ABD'de 90 yıl sonra ilk kez halka açık infaz yapılacak

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 2009 yılında Texas'taki Fort Hood askeri üssünde 13 silahsız askeri öldüren Nidal Hasan'ın infazının halka açık şekilde ve canlı yayınla gerçekleştirileceğini duyurdu. Pentagon, kurşuna dizme yöntemiyle yapılacak infazın internet üzerinden canlı yayınlanacağını bildirdi.

Hegseth, karara ilişkin yaptığı açıklamada, "İnsanlar bu tür şeylerin ciddi sonuçları olduğunu anlamalı" dedi. Bu duyuru, ABD'de yaklaşık 90 yıl sonra ilk kez bir infazın kamuya açık şekilde icra edilmesi anlamına geliyor.

Ülkedeki son halka açık infaz 1937'deydi

ABD'de en son yüksek profilli halka açık infaz 14 Ağustos 1936'da Kentucky eyaletinin Owensboro kentinde gerçekleşti. Yaşlı bir beyaz dul kadını öldürmek ve tecavüz etmekle suçlanan Rainey Bethea adlı siyahi bir erkek, o dönemde yaklaşık 20 bin kişilik bir kalabalığın önünde asıldı. Bethea'nın infazı, ülkenin son büyük çaplı halka açık infazı olarak kayıtlara geçti ve olayın yarattığı tartışmalar sonrası Kentucky valisi 18 ay sonra halka açık infazları yasakladı. 1937'de Missouri eyaletinde birkaç yüz kişinin izlediği bir infaz daha yapıldı; bu, ABD'nin son halka açık infazı oldu.

Colorado Üniversitesi'nden emekli profesör ve idam cezası konusunda uzun yıllardır çalışmalar yürüten Michael Radelet, BBC'ye yaptığı açıklamada duyuruyu "şok edici" olarak nitelendirdi. Radelet, ABD kamuoyunun idam cezasına desteğinin 1994'te yüzde 80 iken bugün yüzde 52'ye gerilediğini belirterek, destekteki düşüşün "özellikle şartlı tahliyesiz müebbet hapis seçeneği sunulduğunda" hızlı olduğunu söyledi. Radelet, "İdam cezasının gerekçesi eğlenceye dönüşüyor... patlamış mısırınızı alın, arkadaşlarınızı davet edin" ifadelerini kullandı.

Kamuoyu anketleri ve tepkiler

ABD'de idam cezasının ne sıklıkta uygulandığına dair veriler kamuoyunda tartışma konusu olmayı sürdürüyor. 2009'daki Fort Hood saldırısında yaralanan bazı mağdurlar, saldırganın infazını desteklediklerini ancak canlı yayınlanmasına karşı olduklarını belirtti. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada ise Başkan Donald Trump'ın infaz kararını onayladığı, ancak izleyip izlemeyeceği sorusuna yanıt vermediği aktarıldı. Trump, "Nasıl gittiği umurumda değil, yeter ki gitsin" dedi.

ABD Katolik Piskoposlar Konferansı başkanı, canlı yayın infaz kararını "barbarca" olarak nitelendirdi. Kaliforniya Üniversitesi Berkeley kampüsünde Şiddet Önleme Araştırma Programı direktörü Garen Wintemute, anket verilerinin ABD'de şiddete yönelik iştahın azaldığını gösterdiğini söyledi. Katolik olduğunu belirten Başkan Yardımcısı JD Vance ise infazı izlemeyeceğini açıkladı.

1936'daki infazla ilgili geçen yıl bir kitap yayımlayan yazar Sonya Lea, canlı yayın duyurusunu "torunlarımız adına mutlak bir korku" olarak değerlendirdi. Lea, 1936'daki olay için "sadizmin karnavalı" ifadesinin kullanıldığını hatırlatarak, "Artık bunu 20 bin kişiden daha geniş kitlelere ulaştırabilecek teknolojiye sahip olmamız, durumu daha da korkunç hale getiriyor" dedi.