Doktorlar 13 yaşında endometriozis olamayacağını söyledi; morfinle yaşamak zorunda kaldı

İngiltere'nin Yorkshire bölgesinde yaşayan 14 yaşındaki Grace, her ay adet döneminde dayanılmaz ağrılar çekiyor. O kadar şiddetli ağrıları var ki ebeveynleri onu arabaya taşımak zorunda kalıyor. Acil serviste saatlerce bekledikten sonra güçlü ağrı kesicilerle gözyaşları içinde eve gönderiliyor.

Grace, uzun süre doktorların ağrısını ciddiye almadığını düşünüyor: "Sanki okula gitmek istemeyen ve dramatik davranan bir kız olarak görülüyordum." Belirtileri irritabl bağırsak sendromu, kist, anksiyete ve 'kötü bir adet dönemi' olarak açıklanmış. Ancak Grace, "Bundan daha fazlası olduğunu biliyordum" diyor.

"Uzman bile inanmadı"

Doktorlar, 13 yaşında endometriozis (rahim içi zarına benzer dokunun rahim dışında büyümesi) olamayacağını tekrar tekrar söylemiş. İleri tetkik talepleri ise reddedilmiş. Grace, adetlerine 11 yaşında başlamış ve 13 yaşına geldiğinde ağrıları dayanılmaz hale gelmiş. Bu durumu "kızgın dikenli tellerin karnımı sardığını ve organlarımın sanki parçalanıyormuş gibi olduğunu" şeklinde tanımlıyor.

Grace sık sık yatağa bağımlı kalıyor ve evdeki ağrı kesiciler yetmediğinde hastaneye gidiyor. Acil serviste düzenli olarak morfin yanı sıra ko-kodamol ve tramadol veriliyor. Opioid gibi güçlü ağrı kesicilere bağımlılıktan endişe duyan Grace, "Bu korkutucu çünkü hayatımın geri kalanında onlara bağımlı olmak istemiyorum" diyor.

Grace'in en çok şikayet ettiği şey, tıp uzmanlarının gençlerin endometriozis olabileceğini kabul etmemesi. Aile hekimi ve görüştüğü ilk özel uzman tanı koymamış. Grace, "Bir uzman bile bana inanmadı. Uzman beni dinlemiyorsa, kim dinler?" dedi. Aile ikinci bir görüş almak için bastırdığında olumlu bir teşhis konuldu.

Endometriozis yaygın ama tanı geç konuyor

Endometriozis, adet görmeye başlayan her yaşta ortaya çıkabilir. Endometriozis UK adlı hayır kuruluşuna göre, yalnızca daha yaşlı kadınlarda görüldüğü yaygın bir yanılgı. NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri) verilerine göre kadınların yaklaşık yüzde 10'unu etkiliyor. Tanı süreci ortalama dokuz yıl sürebiliyor ve erken evrelerde ultrason tetkiklerinde görünmeyebiliyor.

Graces'in ailesinde endometriozis öyküsü var, ancak annesi Samantha'ya göre bu tanı almayı kolaylaştırmamış: "Çocuğunuz acı içinde yerde kıvranırken bunun sıradan bir adet ağrısı olmadığı çok açık. Ancak profesyoneller 'Altı ay hap kullan, sonra bakarız' diyorlardı."

Pediatrik jinekolog Dr. Gail Busby, ergenlerin neredeyse yüzde 80'inin ağrılı adet dönemi geçirdiğini ancak belirtilerin normal olmadığı durumlarda doktorların bunu fark etmesi gerektiğini söylüyor: "Yatakta kıvranıp en iyi arkadaşın sıcak su torbasıysa bu normal değil."

Grace'in 13 yaşında belirti göstermesi alışılmadık değil, diyen Dr. Busby, kliniğinde Grace'ten hem daha küçük hem daha büyük kızlar gördüğünü belirtiyor. NHS çalışmasının yanı sıra Manchester'da özel bir genç endometriozis kliniği açtı.

Endometriozisin etkileri yalnızca fiziksel değil. Grace gibi kızların, ağrıları nedeniyle eğitim, duygusal ve sosyal gelişimleri için önemli olan bu dönemde anksiyete veya depresyon yaşama olasılığı daha yüksek. Dr. Busby, "Ergenlik döneminin tadını çıkarmalıyız ama onlar akranlarının yaptığı şeyleri yapamıyor" dedi.

Grace'e yakın zamanda endometriozisi almak için laparoskopi (kapalı cerrahi) yapıldı. Ayrıca hormonal doğum kontrolü kullanması önerildi. Konuşarak daha fazla gencin tanı almak için cesaret kazanmasını umuyor: "Çıldırmış gibi hissediyordum, hepsi kafamdaydı. Ama aslında vücudunu en iyi siz bilirsiniz ve ağrınız gerçektir." dedi.