CIA, 11 Eylül'den üç yıl önce uçaklı saldırıyı tartışmış

CIA (ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı) tarafından gizliliği kaldırılan belgeler, 11 Eylül 2001 saldırılarından üç yıl önce ABD istihbaratının El Kaide'nin "patlayıcı yüklü bir uçağı ABD'de bir şehre uçurma" olasılığını değerlendirdiğini gösterdi.

Kaçırılan uçakların New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'ne, Pentagon'a ve Pennsylvania kırsalına çakılmasının 25. yıl dönümünde CIA, 1998 başından saldırıların ertesi gününe kadar uzanan 71 günlük başkanlık brifingini kamuoyuna açtı. 12 Eylül 2001 tarihli ayrı bir belge, saldırı planının aşırılık yanlısı çevrelerde "geniş biçimde bilindiğini" belirtiyor.

Başkanlık Günlük Brifingleri (President's Daily Briefs), ABD hükümetinin en gizli istihbarat analizleri arasında yer alıyor ve normalde yayımlanmalarından 40 veya 50 yıl sonra gizlilikten çıkarılıyor. CIA'in yayımladığı 71 belgeden 69'u daha önce hiç görülmedi. Büyük bölümü hâlâ yoğun biçimde sansürlenmiş olan brifingler, Clinton ve Bush yönetimleri döneminde hazırlandı.

El Kaide uyarıları yıllar öncesine dayanıyor

Belgeler, El Kaide ağı ve lideri Usame Bin Ladin'e ilişkin artan endişeyi yansıtıyor. Olayı inceleyen resmi komisyonun değerlendirmesini de doğruluyorlar: ABD istihbaratı olası bir saldırı konusunda defalarca uyardı, ancak elinde çok az ayrıntı vardı ve saldırının boyutunu öngöremedi.

10 Eylül 1998 tarihli bir brifing belgesi, Bin Ladin'in saldırı için tercih ettiği yerin ABD sınırları içinde olduğunu ve Washington'un başlıca hedef olduğunu bildiriyor. Bir CIA analisti, örgütün "patlayıcı dolu bir uçağı ABD'de bir şehre uçurabileceğini" yazıyor.

11 Eylül Komisyonu'nun 2004 tarihli raporu, ABD istihbaratının El Kaide'nin saldırıda uçak kullanmayı değerlendirdiğine inandığını belirtmişti. Ancak bu uyarının dönemin Başkanı Bill Clinton'a ulaşıp ulaşmadığı hiçbir zaman netleşmedi. Bin Ladin ve El Kaide, 1998'de ABD istihbarat çevrelerince zaten tanınıyordu. O yılın ağustos ayında Kenya ve Tanzanya'daki ABD büyükelçiliklerine düzenlenen saldırılarda 224 kişi öldü; ABD buna Afganistan ve Sudan'daki hedeflere seyir füzeleriyle karşılık verdi.

Büyükelçilik saldırılarından 21 gün, ABD misillemesinden sekiz gün sonra yazılan 28 Ağustos 1998 tarihli bir belge, ağın hâlâ ayakta olduğu ve Bin Ladin'in "ABD'de saldırıları değerlendirdiği" uyarısını yapıyordu.

Saldırı sonrası tek belge: plan "geniş biçimde biliniyordu"

Açıklanan başkanlık brifinglerinden yalnızca biri saldırılardan sonrasına ait. New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'ne ilk uçağın çarpmasından yaklaşık 20 saat sonra, 12 Eylül'de saat 04.00'te Beyaz Saray'a gönderilen raporda, "artan kanıtların" Afganistan ve Basra Körfezi'ndeki aşırılık yanlılarının saldırının yakın olduğunu "bildiğini" gösterdiği belirtiliyor. Kısmen sansürlenmiş başka bir cümle, planın aşırılık yanlıları arasında "geniş biçimde bilindiğini" ve Bin Ladin'in plan nedeniyle aralarında çatışma çıktığı Taliban yönetimiyle gerilimi önlemek için Afganistan'ın başkenti Kabil'e taşınmış olabileceğini söylüyor.

Dönemin Taliban lideri Molla Ömer'in, saldırıların hemen ardından ailesiyle birlikte Afganistan'ın güneyindeki Kandahar kentinden tahliye edildiği bildirildi. Bir aydan kısa süre sonra ABD ve müttefikleri, El Kaide'yi yok etmek amacıyla Afganistan'a girdi.