Fas'ta ilk kez bir kadın başbakan atandı

Fas'ta Fatima Zahra El Mansouri, ülkenin ilk kadın başbakanı olarak atandı. Bu atama, geçen hafta yapılan parlamento seçimlerinde merkez sağdaki Özgünlük ve Modernite Partisi'nin (Pam) en fazla sandalyeyi kazanmasının ardından gerçekleşti.

El Mansouri'nin atanmasıyla Fas, Arap dünyasında bir hükümete liderlik eden ikinci kadın ülke oldu. Daha önce Tunus'ta Najla Bouden başbakanlık yapmıştı.

50 yaşındaki El Mansouri'yi Kral VI. Muhammed atadı. Kral, aynı partiden üst düzey bir siyasetçi ve ülkenin futbol federasyonu başkanı Fouzi Lekjaa yerine El Mansouri'yi tercih etti.

El Mansouri, yıllardır Marakeş belediye başkanı olarak görev yapıyor ve önceki koalisyon hükümetinde bakanlık görevini üstlenmişti.

Fas, anayasal bir monarşi olsa da ülkedeki en önemli yetkiler büyük ölçüde kralın elinde bulunuyor.

Siyasi kariyeri ve eğitimi

El Mansouri, Fas'ın en tanınmış kadın siyasetçilerinden biri. Hukuk eğitimi almış olan El Mansouri, başkent Rabat'taki Mohammed V Üniversitesi'nde okuduktan sonra Fransa ve ABD'de eğitimine devam etti; iş ve şirketler hukuku alanında uzmanlaştı.

Pam'ın 2008'de kurulmasının ardından siyasete girdi ve 2009'da Marakeş'in ilk kadın belediye başkanı oldu. 2021 seçimlerinin ardından bu göreve yeniden seçildi.

Son beş yılda eski Başbakan Aziz Akhannouch yönetimindeki hükümette ulusal toprak planlaması, şehir planlaması, konut ve şehir politikaları bakanı olarak görev aldı. Şubat 2024'te Pam'ın liderlik koalisyonunun koordinatörü oldu.

El Mansouri, kendisi için kullanılan "demir kadın" tanımlamasını reddetti. 2021'de parti dergisine verdiği demeçte "Ne çelikten ne de demirden bir kadınım... Ben özgür bir aktivistim" ifadelerini kullandı.

Siyasi kariyeri boyunca El Mansouri, Fas'ta çok eşliliğin yasaklanıp yasaklanmaması ve kadınlarla erkeklerin miras haklarının eşit olup olmaması gibi tartışmalar sürerken kadın hakları ya da toplumsal cinsiyet eşitsizliği konusunda kamuoyu önünde nadiren açıklama yaptı.

Koalisyon görüşmeleri bekleniyor

Fas anayasasına göre kral, başbakanı Temsilciler Meclisi seçimlerinde birinci gelen partiden atıyor.

Pam, Şubat 2024'ten bu yana tek bir genel sekreter yerine kolektif bir liderlik tarafından yönetiliyor.

Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından El Mansouri, kendisi ile Lekjaa arasında tercih yapmanın nihayetinde krala bağlı olduğunu söylemişti.

Geçmişte bu atama büyük ölçüde formalite niteliğindeydi; çünkü Fas'taki partilerin çoğu tek bir genel sekreter tarafından yönetiliyor ve hükümetin başına kimin aday gösterileceği önceden biliniyordu.

Pam, 97 sandalyeye sahip ancak çoğunluğu bulunmuyor. 395 üyeli parlamentoda mutlak çoğunluk için gereken 198 sandalyeye ulaşmak amacıyla bir koalisyon kurması gerekiyor.

Partinin hangi partiyle çalışacağı henüz net değil. Pam, önceki hükümete liderlik eden ve kendisinin küçük ortak olarak yer aldığı Ulusal Bağımsızlar Birliği (RNI) ile arasının bozulduğu belirtiliyor.

İslamcı Adalet ve Kalkınma Partisi (PJD) ise önceki seçimdeki 13 sandalyeden 54 sandalyeye yükseldi. Bu artışta eski başbakan ve parti lideri Abdelilah Benkirane'nin siyasete dönüşünün etkili olduğu ifade ediliyor.

Seçim sonrasında Benkirane, partisinin muhalefette kalacağını ve Pam ile ortaklık kurmayı reddettiğini açıkladı.