Galli erkeklerin erken ölüm oranı raporu: Movember'dan Galler hükümetine çağrı

Erkek sağlığı alanında çalışan Movember adlı yardım kuruluşunun yeni raporuna göre Galler'de erkeklerin üçte biri 75. yaşına gelmeden hayatını kaybediyor. Rapor, Galler hükümetine erkek sağlığına yönelik ayrı bir plan geliştirmesi çağrısında bulunuyor.

Hükümet ise mevcut intiharı önleme, ruh sağlığı ve kanser stratejilerinin erkeklerin karşılaştığı sorunların bir kısmını zaten ele aldığını belirtiyor.

Raporun dikkat çektiği isimlerden biri, Cardiff'te yaşayan Ben Lidgey. Lidgey, bahçede dört yaşındaki oğluyla oynarken yanlışlıkla kasıklarına tekme yedi. Bir hafta boyunca ağrısı geçmeyince doktora başvurdu ve testis kanseri olduğunu öğrendi. Lidgey'e göre bu kaza, hastalığın erken teşhis edilmesini sağlayarak hayatını kurtarmış olabilir.

Ancak doktora gitmekte tereddüt ettiğini söylüyor: "Erkeklerin başına gelen olağan şeylerden biri; omuz silkip geçeceğini düşünüyorsunuz." Yoğun bir aile ortamında, iki küçük çocukla yaşadığını ve başka işlerin de olduğunu ekliyor.

Kanserden temiz çıktıktan sonra Lidgey farklı bir zorlukla karşılaştı. Eşinin kendisine eskisi gibi olmadığını, daha sinirli ve sabırsız davrandığını söylemesi üzerine terapi aldı. Şimdi erkekler ve oğlan çocukları için daha fazla destek sağlanmasını savunuyor.

Erken ölümlerin nedenleri ve bölgesel farklar

Movember raporuna göre 2024'te Galler'de yaklaşık 7 bin erkek 75. yaşından önce hayatını kaybetti. Kadınlarda erken ölüm oranı yüzde 28 ile belirgin şekilde daha düşük.

Rapora göre erkekler sıklıkla önlenebilir hastalıklar ya da erken tedaviyle iyileşme şansı yüksek olan rahatsızlıklar nedeniyle hayatını kaybediyor. Bunlar arasında bazı kanser türleri, kalp, akciğer ve karaciğer hastalıkları, uyuşturucu ve alkolle bağlantılı sorunlar ile intihar yer alıyor.

Erkeğin nerede yaşadığı da önem taşıyor. Blaenau Gwent'te erken ölüm oranı Powys'e göre yaklaşık yüzde 60 daha yüksek. En yoksul mahallelerde yaşayan erkekler, en az yoksul bölgelerde yaşayanlara kıyasla 7,5 yıl daha kısa yaşam süresi bekleyebiliyor. Analiz, erkeklerde erken ölümün en yaygın beş nedeninin Galler ekonomisine yıllık 1,4 milyar sterline mal olduğunu da öne sürüyor.

Cardiff Üniversitesi'nde sosyal bakım profesörü olan Jonathan Scourfield, genç erkeklerin fiziksel risk alarak yaralanma ve ölme olasılığının daha yüksek olduğunu, bunun "fiziksel güç beklentisiyle" ilgili olduğunu söylüyor. Bazı erkeklerin sosyal çevre kurmayı ihmal ettiğini ya da bunu kadın partnerine bıraktığını belirten Scourfield, eşini kaybeden ya da emekli olan erkeklerin yalnızlıkla ciddi şekilde mücadele ettiğini ekliyor.

Scourfield'a göre meyve ve sebze gibi sağlıklı gıdalar yeterince "erkeksi" görülmezken, ağır içki içmek olgunluğa geçişin bir parçası sayılıyor. Ağır sanayinin ve beden işçiliğinin gerilemesine rağmen geleneksel "erkeklik" algısının sosyal medya ve fenomenler aracılığıyla gençler arasında sürdüğünü belirtiyor.

Yerel destek grupları ve çağrılar

Rapor, uygulanması halinde erkek sağlığı planının 2024'te yayımlanan kadın sağlığı planını tamamlayacağını, birçok kuruluşun hâlihazırda çalıştığını ve sıfırdan başlanmayacağını vurguluyor.

Bu kuruluşlardan biri, Bangor ve Snowdonia bölgesinde faaliyet gösteren MenTribe. Grup, açık hava etkinlikleriyle dayanıklılık ile ruhsal ve fiziksel iyi oluşu güçlendirmeyi hedefliyor. Ordudan 13 yıl sonra travma sonrası stres bozukluğu ve depresyonla ayrılan 34 yaşındaki Callum Tipton tarafından kurulan grup, yürüyüşler düzenliyor.

Bangor'dan Gavin Roberts'ın beş yıl önce ikiz oğulları doğdu; ikizden ikize transfüzyon sendromu nedeniyle oğullarından biri hayatını kaybetti. Şimdi beş yaşında olan oğlunda hipoplastik sol kalp sendromu bulunuyor; yani kalbinin yarısı ve tek akciğeri çalışıyor. 44 yaşındaki Roberts, zorlukları tek başına aşmaya çalıştığını ancak bunun güç olduğunu söylüyor. İki arkadaşını intihar nedeniyle kaybettiğini belirten Roberts, erkeklerin ilk adımı atıp yürüyerek konuşmalarını ya da sadece hareket etmelerini umuyor.

Galler futbolunun efsane ismi John Hartson da erkek sağlığı planı çağrısını destekleyenler arasında. Kumar bağımlılığından kurtulan Hartson, Temmuz 2009'da testis kanserinin beyin ve akciğerlerine yayıldığının ortaya çıkması üzerine acil beyin ameliyatı geçirmişti. Hartson, kendi sağlığını ihmal ettiğini ve bunun ailesini zor bir sürece soktuğunu ifade ediyor.

Galler hükümeti sözcüsü, erkeklere fiziksel ve ruhsal sorunlar için kriz noktasına gelmeden yardım aramaları çağrısında bulunduklarını, ruh sağlığı desteğine erken erişim ve kanser tarama oranlarının artırılması dâhil önleyici çalışmalar yürüttüklerini belirtti.