Güney Afrika'da öldürülen kadınların ardı ardına bulunması korku yarattı

Güney Afrika'nın Johannesburg kenti yakınlarındaki Ekurhuleni bölgesinde temmuz ayından bu yana dokuz kadının cesedi benzer koşullarda bulundu. Yalnızca bu hafta üç kadının cesedi bölgede bulundu. Olaylar ülke genelinde kadına yönelik şiddet konusunda yeni bir tepki dalgası başlattı.

38 yaşında iki çocuk annesi Dineo Motapane, geçen pazar günü en son canlı görüldü. Dövülmüş ve kısmen yanmış cesedi daha sonra Ekurhuleni'nin yerleşim bölgesinde bulundu. Ailesi, cesedi teşhis ettikten iki gün sonra BBC'ye konuştu. Motapane'nin halası Nokwanda Matshikiza, "Ne yapacağımızı bilmiyorum ama bir şeylerin değişmesi gerekiyor" dedi. "Daha kaç ceset bulunacak?" diye sordu.

Matshikiza, ailenin Motapane'nin kızına annesinin ölümünü nasıl anlatacağını bilemediğini söyledi. "Bir insanın nasıl vahşice öldürülüp bir tarlaya atıldığını, bir çöp gibi bırakıldığını nasıl açıklarsınız?" diye konuştu.

Benzer bir acıyı yaşayan Themba Kekana'nın kız kardeşi Itumeleng, Ekurhuleni'de ilk kaybolanlardan biriydi. 32 yaşındaki dükkân sahibinin cesedi, en son görülmesinden 17 gün sonra temmuz ayında bulundu. Ceset morluklar içindeydi, kısmen giyinikti ve bir köprüye atılmıştı.

Themba Kekana, "Yıkılmış durumdayız" dedi. "Kız kardeşimin küçük kızına bakıyorum ve gözlerim doluyor. Bu acıyı ondan asla alamayacağımı biliyorum. Hiçbir aile bunu yaşamamalı."

Yalnızca bir tutuklama yapıldı

Cinayetlerle bağlantılı olarak yalnızca bir kişi tutuklandı. Bu tutuklama, 15 Temmuz'da ilk cesedin bulunmasından iki gün sonra gerçekleşti. Itumeleng, Dineo ve diğer altı kadının ölümüyle ilgili hiç kimse gözaltına alınmadı.

Kurbanların çoğu 20'li veya 30'lu yaşlardaydı ve neredeyse tamamı ölümlerinden önce ağır şiddete maruz kalmıştı. Polis, bir seri katilin peşinde olup olmadıklarından emin olmadıklarını, olayların bağlantılı olmayabileceğini açıkladı.

Güney Afrika polisi her çeyrek dönemde ayrıntılı suç istatistikleri yayımlıyor. Bu yılın nisan-haziran dönemini kapsayan son çeyrekte ülkede 5.427 kişi öldürüldü. Resmî veriler kurbanların cinsiyetini ayırmıyor. Ancak bu hafta ülkenin İnsan Hakları Komisyonu, aynı dönemde 569 kadının öldürüldüğünü (günde ortalama altı kadın), 1.052 kadının ise öldürülmeye çalışıldığını açıkladı.

Güney Afrika, dünyada toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin en yüksek olduğu ülkelerden biri. Hükümet, geçen yıl kasım ayında toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti "ulusal afet" ilan etmişti. Sosyal Kalkınma Bakanı Nokuzola Sisisi Tolashe, bu adımın krizi ele almaya yardımcı olacağını söylemişti. Karar, ülkenin G20 zirvesine ev sahipliği yaptığı sırada düzenlenen "Kadın Kapanışı" yürüyüşünün ardından gelmişti.

Femisit ayrı suç olarak tanınsın çağrısı

Uluslararası Af Örgütü, kadınları korumaya yönelik önemli bir ilk adımın femisitin (kadın cinayeti) ayrı bir suç olarak tanınması olduğunu belirtti. Örgütün ülke direktörü Shenilla Mohamed, "Femisit, cinsiyet temelli bir suçtur. Bir kadının kadın olduğu için öldürülmesidir" dedi. Mohamed, 33 ülkede femisitin özel bir suç olarak tanımlandığını, bunlar arasında Afrika'da Gabon ve Fas'ın da bulunduğunu söyledi.

Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa, bu hafta Ekurhuleni'deki cinayetlerin araştırılmasında "hiçbir taşın altında kalmayacağını" söyledi. "Bir ulus olarak kadınların ve kız çocuklarının hakları, güvenliği ve onuru için ayağa kalkmalıyız" dedi.

Cinsiyet ve sosyal adalet savunucusu Lebogang Ramofoko, ülkedeki şiddet düzeyinin çok daha büyük bir sorunun, insana saygının eksikliğinin göstergesi olduğunu belirtti. Ramofoko, siyah kadınların bedenlerinin sömürgecilikten apartheid rejimine (1994'e kadar süren yasal ırk ayrımcılığı sistemi) uzanan bir geçmişte "harcanabilir" görüldüğünü söyledi. "Kadınlara yapılanlar, travmaları hiç ele alınmamış bu sistemlerin şiddet mirasının kanıtıdır" dedi.

Dokuz cesetten beşinin bulunduğu Kempton Park'ta Lumka Maqhubela, cinayetlere dikkat çekmek için protestolar düzenleyen Girl2Woman Foundation adlı grubun üyesi. "Üzgünüz, korkuyoruz" diyen Maqhubela, "Polis bizi koruyamıyorsa hükümet devreye girip bir şey yapmalı. Güvende olmadığımız açık, bize daha dikkatli olmamız söylenemez" ifadelerini kullandı.

32 yaşındaki Thulisile Sibande, "Rahatsızım. Bir dükkâna gittiğimde etrafıma bakmak zorundayım. Şoktayım ve korkuyorum. O kadar korkuyorum ki bu bir travma" dedi. 60 yaşındaki Thembi Mabena, Dineo Motapane ile aynı mahallede yaşadığını söyledi. "Her gün herkesle gülüyordu. Şimdi endişeliyim" diye konuştu. 20 yaşındaki Lerato Mzizi ise "Güney Afrika'da kadınlar artık güvende değil" dedi.