Garvaghy Road'da yürüyüş gerginliği diğer bölgelere sıçrayabilir

Kuzey İrlanda'nın Portadown kentinde, çoğunluğu milliyetçi Katoliklerin yaşadığı Garvaghy Road'da yapılmak istenen Orange Order yürüyüşü üzerine yaşanan anlaşmazlık 11 gündür sürüyor. Bölge sakinlerine göre bu kilitlenme, ülkenin başka bölgelerindeki Orange Order geçitlerinde de sorunlara yol açabilir.

Garvaghy Road Residents Coalition (Garvaghy Road Sakinler Koalisyonu) çarşamba günü 11 milliyetçi sakin grubuyla bir araya geldi. Görüşmenin ardından koalisyondan Linda O'Neill, "Bu artık sadece Garvaghy Road ile ilgili değil" dedi.

Daha önce Oasis'ten Noel Gallagher, Oscar ödüllü oyuncu Susan Sarandon ve Line of Duty dizisinin yıldızı Adrian Dunbar'ın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişinin sakinleri destekleyen bir mektuba imza attığı ortaya çıkmıştı. Mektuba imza atanlar arasında müzisyen Paul Weller, Derry Girls yıldızı Siobhán McSweeney ve The Smiths'ten Johnny Marr da yer aldı.

Sakinler çarşamba günü Londonderry'deki Bogside Residents Association ile Belfast'taki Lower Ormeau Concerned Community, Crumlin Road ve Ardoyne Residents Association gibi gruplarla görüştü.

Bu gruplar geçen ay yaptıkları açıklamada Garvaghy Road sakinlerine tam destek verdiklerini belirtmişti. Gruplar kendi bölgelerinde Orange geçitleri konusunda zaman içinde "uzlaşma" sağladıklarını belirterek, "Endişemiz, Orange Order Garvaghy Road'dan geçme konusunda ısrar etmeye ya da benzer talepleri diğer milliyetçi/Katolik bölgelerde sürdürmeye devam ederse bu uzlaşmaların bozulabileceğidir" ifadesini kullanmıştı.

Sakinlerden dayanışma mesajı

O'Neill çarşamba günü yaptığı açıklamada, İrlanda'nın her yerinden, özellikle de Kuzey İrlanda'daki diğer topluluklardan gelen desteğin kendi topluluklarını ayakta tuttuğunu söyledi. Daha önce bu düzeyde bir destek ve dayanışma görmediklerini belirten O'Neill, Orange Order ve Parades Commission'u (Geçit Komisyonu) sorumluluk almaya çağırdı. O'Neill, meselenin artık yalnızca Garvaghy Road'u değil herkesi ilgilendirdiğini ifade etti.

Avukat Pádraig Ó Muirigh, toplantının Garvaghy sakinlerine "ülke genelinde benzer anlaşmazlıklarla uğraşan" diğer sakinlerden dayanışma amacıyla düzenlendiğini söyledi. Ó Muirigh, birçok kişinin Orange Order'ın "düşüncesizliği" ve geçit komisyonunun "beceriksizliği" nedeniyle yıllar içinde kaydedilen ilerlemenin bozulabileceğinden endişe ettiğini aktardı.

Sakinleri destekleyen mektup, Kuzey İrlanda Bakanı Sir Chris Bryant'a hitaben yazıldı. Mektupta Bryant'a, İrlanda hükümetiyle birlikte "bağımsız bir uluslararası arabulucu" atanması için çalışma çağrısı yapıldı.

Mektuba imza atan Dexy's Midnight Runners solisti Kevin Rowland, BBC News NI'ye yaptığı açıklamada mektubun "Garvaghy Road'daki duruma dürüst bir tepkiden doğduğunu" söyledi. Rowland, "Bu organik bir süreçti, sakinlerin cesaretinden ilham aldı" dedi.

48 imzacı arasında Trainspotting yazarı Irvine Welsh, yönetmen Ken Loach, Madness'ten Graham 'Suggs' McPherson, Kneecap, Imelda May, Maxine Peake ve sendikacı Mick Lynch de bulunuyor.

Kuzey İrlanda Ofisi (NIO) mektubu aldığını doğruladı ve bakanın çözüm için tüm taraflarla temasını sürdürdüğünü bildirdi. Sir Chris'e Garvaghy Road'la ilgili olarak Protestan toplumdan, bir grup milletvekilinden ve ABD Kongresi üyelerinden de mektuplar gönderildiği belirtildi.

Orange Order: Yasal hakkımızdan vazgeçmeyeceğiz

Orange Order çarşamba sabahı yaptığı açıklamada, "yasal 35 kişinin" 28 yıl sonra ilk kez tesis ettikleri yasal hakkı kullanmaya hazır olduğunu bildirdi. Örgüt, Kuzey İrlanda Polis Teşkilatı'nı (PSNI) kararı uygulamak için somut adım atmaya çağırdı ve konunun mahkemeye taşınacağını belirtti. Orange Order, yasal haktan vazgeçmenin "sokak terörünü meşrulaştırmak" anlamına geleceğini savunarak "onurlu, barışçıl ve yasal duruşunu" sürdüreceğini açıkladı. Örgüt, kalıcı bir çözüm için diyaloğa açık olduğunu ancak bunun yasanın üstünlüğünü ve yasal haklarının uygulanmasını içermesi gerektiğini ekledi.

İrlanda Başbakanı (Taoiseach) Micheál Martin ile Sinn Féin lideri Mary Lou McDonald çarşamba günü İrlanda parlamentosunun alt kanadı Dáil'de Drumcree yürüyüş anlaşmazlığı üzerine karşı karşıya geldi. McDonald, Martin'den İngiliz hükümeti üzerinde "gerekli tüm baskıyı" kurmasını istedi. Martin ise Portadown'daki durumun McDonald'ın öne sürdüğü kadar basit olmadığını söyledi ve konunun "seçim amaçlı" kullanıldığını iddia etti. Martin, Başbakan Andy Burnham ile temasını sürdürdüğünü ve arabuluculuk yoluyla çözüm umduğunu belirtti.

Portadown'da kilitlenme, Orange Order yürüyüşüne 27 Eylül Pazar günü izin verilmesi kararının ardından başladı. O sabah aralarında Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O'Neill'in de bulunduğu yaklaşık 1.000 kişi yolu kapatarak Orangemen'in Drumcree Kilisesi'nden bir mil batıdaki Garvaghy Road'a yürümesini engelledi. O günden bu yana sakinler yolda sürekli nöbet tutuyor, Orangemen ise defalarca yürümeye çalışıp polis tarafından geri çevrildi.

Kilitlenme Kuzey İrlanda'da ciddi siyasi yankı uyandırdı; Başbakan O'Neill protestoya katılımı nedeniyle güven oylamasıyla karşı karşıya. Oylamanın, Kuzey İrlanda Meclisi'nde toplumlar arası destek gerektirmesi nedeniyle başarısız olması bekleniyor. Polis, gösterileri "geniş çaplı" bir ceza soruşturmasıyla inceliyor.

Drumcree, 1990'ların ortası ve sonlarında Orange Order'ın Garvaghy Road'dan geçme girişimleri etrafındaki kilitlenmelerin ayaklanmalar, yol kapatmalar ve ölümlerle sonuçlandığı Kuzey İrlanda'nın en ciddi geçit anlaşmazlıklarından biriydi. Geçit Komisyonu 1998'de geçitleri düzenlemek ve gerginliği azaltmak için çalışmaya başladı. Komisyonun bu yılın başında yürüyüşü durdurma kararı mahkemede bozulduktan sonra yürüyüşün kısıtlamalarla yapılabileceğine karar verildi. Sakinlerin yürüyüşü engellemek için açtığı hukuk davasında ise Temyiz Mahkemesi kararını değerlendiriyor.