Drag yarışında kadınlar neden erkekleri geçiyor

Top Fuel drag yarışı, dünyanın en hızlı ivmelenen otomobillerinin yer aldığı, dört saniyeden kısa süren yarışlardan oluşuyor. Bu spor dalı, kadın sürücülerin büyük şampiyonlukları düzenli olarak kazandığı tek elit motor sporu olarak dikkat çekiyor.

Sürücüler yarışta 300 mil/saat (483 km/saat) üzeri hıza ulaşıyor ve astronotların uzaya fırlatılma anındakinden daha fazla g-kuvvetine maruz kalıyor. İsveçli sürücü Susanne Callin, deneyimi "topun ağzından fırlatılmak" diye tanımlıyor.

Avrupa'da son dokuz Top Fuel şampiyonasının yedisini kadınlar kazandı. ABD'de ise Brittany Force, yakın zamana kadar sporun dünya hız rekorunu elinde tutuyordu. Karşılaştırma olarak, Formula 1'de bir kadın sürücünün yarışa katılmasının üzerinden 50 yıl geçti.

Kadın katılımı diğer branşların üzerinde

More Than Equal adlı kampanya grubuna göre kadınlar motor sporlarının genelinde katılımcıların yaklaşık %10'unu, elit sürücülerin ise yalnızca %4'ünü oluşturuyor. Ancak bu yıl ABD ve Avrupa Top Fuel sezonlarında yarışan sürücülerin %20'si kadın.

More Than Equal, drag yarışını "dünyanın en cinsiyet eşitlikçi motor sporu" olarak nitelendiriyor. Kuruluşun araştırmasını yöneten Fran Longstaff, sporda fiziksel veya biyolojik bir faktörün belirleyici olmadığını söylüyor. Longstaff, kadınların başarısını "sürekli görünür kadın rol modeller", "erişilebilir taban yapısı, gençlik programları, açık pit alanları ve aile odaklı işbirlikçi kültür" ile açıklıyor.

Top Fuel, otomobillerin çalıştığı güçlü nitrometan yakıtına atıfla adlandırılıyor. Yarışlar yalnızca 305 metre uzunluğunda düz bir pistte yapılıyor. Genellikle iki otomobil karşı karşıya geliyor. Yoğun g-kuvveti yarışın ilk saniyesinde, araç duruştan 100 mil/saate çıkarken hissediliyor; kavrama tamamen devreye girdiğinde ikinci bir darbe daha geliyor.

Callin, risklere ilişkin endişenin "her zaman var olduğunu" ancak güvenlik önlemlerinin gerçekten işlediğini belirtiyor. 2004 ve 2008'deki ölümlü kazaların ardından güvenlik kuralları daha da sıkılaştırıldı ve yarış mesafeleri kısaltıldı. Sürücüler yangına dayanıklı kıyafetler giyiyor ve yüksek korumalı kokpitlerde oturuyor.

Elde edilen en yüksek resmi Top Fuel hızı 346 mil/saatin üzerinde. Formula 1'de bu rakam 231 mil/saat. Yalnızca frenler otomobilleri yeterince hızlı yavaşlatamadığı için bitişte arka taraftan paraşüt açılıyor.

Avrupa'daki şampiyonluk mücadelesi

43 yaşındaki Callin, ikinci Avrupa Top Fuel şampiyonluğunu Eylül ayında Northampton yakınlarındaki Santa Pod pistinde kazandı. Böylece üst üste dördüncü yıl şampiyonluğu bir kadın sürücü elde etti.

Callin, spordaki kadın başarısının kökeninin çok eskilere dayandığını vurguluyor. En bilinen isim, drag yarışının "ilk hanımı" olarak anılan Shirley Muldowney. Top Fuel lisansı alan ilk kadın olan Muldowney, 1977'de NHRA şampiyonluğunu kazandı; 1980 ve 1982'deki zaferleriyle üç kez şampiyon olan ilk sürücü oldu.

Erbacher'in babası Urs, üç kez Avrupa Top Fuel şampiyonu olmuştu. Brittany Force ise 16 NHRA şampiyonluğu bulunan John Force'un kızı. Callin de çocukluğundan beri babası ve amcasının izinden giderek bu sporun içinde yer aldı.

Top Fuel, çocuk sahibi olduktan sonra da başarıya ulaşılabildiğini gösteriyor. Callin, kızını ve üvey kızlarını büyütmek için on yıldan fazla ara verdi; 35 yaşında geri döndükten sonra kariyeri asıl olarak gelişti. Finlandiyalı Anita Mäkelä ise Avrupa şampiyonluğunu dört kez kazandı; bunların üçü çocuklarına ve ailesinin tavuk çiftliğine odaklandığı altı yıllık aradan sonra geldi.

Sponsorluk gerektiren Formula 1'e kıyasla drag yarışına katılımın mali engelleri daha düşük. En alt seviyelerde "pist günleri" adı verilen etkinliklerle katılımcılar kendi otomobilleriyle yarışabiliyor. Avrupa şampiyonası dört etaptan oluşuyor: ikisi Birleşik Krallık'ta, birer tanesi Almanya ve İsveç'te.

Kadın drag yarışı şampiyonları ABD, Avrupa ve Avustralya'da görülüyor. Brezilya'da Fabiola Dal Bo, Güney Afrika'da kadınlara özel yarışlar düzenleyen bir ekip, Ortadoğu'da ise bir televizyon programı kadın sürücülerin görünürlüğünü artırdı. Hindistan'da 35 yaşındaki Uvashri Kannadasan Balajeyanthi, Valley Run serisinde 2022-2024 arasında üç farklı kategoride erkek rakiplerini yendi.