Eisenkot, hükümet kurmak için Netanyahu'nun müttefiklerine ulaştı

İsrail'in eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot, pazar günü hükümet kurma görevini resmen üstlendi. Yashar Partisi lideri Eisenkot, görevi Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'dan aldı. Herzog, Eisenkot'a hükümeti kurması için 28 gün süre verdi. Ancak Eisenkot'un bloku parlamentoda net bir çoğunluğa sahip değil.

Eisenkot, görevi alırken yaptığı açıklamada ülkenin acil durumda olduğunu belirterek, "İsrail Devleti için geri dönüşü olmayan bir noktaya yaklaşıyoruz" dedi. Uzun süredir iktidarda olan Başbakan Benjamin Netanyahu'nun ülkeyi tarihi bir krize sürüklediğini söyledi. Eisenkot, ulusal acil durum hükümeti kurulması gerektiğini ve bunun yaratıcı ve alışılmadık siyasi adımlar gerektireceğini ifade etti.

Üç seçenek ve zorlu denklem

Eisenkot'un başbakan olma yolunda üç seçeneği bulunuyor: Netanyahu ile bir güç paylaşımı anlaşması yapmak, Arap partilerinin desteğini almak veya ultra-Ortodoks partilerle anlaşmak. Ancak Arap partilerinin desteği, kendi blokundaki bazı üyeler tarafından kabul görmüyor. Ultra-Ortodoks partiler ise kendi toplulukları için askerlik muafiyeti talep ediyor.

Eisenkot, Netanyahu'nun iktidarında İsrail'in uluslararası alanda giderek yalnızlaştığını kabul etti. Netanyahu, Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından aranıyor. ABD'de Demokratlar salı günü ara seçimlerden zaferle çıktı. Seçim kampanyasında Gazze'deki yıkım ve Netanyahu'nun Donald Trump ile başlattığı İran savaşı sonrası İsrail'e yönelik desteğin sınırlandırılması çağrıları yapıldı.

Eisenkot, "Yıkıcı bir diplomatik krizin ortasındayız. En yakın dostlarımız ve stratejik müttefiklerimiz bile İsrail ile ilişkilerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor" dedi.

Eisenkot, Netanyahu'nun Likud Partisi'ne ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in aşırı sağ partisine kendisine katılma çağrısı yaptı. Ancak bunun için başbakanın kendisi olması şartını koydu. "Kapım açık, elim uzatılmış durumda" diyen Eisenkot, bu anın ciddiyetini anlayan herkese çağrıda bulundu.

Parlamentodaki denge ve koşullar

Ekim seçimlerinde Eisenkot'un geniş muhalefet bloku, 120 sandalyeli İsrail parlamentosunda 48 sandalye kazandı. Netanyahu'nun kampı ise 53 sandalye elde etti. Hiçbir taraf çoğunluğu sağlayamadı. Herzog ile yapılan parti istişarelerinde Eisenkot, Arap çoğunluklu iki listenin de desteğini aldı. Bu partiler, seçimde benzeri görülmemiş kazanımlar elde ederek kilit rol oynayabilir.

Eisenkot, Arap partilerinin koalisyona katılması için bir dizi koşul öne sürdü. Bunlar arasında İsrail'in Yahudi devleti olarak tanınması ve Filistinli militan grup Hamas'ın terör örgütü ilan edilmesi yer alıyor. Ortaklarından daha muhafazakâr olan Yisrael Beiteinu Partisi, Arap partilerinin yer aldığı bir koalisyona katılmayacağını açıkladı.

Eski ordu şefi Eisenkot ve ortakları, eşit askerlik hizmetini kampanyalarının merkezine koydu. Özellikle ultra-Ortodoks topluluğun uzun süredir yararlandığı askerlik muafiyetlerine son verilmesini istiyorlar.

Netanyahu, seçimin Arap partileri tarafından "çalındığını" defalarca iddia etti. Ancak bu iddiaları destekleyecek çok az kanıt sundu. İsrail'in Shin Bet güvenlik ajansı, seçime olası yabancı müdahale konusunda soruşturma başlattı. Ancak Merkez Seçim Komitesi ve Herzog, seçimin geçerli olduğunu, bir usulsüzlük bulunsa bile bunun sonucu önemli ölçüde etkilemediğini açıkladı.

Netanyahu cumartesi gecesi Eisenkot ile bir "ulusal birlik" hükümeti kurulması çağrısı yaptı. Ancak iki rakip arasında bir güç paylaşımı anlaşmasına varılıp varılamayacağı belirsizliğini koruyor. Bu tür koalisyon hükümetleri genellikle kırılgan olur ve sık sık dağılır.

2015-2019 yılları arasında genelkurmay başkanı olan Eisenkot, Netanyahu'nun bölücü iktidarı sonrası İsraillileri birleştirmeyi hedefliyor. Netanyahu döneminde ülke belirgin şekilde sağa kaydı. Eisenkot, Filistinlilere cezasız saldıran aşırılık yanlısı Batı Şeria yerleşimcilerine karşı sert önlemler alacağına söz verdi. Son olayları Netanyahu hükümetinin göz yumduğu "Yahudi terörü" olarak nitelendirdi.

Eisenkot, Filistin devletinin kurulmasına karşı çıkıyor ve Gazze'de Hamas'ın yönetimine son verme ile örgütün askeri kanadını yok etme sözü verdi. 2006 yılındaki Hizbullah savaşında ordunun başındaydı ve "Dahiya doktrini" olarak bilinen stratejiyi geliştirdi. Bu doktrin, Lübnanlı militan Hizbullah'ın kontrolündeki bölgelerde sivil altyapıya karşı büyük güç kullanılmasını öngörüyor. Doktrin adını, savaşta ağır hasar gören Beyrut'un bir banliyösünden alıyor.

Eisenkot'un görevi almasının ardından hükümet için gereken 61 oyu bulmak üzere 28 günü var. Yetersiz kalırsa Herzog 14 günlük ek süre verebilir. Daha sonra görev başkasına verilecek. Hiçbir taraf başarılı olamazsa İsrail yeni seçimlere gidecek. Ülkede 2019-2022 arasında yaşanan kilitlenmeler nedeniyle beş seçim yapılmıştı.