Danimarka ve ABD'den Grönland'da yeni askeri üs anlaşması

ABD, Danimarka ve Grönland, Washington'a Arktik topraklarda iki yeni askeri üs kurma izni veren ve Kopenhag'ın ada üzerindeki egemenliğini yeniden teyit eden bir savunma anlaşması imzaladı. Anlaşma, New York'taki BM Genel Kurulu'nda yapılan törenle ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen tarafından imzalandı.

Trump törende, "uygun bölgelerde büyük bir askeri varlık geliştirme sürecine derhal başlayacaklarını" söyledi. Frederiksen anlaşmanın "ABD, Danimarka ve Grönland için olduğu kadar Avrupa ve NATO için de iyi" olduğunu belirtirken, Nielsen anlaşmayı "kazan-kazan-kazan" olarak nitelendirdi.

1951 anlaşması güncelleniyor

Salı günü imzalanan metin, Danimarka ile ABD arasındaki 1951 tarihli savunma anlaşmasını değiştiriyor ve güncelliyor. Yeni anlaşma, ABD'nin Grönland'ın güney ve doğusundaki Narsarsuaq ile Mestersvig'de "ek bir savunma alanı kurmasına izin verileceğini" hükme bağlıyor.

Danimarka basınına göre Narsarsuaq derin su erişimine ve büyük bir uçuş pistine sahip; ABD askeri mühendisleri geçen hafta burada inceleme yapmıştı. Mestersvig üssü ise uzak, çok daha az gelişmiş bir bölge ve Danimarka donanmasının köpekli kızak birimi tarafından kullanılıyor. Üslerin "usul ve teknik ayrıntılarının" henüz netleşmediği, anlaşmaya göre bunların tüm taraflarca ortaklaşa kararlaştırılması gerektiği kaydedildi.

Washington hâlihazırda Grönland'ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü'nü işletiyor. Yeni anlaşma ABD'ye buradaki faaliyetlerini "modernize etme ve genişletme" imkanı tanıyor. Metin ayrıca "NATO üyesi olmayan hiçbir devletin Grönland'da kendi insanlı veya insansız askeri tesisini kuramayacağını ve kalıcı askeri güç bulunduramayacağını" belirtiyor.

Egemenlik ve bağımsızlık vurgusu

Frederiksen imzayı "uzun süreli iş birliğimizde bir dönüm noktası" olarak tanımladı. "Yetmiş beş yıl önce Grönland'ın savunulmasına ilişkin bir anlaşma yapmıştık. Bugün daha büyük ve daha iyi bir anlaşma imzalıyoruz. Sonsuza dek sürebilecek bir anlaşma" dedi. Danimarka Başbakanı, anlaşmanın "Danimarka Krallığı'nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne, ayrıca Grönland'ın kendi kaderini tayin hakkına saygı duyduğunu" vurguladı.

Nielsen ise "Grönland için bu yalnızca bizimle ilgili bir anlaşma değil, bizimle yapılan bir anlaşma" ifadelerini kullandı. "Grönland halkını, haklarımızı, geçim kaynaklarımızı ve ülkemizin kalkınmasını dikkate alıyor" diye ekledi. Anlaşma, Grönland'ın Danimarka'dan bağımsızlık kazanması halinde NATO'da kalacağını da teyit ediyor.

Trump aylardır Grönland'ı satın almaya veya ilhak etmeye çalışıyor, adanın Rusya ve Çin gibi rakiplere karşı savunmasız olduğunu savunuyordu. ABD'yi füze saldırılarına karşı korumak için geliştirilmesi planlanan "Golden Dome" (Altın Kubbe) savunma sisteminin önemli bir parçası olarak gördüğü adayı gündeme getirmişti. Ancak yeni anlaşmada bu projeye yalnızca bir kez değiniliyor ve somut bir öneri yer almıyor.

Ada, cep telefonlarından elektrikli araçlara kadar pek çok teknoloji için kritik olan nadir toprak mineralleri açısından büyük ve büyük ölçüde kullanılmamış rezervlere sahip. Trump geçen hafta anlaşmanın ABD'ye "hiçbir maliyeti olmadığını" söylemişti. Bir NATO sözcüsü de anlaşmayı memnuniyetle karşıladıklarını ve anlaşmanın "bu hayati bölgede güvenlik, istikrar ve iş birliğini ilerletmeye yardımcı olacağını" belirtmişti.