf kayaçlar boyunca kayaların uzaklaşmasıyla" oluştuğunu belirtmişti. Kurum, "Sonsuza kadar burada kalmayacak. Okyanus her gün kemerin ayağına çarpıp onu biraz daha aşındırıyor. Bir gün yok olacak" ifadelerini kullanmıştı.

NPS'ye göre kemerin iki yanındaki kayalıklar yıllardır tropikal hava sistemleri ve volkanik hareketlilik nedeniyle dengesizlik belirtileri gösteriyordu. Bu nedenle çöküş uzun süredir bekleniyordu. 2018'deki Kīlauea volkanik patlaması ve zirve çöküşü sırasındaki depremler, kemerin çevresindeki kayalıklara zarar verdi. Ocak 2020'de yeni çatlaklar ve dengesizlik üzerine park, orijinal seyir alanını kapatmış, üç ay sonra kayalık kenarından daha uzakta daha güvenli bir alan açmıştı. Aynı yıl Darby Tropikal Fırtınası'nın yol açtığı büyük dalgalar, kemerin alt kısmından bir kaya parçasını koparmıştı.

Bu yıl fırtına sayısı ortalamanın üzerinde

Hawaii adaları bu yıl olağan dışı sayıda şiddetli fırtınaya sahne oldu. Pasifik'teki fırtına hareketliliği, kasırga mevsiminin zirvesi olarak bilinen dönemde ortalamanın üzerinde seyrediyor. Uzmanlar, bu tablonun El Niño yıllarıyla tutarlı olduğunu belirtiyor; bu dönemlerde Pasifik'te genellikle daha fazla tropikal fırtına ve kasırga görülüyor.

24 Eylül'de hızla kasırgaya dönüşerek Volcanoes Ulusal Parkı'nın kapanmasına yol açan Nolo, son aylarda Hawaii adalarını vuran üçüncü büyük fırtına oldu. Bölge sakinleri, Ağustos'taki Lala ve Eylül başındaki Lowell kasırgalarının yol açtığı ev ve yol su baskınları, devrilen ağaçlar ve elektrik kesintilerinin etkilerini hâlâ atlatmaya çalışırken, Nolo adaları şiddetli yağış ve yüksek dalgalarla vurdu.

Tahminciler, bu "aşırı güçlenmiş" El Niño'nun tarihi bir şiddete ulaşma olasılığının yüksek olduğu uyarısında bulunuyor. Fosil yakıtların yakılmasıyla gezegenin genel olarak ısınmasının, fırtınaları güçlendiren bu etkiyi daha da artırdığı belirtiliyor.