Dünya Kupası yayınında 65 bin abur cubur reklamı tespit edildi

Bristol ve Oxford üniversitelerinin yeni araştırmasına göre 2026 FIFA Dünya Kupası maçlarında televizyon izleyicileri, abur cubur ve şekerli içecek tanıtan reklamlara yoğun biçimde maruz kaldı. Araştırmacılar, ABD, Kanada ve Meksika'da oynanan 104 maçın canlı yayınında ekranda görünen reklamları analiz etmek için yapay zeka aracı geliştirdi. Reklamlar büyük ölçüde saha kenarındaki panolarda ve stadyum çevresinde yer alıyordu.

Araştırmada, İngiliz hükümetinin yağ, tuz veya şeker oranı yüksek olarak tanımladığı ürünleri üreten markaların logo ve ürünleri turnuva boyunca toplam 65 bin 722 kez gösterildi. Söz konusu reklamlar maçların oynandığı toplam sürenin 28,1 saatine denk geldi; bu da maç sürelerinin yüzde 16'sından biraz fazlası anlamına geliyor. Reklamlar maçların uluslararası yayın akışında yer aldı, yani maçı yayınlayan her ülkedeki izleyiciler bu görüntüleri gördü. Maç öncesi yayınlar, devre arası reklam araları ve maç içi su molaları bu hesaplamaya dahil edilmedi.

Araştırmacıların kullandığı model, her bir maçta ortalama 576 abur cubur ve şekerli içecek reklamının görünür olduğunu tahmin ediyor. En fazla reklam 21 bin 893 kez ile Coca-Cola'ya ait. Onu 13 bin 915 kez ile McDonald's, 12 bin 777 kez ile Powerade ve 12 bin 87 kez ile Lay's izliyor. Lay's, İngiltere'de Walkers adıyla bilinen cips üreticisi. Dört markanın tamamı dünya futbolunun yönetim organı FIFA'nın resmi ortağı; Powerade enerji içeceği Coca-Cola şirketine ait.

FIFA: Gelirlerin büyük bölümü futbola dönüyor

FIFA, bulgulara yanıt olarak gelirlerinin büyük bölümünün futbola, aralarında binlerce kişinin katıldığı sağlık ve esenlik projelerine aktarıldığını savundu. Bir FIFA sözcüsü, kurumun geniş ve küresel bir ortak portföyüyle çalıştığını, tüm ortakların yönetişim ve uyum çerçevelerine tabi olduğunu belirtti. Sözcü, Be Active gibi sosyal etki kampanyalarının Dünya Kupası boyunca birlik, kapsayıcılık, sağlık ve dostluk mesajlarını geniş kitlelere ulaştırdığını ifade etti. BBC Sport, Coca-Cola, McDonald's ve Lay's'in sahibi PepsiCo'ya da ulaştı ancak yanıt alamadı.

Rapor, "potansiyel olarak zararlı" diğer reklam türlerini de inceledi ve abur cubur tanıtımının çok daha yaygın olduğunu ortaya koydu. Abur cubur ve şekerli içecek logoları, alkol ve tahmin piyasası markalarından yaklaşık yedi kat, kumar şirketlerinden 10 kat, kripto paradan ise yaklaşık 25 kat daha sık kaydedildi.

Araştırmacılar, sağlıksız yiyecek ve içecek markalarının futbol, heyecan ve ulusal kimlikle tekrar tekrar ilişkilendirilmesinin bu markaları tanıdık hale getirdiğini ve tüketimlerini olağanlaştırdığını savunuyor. İspanya'nın Dünya Kupası finalinde Arjantin'i yendiği maçta da McDonald's reklamları sık sık ekrana geldi.

İngiltere'de akşam 9 öncesi yasak kapsam dışı kalıyor

İngiltere'de Ekim 2025'ten bu yana hamburger, patates kızartması, cips ve ilave şekerli içecekler akşam 9'dan önce televizyonda yayınlanan abur cubur reklam yasağına dahil. Ancak maçlarda gösterilen reklamlar saha kenarı panolarında yer aldığı ve uluslararası bir etkinliğe ait olduğu için mevzuatın dışında kalıyor. Bu da izleyicilerin teorik olarak yasaklı saatlerde hamburger, cips ve gazlı içecek reklamları görmesi anlamına geliyor ve daha küresel bir yaklaşım çağrıları giderek artıyor.

Halk Sağlığı Direktörleri Birliği başkanı Greg Fell, BBC Sport'a yaptığı açıklamada bunun kesinlikle bir mevzuat boşluğu olduğunu söyledi. Fell, dünya genelinde hükümetlerin abur cubur reklamlarını sınırlamak için yoğun şekilde yasama çalışması yürüttüğünü gösteren çok sayıda kanıt bulunduğunu belirtti. Obezitenin her yerde sorun olduğunu vurgulayan Fell, küresel işbirliği gerektiğini ifade etti.

İngiltere hükümeti kısa süre önce okul yemekleri kurallarında kapsamlı değişiklikler duyurdu; derin yağda kızartılmış yiyecekler yasaklanacak, meyve, sebze, lif ve tam tahıl oranı artırılacak. NHS'in (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi) 2024 verilerine göre İngiltere'de çocukların yüzde 15'i obez, yüzde 26'sı fazla kilolu. Raporun ortak yazarlarından Dr. Elisa Becker, dünyanın en büyük spor etkinliğinin sağlıksız yiyecek ve içecek pazarlamasıyla dolu olduğunu belirterek sporun kötü sağlığın çözümünün parçası olması gerektiğini söyledi.