Delhi'de seçim reformu protestosuna gözaltı dalgası

Hindistan'ın başkenti Delhi'de, Z kuşağının öncülük ettiği Cockroach Janta Party (CJP) tarafından seçim reformu talebiyle düzenlenen gösteride yüzlerce kişinin gözaltına alındığı bildirildi. Delhi Polisi gözaltılar hakkında açıklama yapmadı.

Grubun kurucusu Abhijeet Dipke ile iki lideri Saurav Das ve Ashutosh Ranka, Mumbai'den Delhi'ye gittikleri uçakta cumartesi günü gözaltına alındı. Grup, üç kişinin açıklanmayan bir yere götürüldüğünü öne sürdü. Delhi Polisi bu konuda da yorum yapmadı.

CJP, Hindistan'da kayıtlı bir siyasi parti değil. Hareket, Mayıs ayında Hindistan Başyargıcı'nın bazı işsiz gençleri "hamamböcekleri"ne benzetmesinin ardından Dipke'nin sosyal medyada başlattığı bir kampanyayla doğdu. Dipke o dönemde Boston Üniversitesi'nde yüksek lisansını yeni tamamlamıştı.

Gösteri öncesinde Delhi'ye on binlerce güvenlik personeli konuşlandırıldı ve yollar barikatlarla kapatıldı. Polis, gösterinin kentteki simge noktalardan Jantar Mantar'da yapılmasına izin vermemişti.

Seçmen listeleri tartışması

CJP, birkaç ay sonra yapılacak eyalet seçimleri öncesinde seçim reformu talep ediyor. Grup ayrıca, seçmen listelerini manipüle ettiği iddiasıyla Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar'ın istifasını istiyor. Seçim Komisyonu bu iddiayı reddediyor.

Kumar'ın liderliğinde Seçim Komisyonu, ülke genelinde seçmen listelerini güncellemek için kapsamlı bir çalışma yürüttü. Kurum, bunun ölmüş, mükerrer veya uygun olmayan seçmenleri ayıklamaya yönelik rutin bir işlem olduğunu belirtti. Ancak birçok eyalette bu süreç tartışmalara yol açtı; on binlerce kişi yanlışlıkla listeden çıkarıldıklarını söylüyor.

CJP ve muhalefet partileri, Kumar'ı seçmen listelerinin güncellenmesinde Başbakan Narendra Modi'nin Bharatiya Janata Party (BJP) partisini kayırdığı iddiasıyla suçluyor. Seçim Komisyonu ve BJP bu suçlamayı yalanlıyor.

Dipke, Delhi'ye gitmeden önce yaptığı açıklamada "Bizi hapisle tehdit ederek ya da cezaevi korkusuyla sindirmeye çalışarak durdurabileceğinizi düşünüyorsanız yanılıyorsunuz" demişti.

Gözaltılar sürerken hareketin geçici lideri olarak belirlenen Ajinkya Shinde, göstericilere seslenen bir video paylaştı. Shinde, "Delhi Polisi sizi durdurmaya çalışırsa, nerede durdurursanız orası sizin Jantar Mantar'ınız olur" dedi. Daha önce gözaltına alınan öğrenci aktivist Neha Bora ise göstericilere "safı korumaları" çağrısı yaptı.

Yoğun güvenlik önlemleri ve yol kapatmaları nedeniyle kente gelmesi beklenen çok sayıda gösterici Jantar Mantar'a yaklaşamadı. Kent genelinde halka polisle iş birliği yapılması yönünde anonslar yapıldı.

Göstericilerden Sabika Muzaffar BBC'ye yaptığı açıklamada, annesiyle birlikte gözaltına alınmayı beklediklerini söyledi. Muzaffar, "Protesto alanına giderken, genelde yaptığımız gibi ilahiler okumak yerine annemle birlikte avukatımızın numarasını ezberliyorduk" dedi. Gözaltına alınmasının ülkeyi ve demokrasisini savunma biçimi olduğunu belirten Muzaffar, BBC'ye konuştuktan birkaç dakika sonra polis tarafından götürüldü.

Delhi'nin önemli istasyonlarına giden ve buradan kalkan birçok tren seferi iptal edildi, onlarca metro istasyonu cuma gecesinden itibaren kapatıldı. Gözaltına alınan göstericilerin doldurulduğu otobüslerin protesto alanından uzaklaştırıldığı görüldü.

Hareket nasıl doğdu?

CJP, yaz aylarında eğitim reformu talebiyle düzenlenen haftalarca süren gösteriler sırasında öne çıkan bir protesto hareketi olarak ortaya çıktı. Grup, eğitim bakanının istifasını da istemişti.

Hareketin temelinde, Başyargıç Surya Kant'ın işsiz gençleri "hamamböcekleri"ne benzetmesine Dipke'nin verdiği esprili yanıt yatıyor. Kant daha sonra sözlerinin yanlış anlaşıldığını söyledi.

Daha önce muhalefetteki Aam Aadmi Party (AAP) ile çalışan Dipke, Mayıs ayında X platformunda "Ya tüm hamamböcekleri bir araya gelirse?" diye sordu. Paylaşım kısa sürede yayıldı ve CJP doğdu. Hareket, işsizlik, sınav sorularının sızdırılması ve hükümetin hesap verebilirliği konularındaki öfkeyi bir araya getirdi.

Temmuz ayında beş hafta süren protesto, Hindistan eğitim bakanının istifasının ardından kutlamayla sona ermişti.