Çok satan kitap yaratmanın perde arkası: Yayınevlerinin taktikleri

Son satın aldığınız kitabı nasıl seçtiğinizi hiç düşündünüz mü? Bir öneri, bir inceleme, bir TikTok videosu mu etkili oldu? Kapak mı gözünüze çarptı, ön kapaktaki yorumlar mı sizi ikna etti, yoksa kitapçıya girerken ilginç bir masada mı denk geldiniz? O karara giden yolda yayınevinin, kitapçının ya da takip ettiğiniz bir Instagram fenomeninin parmağı olabilir.

Gerçek şu ki okuma tercihlerimiz her aşamada yönlendiriliyor. 30 yılı aşkın süre yayıncılık yapmış edebiyat ajantı Philip Gwyn Jones, “Her şey ikna sanatıyla ilgili” diyor. Bu iknacılar kitapçılar, süpermarket stokçuları, yayınevleri ve onların pazarlamacıları. Son dönemde ise BookTok fenomenleri, sosyal medya videoları, podcast'ler ve Instagram gönderileri devreye girdi. Peki tüm bunlar yayıncılığı nasıl değiştiriyor?

Kapaklar: "İkonik" tasarımın yükselişi

Kapaklar artık odak gruplarıyla test ediliyor, süpermarket alıcılarına gösteriliyor ve çoğu zaman onların isteğiyle değiştiriliyor. İngiltere'nin önde gelen kitap tasarımcılarından Jamie Keenan, “Bu oldukça sık oluyor. Tesco ticari kitaplarda, Waterstones edebi kitaplarda beğenmezse çok ciddi bir güçleri var” diyor.

Çevrimiçi alışverişin artmasıyla kapak tasarımları da değişti. Keenan, “Küçük resimler nedeniyle daha ikonik kapaklara yöneliş var. Uzaktan seçilebilen basit bir amblem, parlak renkler ve büyük puntolar” diye ekliyor. Waterstones'a gittiğinde raflardaki göz alıcı renklerden rahatsız olduğunu anlatan yazar, birçok kitabın artık birbirine benzediğini söylüyor. Bir başka yazar ise "Mücevher tonları sektörü esir aldı" mesajını paylaşıyor.

Taklit kapaklar da artıyor: Her sıcak polisiye roman Richard Osman'ın çok satanları gibi krem zemin üzerine renkli çerçeve ve el yazısıyla, her iç ısıtan Japon romanı ise bir kedili kapakla piyasaya sürülüyor. Gwyn Jones, Japon kurguda “kitapta kedinin önemli bir rolü olmasa bile kapağa kedi koyma zorunluluğu” olduğunu anlatıyor. Keenan ise yayınevlerinin "karşılaştırılabilir başlıklar" diyerek tasarımcılardan belirli kitaplara benzeyen kapaklar istediğini dile getiriyor.

Arka kapak yazıları ve alıntıların gücü

Kapak sizi kitabı elinize aldırdıysa, arka kapaktaki tanıtım yazısı bırakmamanızı sağlamakla görevli. Büyük bir yayınevinde çalışan bir metin yazarı, insanların metni "F" şeklinde okuduğunu, yani satırların başını okuduğunu ve aşağı indiğini söylüyor. Bu yüzden her paragrafın başına güçlü ifadeler yerleştiriyorlar. Ayrıca Christopher Booker'ın Yedi Temel Örgü kitabındaki kategorilerden yararlanıyorlar: "Macera, canavarı alt etmek... Bunlar kitabın hikayesini farklı açılardan anlatmanızı sağlıyor. 'Aynı ama farklı' demek istiyorsunuz."

Yazarların birbirlerine verdikleri alıntılar da okuyucular tarafından artık sorgulanıyor. Metin yazarı Louise Willder, "Okurlar bu alıntılara güvenmediklerini söylüyor" diyor. Bu alıntılar çoğu zaman arkadaşa iyilik olabiliyor. Kitapçı Brett Wolstencroft ise bazı yazarların "her kitapta boy gösterdiğini" belirtiyor: "Stephen King birçok kitabı onaylamış. Tony Parsons da öyle."

Kitapçıların ve fenomenlerin rolü

Kitapçılar artık daha fazla özerkliğe sahip. Waterstones'ta bir kitapçı, "Her şey artık bireysel kitapçıların inisiyatifine kaldı" diyor. Raflara asılan tavsiye kartları, içten yazıldığında büyük etki yaratıyor. Kısa "Bu kitabı çok sevdim" gibi kartlar neredeyse her zaman işe yarıyor. Bazıları ise Goodreads'ten kopyalanıyor.

Online fenomenler de kitap satışlarında kilit rol oynuyor. Pan Macmillan dijital pazarlama direktörü Lee Dibble, "Fenomenler önemli çünkü topluluklarla konuşuyorlar ve onlar tarafından güveniliyorlar" diyor. Jack Edwards ve Dua Lipa gibi isimler kitap satışlarını tetikleyebiliyor. Yayınevleri, tanıtım yapacakları kitaplar için Influencer'ları restoranlarda ağırlıyor. Bazı BookTok fenomenlerinin inceleme için para beklediği de aktarılıyor.