Glasgow'un uydu sanayisi Avrupa'da artan rekabetle karşı karşıya

İskoçya'nın Glasgow kenti, Avrupa'nın en büyük küçük uydu üretim merkezi haline geldi. Ancak kıta genelinde hükümetlerin kendi uzay sanayilerine milyarlarca dolarlık yatırım yapması, Glasgow'un bu konumunu tehdit ediyor.

Kentte 2005 yılında Craig Clark adlı bir uzay mühendisi tarafından kurulan Clyde Space, CubeSat (küp uydu) teknolojisine odaklandı. Temel yapı taşı 10x10x10 santimetre boyutlarında olan bu uydular, büyük ve pahalı geleneksel uydulara kıyasla çok daha küçük, ucuz ve hızlı geliştirilebiliyor. Modüler yapıları sayesinde birleştirilerek kamera, sensör ve iletişim ekipmanlarıyla donatılabiliyorlar.

Glasgow'un uzay sanayisindeki başarısı, Strathclyde Üniversitesi ile kurulan ortaklık sayesinde büyüdü. Üniversite hem mühendis yetiştirdi hem de araştırma desteği sağladı. Ardından Craft Prospect ve Alba Orbital gibi şirketler kuruldu. Amerikan uydu şirketi Spire Global, 2015 yılında Avrupa merkezi olarak Glasgow'u seçti. İskoç Hükümeti'ne göre kentte, Avrupa'nın başka hiçbir yerinden daha fazla küçük uydu üretiliyor.

İskoçya'da uzay sektörünün ekonomik büyüklüğü

İskoçya genelinde uzay sanayisi 2022-23 döneminde 335 milyon sterlin gelir elde etti. Bu, beş yılda yüzde 69'luk bir artışa işaret ediyor. Geleneksel uydu televizyonu yayıncılığı hariç tutulduğunda sektör 2.811 kişiye istihdam sağlıyor ve bu sayı aynı dönemde yüzde 81 arttı.

Ancak uzmanlar, Glasgow'un bu başarısının devlet planlamasıyla değil, büyük ölçüde kendiliğinden geliştiğini belirtiyor. Space Scotland tarafından yaptırılan bir incelemeye göre, yalnızca uydu üretimi 2022-23'te 1.000'den fazla İskoç işi yarattı ve sanayi İskoç ekonomisine 202 milyon sterlin katkı sağladı.

Bavyera, havacılık ve savunma teknolojisinde önemli bir Avrupa merkezi olarak öne çıkıyor. Almanya Savunma Bakanlığı, önümüzdeki yıllarda askeri uzay kabiliyetlerine yaklaşık 35 milyar euro (30 milyar sterlin) yatırım yapmayı planlıyor. Bu kapsamda 100'den fazla şifreli iletişim uydusu üretilecek.

Finlandiya'nın ICEYE şirketi ise sentetik açıklıklı radar (SAR) uyduları konusunda uzmanlaşmış durumda. Bu uydular, bulut ve karanlıkta bile Dünya yüzeyinin görüntülerini üretebiliyor. Haziran ayında ICEYE, 1 milyar euroyu aşan bir finansman turu duyurdu ve şirketin değeri 10 milyar euronun üzerine çıktı.

AAC Clyde Space'in teknoloji direktörü Andrew Strain'e göre şirketler Glasgow'a taşınmaya başladı çünkü burada bir ekosistem oluşuyordu. Uzay pazarlama firması AstroAgency'nin kurucusu Daniel Smith, kentin bileşen üretiminden fırlatmaya, uzay limanlarından yer istasyonlarına kadar "eksiksiz bir küçük uydu değer zincirine" ev sahipliği yaptığını söylüyor.

Rekabet baskısı ve uzman uyarıları

Strathclyde Üniversitesi'nde uygulamalı uzay teknolojisi kürsüsü başkanı Prof. Malcolm Macdonald, Glasgow'un uzay sanayisinin hükümet tarafından kurulmadığını, sürecin büyük ölçüde kendiliğinden geliştiğini belirtiyor. Ancak Macdonald, "Geriye gittiğimizden değil, diğerlerinin bize yetiştiğinden" söz ediyor.

Uzay ekonomisi danışmanlık şirketi know.space'in kurucu ortağı Will Lecky, küresel rekabet koşullarının eşit olmadığını vurguluyor. Lecky'ye göre Birleşik Krallık'ın kamu uzay fonu, Fransa ve Almanya gibi ülkelerin çok gerisinde kalıyor. Bu durumun yatırımların başka yerlere kaymasına ve Glasgow ile ülke genelindeki uzay sektörünün uzun vadede rekabet gücünü yitirmesine yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

London School of Economics'te görev yapan ekonomist Gabriele Piazza ise uzayın normal bir pazar olmadığını söylüyor. Piazza'ya göre sözleşmelerin nereye gittiği, şirketlerin nereye yatırım yapacağını, mühendislerin nerede çalışacağını ve uzmanlığın nerede birikeceğini belirleyebiliyor.

Smith, Glasgow'un yalnızca rakipleriyle harcama yarışına girmemesi gerektiğini savunuyor. Ona göre İskoçya, enerji, ulaşım ve sağlık gibi alanlarda uzay şirketlerine müşteri bulmaya odaklanmalı.

Lecky ise hükümet desteğine mesafeli yaklaşıyor. Glasgow'daki küçük uydu sanayisinin kısmen hükümet desteğinin yokluğu sayesinde büyüdüğünü ve ticari odaklı yaklaşımın korunması gerektiğini belirtiyor.

Uydu kamera üreticisi Simera Sense, bu yıl kentte yeni bir üretim tesisi açacağını ve 20 yüksek vasıflı iş yaratacağını duyurdu. Güney Afrika, Belçika ve Fransa'da faaliyet gösteren şirket, Dalmarnock'taki EastWorks'te elektronik montaj laboratuvarı ve ofis açacak.