İsrail kritik seçim öncesi derin bölünmüş durumda

İsrail, üç yıllık bölgesel savaşın ardından tarihi bir seçime gidiyor. Salı günü yapılacak genel seçimler, derin bölünmeler yaşayan bir ülkede gerçekleşecek. Cuma günü yayımlanan anketler, iktidardaki koalisyon ile ana muhalefet bloğunun neredeyse başa baş olduğunu gösteriyor. Yaklaşık 500 bin ilk kez oy kullanacak seçmenin yanı sıra, sırf oy vermek için yurt dışından 70 bin İsraillinin geldiği bildiriliyor.

Cumartesi gecesi Tel Aviv'in merkezinde toplanan çok sayıda muhalefet seçmeni hükümet değişikliği talebinde bulundu. 21 yaşındaki Omri, "İyimseriz" diyerek şunları söyledi: "Barış istiyorum, güvenlik istiyorum, yolsuzluğa son verilmesini ve dindar fanatiklerin siyasetten uzaklaştırılmasını istiyorum."

Yeni bir yüz: Gadi Eisenkot

Seçim kampanyası, yapay zeka videoları gibi yeni taktiklerle ve yeni bir yüzle hareketlendi. Eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot, İsrail'in en uzun süre başbakanlık yapan ismi Benjamin Netanyahu'nun gösterişli ve agresif tarzının karşısında, sakin kişiliğiyle öne çıkıyor. Fas kökenli işçi sınıfı bir aileden gelen Eisenkot, siyasette görece yeni olmasına rağmen anketlerde Netanyahu ve Likud partisini zaman zaman geçiyor. Son anket de Cuma günü yayımlandı.

İsrail siyaseti, bir partinin tek başına iktidar olmasından çok koalisyon kurma sanatına dayanıyor. Ancak sonuçların çok yakın olması beklenirken, Eisenkot'un yükselen profili, birçok İsraillinin ülkenin geleceği için varoluşsal gördüğü yarışı keskinleştirdi.

Geçen hafta Ramle kentindeki bir Etopya Yahudileri toplum merkezinde kameralardan sıyrılarak geçen Eisenkot'u dinlemeye gelenlerden David, "Gözünün içine bakıyor, bir liderin aşağıdan bakması gibi değil. Ve dinliyor. Çok sempatik" dedi. Eisenkot'un "siyasetçi olmayan" imajı seçmen nezdinde ilgi görüyor. Gazze Savaşı'nda oğlunu kaybeden yumuşak sesli asker, kendisini "çevreden" gelen biri olarak sunuyor, ülkenin zengin kentli elitinden değil.

Netanyahu güvenlik kartını oynuyor

Netanyahu ise kampanyasını İsrail'in güvenliği üzerine kurmuş durumda ve "Teslim Olmak Yok" sloganını kullanıyor. Rakijelerini güvenlik konusunda zayıf göstermeye çalışıyor. 7 Ekim 2023 saldırılarından bu yana yapılan ilk seçimlerde, başbakan yine İsrail'i güvende tutabilecek tek adam olarak yarışıyor. Kudüs'teki Mahane Yehuda pazarında bir kafe bodrumunda oturan ve Netanyahu'ya destek veren Shlomi Bashar, "Ordu onu zamanında uyandırsaydı bu olmazdı. Belli bir sorumluluğu var ama 7 Ekim'den sonra tüm Orta Doğu'yu değiştirdi" dedi.

Netanyahu, Gazze, Lübnan ve İran'daki savaşların ülkeye yönelik varoluşsal tehditleri azalttığını vurguluyor. Ancak anketler, başbakanın bu seçimde sağ seçmen tabanında bir erime yaşayabileceğini gösteriyor. Bazı seçmenler Eisenkot gibi muhalefet partilerine kayarken, bazı eski Likud seçmenleri 7 Ekim saldırılarının etkisiyle daha da sağa, Itamar Ben Gvir'in aşırı sağcı Jewish Power (Yahudi Gücü) partisine yönelmiş durumda.

Gazze sınırındaki Sderot'ta yaşayan ve saldırılarda arkadaşlarını kaybeden yedek albay Eyal Hajbi, artık Ben Gvir'e oy vereceğini söyledi. Hajbi, "Ailem eskisinden daha aşırı oldu. Eskiden düşünürdük, bugün iki kere düşünmeden oy veriyoruz" dedi.

Seçim sonuçlarının, hükümet ya da muhalefetin Arap partilerinin desteği olmadan çoğunluk sağlayamaması nedeniyle çıkmaza girmesi olası. İsrail'in Arap kökenli vatandaşları nüfusun yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Ülke içindeki siyasi istikrarsızlık, İsraillileri hem yeni bir güvenlik sınavıyla hem de demokrasileri açısından yeni bir sınavla karşı karşıya bırakabilir.