Cornell Üniversitesi'ndeki toplu tecavüz iddiasına soruşturma yeniden açıldı

New York eyaleti savcıları, ABD'nin önde gelen üniversitelerinden Cornell'de 2024 yılında bir kadının uyuşturularak birden fazla kişi tarafından tecavüze uğradığı iddiasıyla ilgili ceza soruşturmasını yeniden açacaklarını duyurdu.

Kadın, 16 Eylül'de açtığı hukuk davasında üniversitenin bir öğrenci yurdunda (fraternity house) uyuşturucu verilerek tecavüze uğradığını öne sürdü. Tompkins County Bölge Savcısı Matthew Van Houten pazartesi günü yaptığı açıklamada, "uygun suçlamaları belirledikten sonra davanın bir büyük jüri önünde mümkün olan en objektif ve tarafsız şekilde yürütüleceğini" söyledi.

Cornell Üniversitesi, davanın büyük jüriye taşınmasını desteklediğini belirtirken, "üniversitenin ilgili kişilere ağır cezalar vermediği yönündeki her iddianın yanlış olduğunu" savundu.

Davada neler iddia ediliyor?

Mahkeme belgelerinde "Jane Doe" olarak anılan kadın, 19 Ekim 2024 gecesi Cornell'in Chi Phi öğrenci yurdundaki yedi erkeğin, alkol ve ketamin maddesi içeren bir olayda kendisine saldırdığını iddia ediyor. Olay sırasında sarhoş olduğunu ve rıza gösterme ehliyetine sahip olmadığını belirten kadın, olayı 8 Kasım 2024'te Cornell Üniversitesi Polisi'ne bildirdiğini ifade etti.

Dava dosyasında ayrıca, bir Snapchat yurt grubunda yer aldığı öne sürülen ve bir katılımcının diğer üyelere Jane Doe ile cinsel ilişki olasılığını kaba ifadelerle bildirdiği bir mesajın görüntüsü de yer alıyor.

Van Houten, olayın yaşandığı iddia edilen tarihte ofisinin, kadının yetkililere verdiği ifadedeki delillerin suçlama getirmek için yasal eşiği karşılamadığı sonucuna vardığını söyledi. Savcı, davayı büyük jüriye taşımaya hazırlanırken Jane Doe ve avukatlarından ek bilgi istediğini belirtti.

ABD hukuk sisteminde savcılar, delil ve tanık beyanlarını değerlendirmek ve ceza davası açılıp açılmayacağına karar vermek için büyük jüri toplar.

Van Houten, açıklamasında Jane Doe'nun 2024'te Cornell Üniversitesi Polisi'ne verdiği ifadenin bir özetine de yer verdi. İfadenin davadaki iddialardan farklı olduğunu belirten Van Houten, "Jane Doe'nun Kasım 2024'teki yeminli ifadesi, kendisine istemi dışında uyuşturucu verildiği ya da toplu tecavüze uğradığı yönünde bir iddia içermiyordu" dedi.

Savcı, "Aksine, Jane Doe'nun ifadesi uyuşturucu kullanımını ve cinsel eylemi gönüllü, bilinçli ve rızaya dayalı olarak tanımlıyordu" ifadelerini kullandı.

BBC, Jane Doe'nun avukatı Thomas Giuffra'ya ulaştı. BBC'nin ABD'deki ortağı CBS'e pazartesi günü verdiği demeçte Giuffra, olayın ardından Jane Doe'nun travma yaşadığını, hissizleştiğini ve yaşananların dehşetini kabul edemediğini söyledi. Giuffra, Jane Doe'nun ilk şikayetini alan memur dışında kimseyle konuşmadığını belirterek, ciddi suç soruşturmalarında olağan sürecin kendisinin birkaç kez dinlenmesi ve delil toplanması olduğunu ifade etti.

Dava dilekçesinde Jane Doe, Cornell'in kendisini korumadığını ve olaya karışan erkekleri yeterince cezalandırmadığını, bu kişilere "durumlarını hafifletmek için kompozisyon yazma fırsatı verildiğini" öne sürüyor. Dilekçeye göre kadın, olay ve üniversitenin tutumu nedeniyle "ağır duygusal ve psikolojik sıkıntı ile fiziksel yaralanma" yaşadı; olay haberi kısa sürede okulda yayıldı.

Cornell Üniversitesi Kasım 2024'te Chi Phi yurdundaki "uyuşturucu kullanımı ve cinsel şiddete ilişkin ciddi ve son derece rahatsız edici iddialar" hakkında kamuoyuna açıklama yapmış, kampüs polisinin soruşturma yürüttüğünü, Chi Phi'nin yerel şubesinin ve "bir dizi öğrencinin" askıya alındığını duyurmuştu.

Üniversite ayrıca, federal fon alan okullarda cinsiyet ayrımcılığını yasaklayan Title IX (Eğitim Değişiklikleri Yasası'nın 9. Başlığı) kapsamında iç soruşturma ve medeni haklar incelemesi başlattığını belirtmişti. Cornell, Chi Phi'nin Xi şubesinin kampüsten men edilmeye devam ettiğini söyledi.

Pazartesi günü üniversite, yeterince soruşturma yapmadığı ve failleri cezalandırmadığı yönündeki iddialara itiraz etti. Üniversite, konunun "eğitimli öğretim üyeleri ve personelden oluşan bir panele" sevk edildiğini ve bu panelin "Cornell'den atılma ve uzaklaştırma dahil bir dizi yaptırım" uyguladığını açıkladı. Cornell, suçlanan kişilerden hiçbirine olaya karışmalarının tek sonucu olarak kompozisyon yazma fırsatı sunulmadığını savundu.

Davada adı geçen erkeklerden birinin avukatı Jeremy Saland, iddiaları reddetti. Saland, müvekkilinin Snapchat'te "olgunlaşmamış bir yorum yaptığını" kabul ettiğini ancak "başka hiçbir şey yapmadığını" söyledi. Avukat, müvekkilinin "hiçbir cinsel eyleme katılmadığını, davacıya hiçbir şekilde dokunmadığını ve ketamin almadığını" belirterek iddiaları yalanladı.

Dava, Doe'nun açtığı hukuk davası ve soruşturmanın yeniden açılacağının duyurulmasının ardından ülke çapında dikkat çekti. Oyuncu Florence Pugh ve ABD'li siyasetçi Alexandria Ocasio-Cortez gibi isimler konu hakkında açıklama yaptı.

Öğrenci gazetesi The Cornell Daily Sun'ın genel yayın yönetmeni Sophia Dasser, BBC'ye kampüste öfke ve şok duygularının yanı sıra ABD genelinden "büyük bir dayanışma dalgası" olduğunu söyledi. Gazetenin yayın kurulu, davada adı geçen erkeklerin isimlerini yayımlayarak soruşturma ve çözüm süreçlerinin bağımsız bir üçüncü tarafça incelenmesini talep etti.

Dasser, öğrencilere son iki yılda bu dava hakkında çok az bilgi verilmesinin ve Title IX sürecinin opak işlemesinin hayal kırıklığını artırdığını belirtti. Diğer üniversitelerin kampüsteki cinsel saldırılara ilişkin sonuçları isimsiz olarak yayımladığını, Cornell'in ise bunu yapmadığını söyledi.

Cornell'in bulunduğu New York'a bağlı Ithaca kentinin belediye başkanı, üniversite "cinsel şiddet suçlarını önleme ve soruşturma protokollerinin hesabını verene" kadar tüm öğrenci etkinlikleri ve özel etkinlik izinlerine moratoryum çağrısı yaptı.

Sekiz üyeli Ivy League grubunda yer alan üniversite, pazartesi günü 2025'te kampüs cinsel saldırılarına ilişkin bir görev gücü kurulduğunu ve bu grubun bazı önerilerinin uygulandığını, bazılarının ise hazırlık aşamasında olduğunu bildirdi.

2025'te yapılan bir okul anketine göre, lisans düzeyindeki kadın öğrencilerin %35'inin, erkek öğrencilerin ise %8'inin Cornell'deki eğitimleri sırasında cinsel saldırıya uğradıklarını bildirdiği belirtildi. Rapor, cinsel saldırıyla mücadele için uzun yıllara dayanan çabalara rağmen oranların "ısrarla yüksek" seyrettiğini vurguladı.