Edinburgh Film Festivali'nde Borges'in İskoçya yolculuğu anlatılıyor

Edinburgh Film Festivali'nde gösterilen 'Borges and Me', Amerikalı yazar Jay Parini'nin, 1971'de St Andrews'ta genç bir doktora öğrencisiyken körlüğüyle bilinen büyük yazar Jorge Luis Borges ile İskoç Dağlık Bölgesi'nde yaptığı yolculuğu anlatan yarı kurgusal anı kitabından uyarlandı. Film, yazarın anlattığı bu iç açıcı hikayeyi, Borges'in hayranlık uyandıran ve dünyadan kopuk cazibesiyle perdeye taşıyor.

Parini, Borges'e yolda eşlik eder, ona her şeyi tarif eder ve toplum içinde çişini yaparken onu korur. Ancak genç Parini, Borges'in ününün ve bu görevin ne kadar büyük bir onur olduğunun farkında değildir. Fionn Whitehead, gözlüklü ve kalın paltolu haliyle genç Tom Courtenay'i andıran toy Parini'yi canlandırıyor. Parini, kardeşi Billy'nin Vietnam'a asker olarak gitmeye ikna edilmiş olabileceği endişesiyle mutsuzdur. Danışmanı, şair ve Borges çevirmeni Alastair Reid (Alan Cumming) tarafından kendisine verilen bu bebek bakıcılığı görevi yüzünden doktorasından uzak kaldığı için nankörce homurdanır.

Borges'in canlandırması ve Don Kişot göndermeleri

Şilili aktör Luis Gnecco, Borges'i rahipvari, çocuksu, muzip ve kurnaz bir tavırla, teatral bir gösterişle ama abartıya kaçmadan canlandırıyor. Bu Borges, büyüleyici insanlar gibi başkalarına bağımlı olmayı başarmış biri olarak, devasa ününü ve körlüğünün dokunaklı çaresizliğini bir ömür boyu nasıl kullandığını gösteriyor. İskoçya'ya bakıcısı veya yardımcısı olmadan gelmiş, başkalarının (sindirilmiş) nezaketine muhtaçtır.

Filmde Parini ve Borges, bir sahnede halüsinasyon gören Don Kişot ve Sancho Panza'ya benzetiliyor. Ancak İskoç hayranı Borges'in Dış Hebridler'de Boswell ve Johnson'dan bahsetmemesi tuhaf. Hikaye, senarist Oren Moverman'ın ya da Parini'nin, Gore Vidal'ın kör büyükbabası ABD Senatörü Thomas Pryor Gore'u gezdirmesi anılarından etkilenmiş olabilir. Borges, tereddütlü Parini ile tanıştırıldığında şakacı bir tavırla 'Konuş bakalım – körüm!' der. Borges büyük bir Bob Dylan hayranıdır ve Vietnam'a karşıdır, ancak senaryo Borges'in Falkland savaşına dair ünlü tanımını (iki kel adamın tarak kavgası) öngörmez.

Gerçekle kurgunun iç içe geçtiği hikaye

Kaynak materyalin açıkça kurgusal ve güvenilmez olduğu en çok, Borges'in Parini'den Loch Ness'in ortasına kürek çekmesini istediği ve canavarla iletişim kurmak istediği fantezi sahnesinde belirginleşiyor. Borges suya düşüyor, Parini tarafından kurtarılıyor ve film keskin bir şekilde Borges'in yerel barda kurulanmasına geçiyor. Sudan tekneye tırmanmayı deneyin, bu sahnenin ne kadar inandırıcı olduğunu anlarsınız. Belki Parini ve Borges kıyıya yüzmüşlerdir. Yine de hikaye pek çok açıdan gerçeğin izlerini taşıyor – özellikle Parini'nin, doktorasını yazdığı ikinci, tamamen farklı ve pırıltılı gözlü edebi efsane şair George Mackay Brown (Peter Mullan) ile konuşmak zorunda kaldığı bölümde. Bu hikaye tamamen kurgu olsaydı, böyle ikinci bir figürü dahil etmek her senaryo editörü tarafından gereksiz bir tekrar olarak silinirdi. Ama bu, gerçek hayatın dağınık yanlışlığı.

Filmin başlığı, Borges'in yazarın kamusal kişiliği ile özel kimliği arasındaki farkı ele alan 'Borges and I' hikayesine gönderme yapıyor. Neredeyse tüm film boyunca, yorulmak bilmeyen Borges bir rol yapıyor gibi görünüyor ve yine de Parini'ye yerel bir kadınla (Freya Mavor) yaşadığı aşk maceralarını sorgularken kendi yalnızlığını ve pişmanlığını ortaya koyuyor. Bu etki gerçekten dokunaklı ve hüzünlü; Gnecco'dan sevimli bir performans.